2- حال قلبى در توبه‏

مرحله دوم كه بعد از معرفت است، مرحله حال قلبى است. قلب، بعد از اين علم و معرفت به درد مى‏آيد. به تعبير محققانِ در اين بحث، قلب متألم، متأثر و رنجيده مى‏شود. ممكن است در يك ساعت، صد بار به انسان نهيب بزند كه چرا معصيت كردى؟ چرا به ضرر خودت اقدام كردى؟ چرا با پروردگار مهربانت به جنگ برخاستى؟

وقتى اين حال تألّم پيدا شود، توبه خود را نشان مى‏دهد. اين حال در وجود انسان، براى عمل، اراده و عزم نسبت به سه زمان ايجاد مى‏كند؛ زمان حال، گذشته و آينده.