اين رفتار سليمان نبى است‏

يكى از ويژگى‏هاى سليمان نبى اين بود كه زبان پرندگان را مى‏فهميد:

«و ورث سليمان داود و قال يا أيها الناس علمنا منطق الطير و أوتينا من كل شئ إن هذا لهو الفضل المبين».

و سليمان وارث داود شد و گفت: اى مردم، معرفت و آگاهى به زبان و منطق پرندگان را به ما آموخته‏اند، و از هرچيزى كه به پيامبران و پادشاهان داده‏اند به ما عطا كرده‏اند، يقينا اين امتياز آشكارى است.

ايشان يك روز ديد يك گنجشك نر دارد با گنجشك ماده‏اى حرف مى‏زند. مى‏گفت: چرا به من محل نمى‏گذارى؟ چرا كنار من نمى‏نشينى؟

چرا به من انس نمى‏گيرى؟ چرا نگاه محبت‏آميز به من نمى‏كنى؟ با من باش و به من محبت كن تا هر كارى دلت مى‏خواهد برايت انجام دهم؛ حتى اگر بخواهى بارگاه سليمان را بلند مى‏كنم و در دريا مى‏اندازم.

سليمان به گنجشك نر گفت: تو مگر چقدر وزن دارى كه وعده مى‏دهى بارگاه مرا به دريا مى‏اندازى؟ گفت: اى رسول خدا، عاشق به هم ريخته است. من دارم چيزى مى‏گويم تا دل اين خانم را به دست آورم وگرنه من سنگ ده مثقالى را هم نمى‏توانم بلند كنم. شما هم به دل نگير و آبروى ما را پيش اين نبر.

سليمان رو به گنجشك ماده كرد و گفت: چرا به اين محل نمى‏گذارى؟

چرا نگاه محبت‏آميز به او نمى‏كنى؟ چرا كنارش قرار نمى‏گيرى؟ او كه مى‏گويد من عاشقت هستم؟ گفت: اختلاف من با او در همين جاست.

او ادعاى عشق مى‏كند، ولى ادعايش حقيقت ندارد، براى اين‏كه با دو تا گنجشك ماده ديگر هم ارتباط دارد. اگر او عاشق من بود، بايد با من بود نه با ديگران.

نقل است كه سليمان از اين حرف منقلب شد، به خانه رفت و چهل شبانه روز بيرون نيامد و مردم صداى گريه‏اش را مى‏شنيدند. مى‏گفت:

خدايا، اگر من عاشق تو هستم و راست مى‏گويم، پس چرا دلم اين طرف و آن‏طرف مى‏رود؟

درد ما هم همين است و اين‏طور در قحطى گرفتار شده‏ايم. به زبان خدا را مى‏خواهيم، اما با صد چيزى ديگر روى هم ريخته‏ايم. مى‏گوييم خدا، اما دائم اين‏طرف و آن‏طرف مى‏رويم. درحالى‏كه به قول شاعر:

«إن الذين قالوا ربنا اللّه ثم استقاموا تتنزل عليهم الملائكة ألا تخافوا و لا تحزنوا و أبشروا بالجنة التى كنتم توعدون. نحن أولياءكم فى الحياة الدنيا و فى الآخرة و لكم فيها ما تشتهى أنفسكم و لكم فيها ما تدعون. نزلا من غفور رحيم».

بى‏ترديد كسانى‏كه گفتند: پروردگار ما خداست؛ سپس در ميدان عمل بر اين حقيقت استقامت ورزيدند، فرشتگان بر آنان نازل مى‏شوند و مى‏گويند:

مترسيد و اندوهگين نباشيد و شما را به بهشتى كه وعده مى‏دادند بشارت باد. ما در زندگى دنيا و آخرت، ياران و دوستان شما هستيم، آنچه دلتان بخواهد در بهشت براى شما فراهم است و در آن هرچه را بخواهيد براى شما موجود است. رزق آماده‏اى از سوى آمرزنده مهربان است. و خوش گفتارتر از كسى‏كه به سوى خدا دعوت كند و كار شايسته انجام دهد و گويد: من از تسليم‏شدگان در برابر فرمان‏ها و احكام خدا هستم كيست؟

وقت آن رسيده كه دورويى و دوگرايى را كنار بگذاريم و از اعماق دلمان بفهميم كه محبوب حقيقى تنها خداست. و تنها او مى‏تواند ما را از اين همه بدبختى و ذلت نجات دهد. وقت آن است كه يكبار و براى هميشه مقيم در خانه او شويم و ديگر در خانه ارباب بى‏مروت دنيا [41] نرويم و چشم اميدمان جز او به هيچ‏كس ديگرى نباشد. او كه به فرموده قرآن آمرزنده گناه و پذيرنده توبه و سخت كيفر و صاحب نعمت فراوان است. او كه جز او معبودى نيست و بازگشت همه به سوى اوست:

«غافر الذنب و قابل التوب شديد العقاب ذى الطول لا إله إلا هو إليه المصير».

اين‏چه تعبير شگرفى است: «غافر الذنب و قابل التوب»؟ مى‏فرمايد اول شما را مى‏بخشم و بعد توبه‏تان را قبول مى‏كنم. اول از گناهان پاكتان مى‏كنم و بعد توبه‏تان را مى‏پذيرم. اين چه نوع مهرورزى و محبت و بزرگوارى و كرامت است؟

قرآن كريم در سوره انفطار طايفه‏اى از فرشتگان را ياد مى‏كند با نام كرام الكاتبين  كه مسئول نوشتن اعمال خوب و بد انسان‏اند. در روايات‏ آمده است كه وقتى بنده‏اى قصد ارتكاب گناهى را دارد آنان به پروردگار مى‏گويند: بنده تو قصد گناه دارد و در دل نقشه انجام آن را مى‏كشد.

خطاب مى‏رسد: مواظبش باشيد. اگر گناه مرتكب شد، هفت ساعت صبر كنيد و قلم را نگاه داريد و چيزى ننويسيد، چون ممكن است در اين مدت توبه كند. اما اگر توبه نكرد، فقط همان گناه را برايش ثبت كنيد. اما اگر قصد گناه كرد و مرتكب گناه نشد، به جاى آن نيت گناه كه انجامش نداده حسنه‏اى برايش ثبت كنيد و آن نيت آلوده و گناه را حسنه حساب كنيد، براى اين‏كه به خاطر من در پى آن گناه نرفت، نه اين‏كه زمينه‏اش فراهم نبوده باشد.

اين‏چه خدايى است كه اين‏قدر خاطر بندگانش را مى‏خواهد و ما چه بندگانى هستيم كه او را به سبب مشغول شدن به نعمت‏هايى كه خودش به ما داده فراموش مى‏كنيم و از او دل مى‏بريم و در دوستى با او تنها به ادعا بسنده مى‏كنيم؟ خودمان را در دوستى با پروردگار با كسى مقايسه كنيم كه هواره خدا را به راستى و از سر صدق مى‏خواند و در چين شبى ضربت خورد. نشانه راستگويى‏اش هم اين بود كه خدا برادرى چون پيامبر خدا، همسرى چون زهراى مرضيه، و فرزندانى مانند حسن و حسين و قمر بنى هاشم و زينب كبرى به او عطا كرد. او كه در سحرگاه عروجش به سوى محبوب با فرقى شكافته و محاسنى آغشته به خون فرياد زد: رستگارم شدم. به خداى كعبه سوگند!