حركت زمين و خورشيد

منابع مقاله:

کتاب : تفسير و شرح صحيفه سجاديه جلد پنجم

نوشته: حضرت آیت الله حسین انصاریان

قوّت و قدرت كه در جملات اوّل دعا به كار رفته و پديده شب و روز را به آن نسبت داده، اشاره به خورشيد و زمين است كه نورافشانى كره با عظمت خورشيد كه نزديك به يك ميليون و سيصدهزار برابر زمين حجم دارد و گردش زمين در هر بيست و چهار ساعت به دور خودش كه راستى دقيق‏تر از كارخانه ساعت است علت به وجود آمدن شب و روز است. و اين دو پديده هم معلول اعمال قوت و قدرت حق نسبت به خلقت خورشيد و زمين و حركت دقيق زمين به دور محور خود است.

زمين با حركات شناورى كه در هر ثانيه سى‏كيلومتر است و حركت وضعى كه در 24 ساعت يك بار به دور خود مى‏گردد، منشأ تدبير فصول و شب و روز و اختلاف آنها مى‏شود.

از آثار منظم و دقيق و حكيمانه اين حركات، پرورش حيات و تكامل آنها مى‏باشد. از وضع حركات زمين مى‏توان پى برد كه همه حركات و شناورى ثوابت و سيّارات كه حساب دقيق آن خارج از درك ما مى‏باشد با نظم دقيق و تدبير حكيمانه جريان دارد.

انرژى خورشيد

مجموع انرژى كه به صورت تشعشع نور و حرارت از كل سطح خورشيد در هر سال منتشر مى‏شود 1024* 2/ 1 وات مى‏باشد. در سطح خورشيد حرارتى حدود 6000 درجه سانتيگراد وجود دارد. در چنين حرارتى همه عناصر به صورت گاز مى‏باشد و از اين گذشته، تركيبات شيميايى از هم گسسته و مخلوطى مكانيكى از عناصر بخار شده در حال فروزندگى است.

در خورشيد هم كربن وجود دارد و هم اكسيژن، بنابراين اولين چيزى كه به خاطر مى‏رسد اين است كه سوختن كربن اين انرژى عظيم را توليد مى‏كند، ولى حتى در درجه حرارت سطحى خورشيد (6000) هم هيچ گونه تركيب شيميايى صورت نمى‏گيرد، چه رسد به درون آن كه درجه حرارت به بيست ميليون درجه مى‏رسد.

وانگهى انرژى حاصل از سوختن يك گرم زغال، نيم ميليون مرتبه از انرژى كه يك گرم از جرم خورشيد در طى عمر خود تشعشع كرده است كمتر مى‏باشد، بنابراين سرچشمه انرژى تشعشعى خورشيد جاى ديگر بايد باشد.

علم فيزيك قرن گذشته توانايى آن را نداشت اين سرچشمه را براى ما تعيين كند ولى پس از كشف نمودِ انحلال و تجزيه تشعشعى ماده در اوايل قرن بيستم و امكان‏ تحويل عناصر به يكديگر و تبدّلات هسته‏اى زير اتمى، روشنى خاصى بر اين مشكل افكنده شد و اين نكته به دست آمد كه در ژرفناى ماده و در داخل هسته بى‏نهايت كوچك اتم‏ها مقادير عظيمى از انرژى نهفته است كه آن را انرژى زير اتمى مى‏نامند.

اگر نور و حرارت خورشيد نتيجه سوختن ماده آن مى‏بود در عرض چند قرن تمام جرم عظيم آن مى‏سوخت و نابود مى‏شد، ولى خورشيدى كه انرژى خود را از سرچشمه زير اتمى مى‏گيرد ميليون‏ها سال پرتوافشانى كرده و خواهد كرد.

اين سرچشمه عظيم و لايتناهى درونى خورشيد، طبق آخرين نظريات علمى فيزيك كه با مشاهدات نجومى اثبات شده عبارت است از:

يك رشته فعل و انفعالات هسته‏اى كه به صورت حلقوى زنجيرى صورت مى‏گيرد و در طىّ اين حلقه مقادير عظيمى از انرژى آزاد مى‏شود.

در طى اين فعل و انفعال حلقوى، هسته‏هاى كربن و ازت دخالت مستقيم و نقش كاتاليزر دارند و سرانجام پس از طىّ يك دوره، هسته كربن يا ازت به همان حالت اولى خود برمى‏گردد و پروتون‏هاى آزاد ئيدروژن تبديل به هسته هليوم مى‏گردد.

انرژيى كه در جريان اين فعل و انفعال در تحت درجه حرارت 20 ميليون درجه آزاد مى‏شود درست مطابق با همان مقدار انرژى است كه در نتيجه تشعشع از خورشيد صادر مى‏شود:

الْحَمْدُللَّهِ الَّذى خَلَقَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ بِقُوَّتِهِ، وَ مَيَّزَ بَيْنَهُما بِقُدْرَتِهِ»

محدود بودن اوقات شب و روز

بدون شك اگر حدود زمانى شب و روز بيش از اين مى‏بود كه الآن هست، آثارى از حيات و رشد و پرورش موجودات در ميان نبود. شب طولانى باعث از بين رفتن‏ حرارت لازم و حكومت سرماى غير قابل تحمل و روز طولانى علت سوختن موجودات و بخار شدن تمام آب‏ها و تعطيل حيات و آثار حيات بود.

حكمت و علم و اراده حضرت ربّ العزّه، زمان شب و روز را آن چنان قرار داد كه اوّلًا نور حيات در سطح زمين تجلّى كند و ثانياً آثار حيات كه جز حضرت حق، احدى به آن علم ندارد ظهور و بروز كند.

حدود معيّن شب و روز به خاطر اين است كه زمين در 24 ساعت با سرعت معيّن به دور خود مى‏چرخد و اين برنامه چند ميليارد سال است ادامه دارد و در آينده نيز ادامه خواهد داشت. و همچنين فاصله بين زمين و خورشيد نزديك به صد و پنجاه ميليون كيلومتر است كه در اندازه گرفتن حرارت به وسيله زمين عامل مؤثّرى است و غير از اين هوايى است كه چون پوششى، تمام زمين را پوشانده و براى زمين به خصوص در حفظ گرماى معيّن و سرماى معيّن مؤثّر است.