گوشهاى از عذاب دوزخ
عارف بزرگ، محدث خبير، اسلام شناس كمنظير فيض كاشانى در جلد هشتم محجةالبيضاء مقالهاى را كه تلفيقى از آيات كريمه قرآن و روايات شريفهاهل بيت است به اين صورت ارائه مىدهد:
منادى حق از ميان شعلههاى سوزان دوزخ بيرون مىآيد و مىگويد: فلان بن فلان كه وجودش را در دنيا به آرزوهاى طولانى دست نيافتنى و ضايع كردن درخت عمر با تيشه بدكردارى تباه كرد كجاست؟
سپس با گرزهائى از آهن گداخته به سوى او مىشتابند، و با تهديدهاى شكننده از او استقبال مىكنند و او را به عذاب بسيار سخت مىكشند، و وارونه در قعر جهنم قرار مىدهند و مىگويند:
ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ:
بچش كه تو همان شكست ناپذير ارجمندى!!
اهل دوزخ را در خانهاى جاى دهند كه از هر طرف تنگ است، راههايش تاريك، و مهالكش مبهم مىباشد، اسير دوزخ در دزوخ جاودانه است، و آتش فروزانش هميشگى است، آشاميدنى آنان از آب بسيار جوشان، و جايگاهشان ميان انواع آتشهاست، شعلههاى دوزخ آنان را مىكوبد، و آتش هاويه جمعشان مىكند، آرزوهايشان در آنجا مرگ و هلاكت است، و راه نجاتى از آن ندارند، پاهايشان به پيشانى بسته شده، و چهرههايشان از تاريكى معاصى سياه است، از همه طرف فرياد برمىدارند، و از نواحى و اطرافش عربده مىكشند و مىگويند: اى مالك دوزخ عذاب بر ما حتمى است ولى آهنهاى بسته شده به ما بر ما بسيار سنگين است، اى مالك پوست ما بريان شد، اى مالك ما را از اين عذاب دردآور بيرون آر كه ما ديگر به زشتىها برنمىگرديم، ولى به جاى مالك زمينه رهائى نيست، اى سگان دور شويد و سخن نگوئيد، بر فرض اگر شما را از دوزخ بيرون آرند باز هم به همه گناهان باز مىگرديد در اينجاست كه اهل دوزخ با همه وجود نااميد و دل سرد مىشوند، و بر كوتاهى خود نسبت به مسائل الهى تأسف مىخورند، ولى پشيمانى آنان را نجات نمىدهد و تاسف و غصه عذاب را از آنان برطرف نمىكند، در حالى كه بسته به غل و زنجيرند به صورت در دوزخ مىافتند، از بالاى سرشان و از زير پايشان و از دست راست و چپشان چيزى جز آتش نسيت، غرق در عذاباند، غذايشان آتش و آشاميدنى آنان آتش، و لباسشان آتش، و آرامگاهشان آتش است. اين دوزخ است و گنجايشش، و بخش بخش وادىهايش، و اين وادىها براساس وادىهاى دنيا و شهوات آن است، و عدد درجات و دركاتش به عدد اعضاء اصلى وجود انساناست، اعضائى كه به وسيله آنها معصيت خدا صورت گرفته، برخى از دركات آن فوق بعضى ديگر است، برترين دركش دوزخ، سپس سقر و پس از آن لظى و بعد حطمه، آنگاه سعير، و پس از آن جحيم و سپسهاويه است، اكنون به عمقهاويه بنگر كه البته حدى براى عمق آن نيست، چنان كه حدى براى عمق شهوات مادى وجود ندارد.
رسول خدا در وصف جهنم فرمود:
«امر الله تعالى ان اوقد على النار الف عام حتى احمرت، ثم اوقد عليها الف عام حتى ابيضت، ثم اوقد عليها الف عام حتى اسودت فهى سوداء مظلمة:»
خداى بزرگ فرمان داد آتش دوزخ را هزار سال برافروزند تا قرمز شد، سپس هزار سال افروختند تا سپيد شد و پس از آن هزار سال شعلهور ساختند تا سياه شد، ولى آتشى است كه نور و روشنائى ندارد، و سياه تاريك است.
ابوسعيد خدرى از رسول خدا روايت مىكند:
«لو ان دلواً من غاق جهنم القى فى الدينا لانتن اهل الارض:»
اگر سطلى از آشاميدنى دوزخ را در دنيا بيندازند همه اهل زمين را دچار بوى بد مىكند.
اين است آشاميدنى آنان در دوزخ، هرگاه از تشنگى براى درخواست آب ناله و فرياد كنند و به فريادرسى برخيزند از مخلوطى از چرك و خون به آنان مىچشانند در حالى كه سيراب نمىشوند، از هر طرف مرگ به جانشان مىآيد ولى نمىميرند:
إِنَّا أَعْتَدْنا لِلظَّالِمِينَ ناراً أَحاطَ بِهِمْ سُرادِقُها وَ إِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغاثُوا بِماءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرابُ وَ ساءَتْ مُرْتَفَقاً:
بىترديد ما براى ستمكاران آتشى آماده كردهايم كه سراپردههايش بر آنان احاطه دارد، و اگر از شدت تشنگى استغاثه كنند با آبى چون مس گداخته كه چهرها را بريان مىكند به استغاثه آنان پاسخ مىگويند بدآشاميدنى و بدجايگاهى است.
طعام آنان در دوزخ زقوم است، چنان كه خداوند فرموده:
ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ لَآكِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ فَمالِؤُنَ مِنْهَا الْبُطُونَ فَشارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ فَشارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ:
آنگاه شما اى گمراهان انكار كننده حقايق، بىترديد از درختى كه از زقوم است و داراى مايعى جوشان و بسيار بدمزه و بدبوست خواهيد خورد، و شكمها را از آن پرخواهيد كرد. و روى آن از آب جوشان خواهيد نوشيد، مانند نوشيدن شترانى كه به شدت تشنهاند.
در هر صورت اگر خواستيد گوشهاى از عذاب دوزخ را بدانيد پس از قرآن به كتاب با ارزش علم اليقين جلد دوم و محجة البيضاء جلد هشتم و بحار جلد ششم و هفتم و هشتم مراجعه كنيد.
English