مفهوم توبه، سخت‏تر از گناه

 اميرالمؤمنين عليه السلام مى‏فرمايد:

 گناه سخت است ، اما توبه از گناه سخت‏تر است . اين جمله دوم را نمى‏فهميدم كه چگونه توبه از گناه سخت‏تر است ؟ تا اين مسأله را به وسيله پيرمردى فهميدم .

 پيرمردى در منزل يكى از رفقاى من در اصفهان مرا ديد . پيرمرد بالاى هفتاد سال داشت . شماره تلفن مرا گرفت و دو ماه بعد به من تلفن زد ، گفت : مى‏خواهم به منزل شما بيايم ، كار خيلى واجبى دارم . ببينيد چگونه توبه از گناه خيلى مشكل‏تر است .

 گفت : من آمده‏ام تا خودم را پاك كنم ، چون ديگر زمان مردن من نزديك است . گفت : مغازه‏اى دارم كه فلان مبلغ مى‏ارزد و سرمايه‏ام فلان مقدار است . كار من سى سال در ادارات دولتى بوده است . حقوق من بخور و نمير بود . مستأجر بودم ولى از پول اداره و رشوه ، اين مغازه و خانه را خريدم و اين سرمايه را درست كردم . نماز و روزه‏ام نيز مشكل داشته ، البته مقدار زيادى نماز و روزه بجا نياوردم . اكنون كه بايد از دنيا بروم آمده‏ام تا شما كار مرا اصلاح كنيد ، ولى هر چه كه مى‏گويى نماز و روزه انجام مى‏دهم ، ولى كارى به سرمايه من نداشته باش .

 گفتم : من حرفى با شما ندارم . تشريف ببريد . گفت : من آمده‏ام تا اوضاعم را اصلاح كنم ؟ گفتم : شما اگر بخواهيد كار خود را طبق قرآن اصلاح كنيد ، بايد تمام سرمايه‏ات را بفروشى ، به بانك مركزى بروى ، شماره خزانه‏دارى را بگيرى و كل آن را در خزانه دولت بريزى . حتى جهيزيه‏اى كه به دخترانت داده‏اى ، آنها را نيز به خزانه بريزى و به همان حد حقوق بازنشستگى برگردى .

 گفت : با همسرم چه كنم ؟ گفتم : با همان حقوق بازنشستگى بساز. گفت : نمى‏رسد . گفتم : برو هندوانه بخر و بفروش . تو راه ديگرى براى اصلاح ندارى . گفت : نه ، اگر دين بخواهد اين گونه ما را اصلاح كند ، بگذار هيچ اصلاح نكند . رفت و بعد با همين حال مرد .

 پس من از او ياد گرفتم كه چگونه توبه سخت‏تر از گناه است . طرح اين انحرافات اقتصادى را كه شيطان از زمان يهود داده است ؛ طرح ربا ، رشوه ، كم فروشى ، اختلاس ، دزدى در روز روشن ، غصب ، غارت ارث ، چگونه مى‏شود گناهكارش را توبه داد ؟

 يعنى كسى كه چهل سال قبل ، سرمايه‏اش كم بوده ، آمده آن را در ربا قرار داده است و از آن مال ، چند ميليارد پول دارد ، اگر ما بخواهيم او را توبه بدهيم ، چگونه امكان دارد ؟

 قرآن مجيد مى‏فرمايد:

 » فَلَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَ لِكُمْ لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ «

  نه تو ضرر كن ، نه رباخوار به او بگو : دفتر چهل ساله‏ات را بياور ، ببين به چه كسانى ربا دادى ، كل آنها را برگردان و فقط اصل سرمايه‏ات را بردار . اگر چنين رباخورى را بياوريد ، مى‏گويد : من اصلاً دين و پيغمبر و خدا را قبول ندارم .

 مگر مى‏تواند توبه كند ؟ مگر دل كندن از اين ثروت كار ساده‏اى است ؟ چه بهتر كه آدم از اول وارد گناه نشود ، تا بعد به جايى نرسد كه نتواند توبه كند . خيلى‏ها ظاهراً مى‏خواستند توبه كنند ، اما نتوانستند ، يعنى نشد كه دل بكنند و توبه كنند .