كشتى روان در دريا

مسئله دريا و طول و عرض و عمق و به وجود آمدن آن و تناسبش با كره زمين و عجايب و شگفتى‏هاى مخلوقاتش و اين كه كشتى‏هاى كوچك و بزرگ و سبك و سنگين در آن در حركت است و منافع بى‏شمارش براى تأمين غذا و به راه انداختن چرخ اقتصاد ساكنان خشكى‏ها، بحث مفصل و مشروحى را مى‏طلبد كه به توفيق حق در جاى خودش به آن خواهم پرداخت.

قرآن مجيد براى نشان دادن عظمت نعمت كشتى و منافع آن در بيش از بيست آيه از كشتى نام برده است و در ضمن آن به مسئله دريا هم اشاره كرده است:

وَ هُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَها وَ تَرَى الْفُلْكَ مَواخِرَ فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ:

و اوست خدائى كه دريا را رام شما نمود و در اختيارتان گذاشت تا از گوشت تازه آن «گوشتى كه براى بدن شما بسى منافع دارد» بخوريد، و از زينت و زيور آن چون لؤلؤ و مرجان استخراج نموده و خود را به آن بيارائيد، كشتى‏ها را مى‏بينى كه در آن با شكافتن امواج روانند، و براى اين كه از دريا و مسافرت با كشتى رزق و روزى خدا را بطلبيد «و اين همه نعمت براى اين است كه اين نعمت‏ها را در مسير عبادت و خدمت به خلق بكار گيريد» تا در گردونه شكرگذارى قرارگيرد.

حركت كشتى‏ها در دل امواج درياها، و حمل سنگين‏ترين بارها، و بردن مسافران به مقاصد دور و نزديك، و ايجاد روابط اقتصادى و تجارى ميان كشورها، به راستى از نشانه‏هاى رحمت و ربوبيت حضرت حق به انسانها است.

جريان كشتى‏ها در درياها كه محصول رشته‏هاى مهم علمى و قواعد فيزيكى و قوانين جرّ اثقال، و ثمره وزش بادها يا نيروى بخار، يا قدرت برق است، و در اين زمينه انواع قطب نماها و ساير امور دخالت دارد همه و همه نتيجه فعاليت‏هاى مغزى و عقلى انسان و نهايتاً الهام حضرت حق و تجلى علم الهى در وجود انسان، و در هر صورت نشانه خدا است.

أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ:

آيا ندانستى كه كشتى‏ها در دريا به اراده و رحمت خدا حركت مى‏كند، تا خداوند بخشى از نشانه‏هاى خود را به شما بنماياند يقيناً در نظام وجودى مخلوقات براى هر صبر كننده شكرگزار نشانه‏هائى از «قدرت و حكمت و ربوبيت و وحدانيت» خداست.

در هر صورت «كشتى از نخستين كشفيات و مصنوعات انسانى است كه خود از آيات عظيم جهان و قدرت انديشنده و كشاف مى‏باشد.

انگيزه بسط قدرت و احتياج و خروج از محيط طبيعى و ارتباط با اقوام دور، آدمى را برانگيخت تا خواص اجسام و قوانين اوزان و جريان بادها را دريابد و چنين وسيله‏اى بسازد و همين اولين جهش به سوى تكميل وسائل و تسخير درياها و سپس‏هوا و فضا بود.»