بهداشت دهان و دندان‏

مسئله بهداشت دهان و دندان امروزه از مسائل بسيار مهم، و قابل توجه است.

اهل تخصص مى‏گويند، سلامت بسيارى از جوانب جسم، و شئون بدن، بخصوص دستگاه فوق‏العاده حساس گوارش بستگى به بهداشت دهان و دندان دارد.

دندانى كه حضرت حق به انسان عنايت فرموده، نعمتى بس سنگين، و عاملى بس مهم در حفظ سلامت آدمى است.

جويدن به وسيله دندان انجام مى‏گيرد، و اگر عمل جويدن به نحو مطلوب انجام گيرد ضامن تداوم كار طبيعى دستگاه گوارش، و در نتيجه عاملى براى دوام سلامت انسان است.

از جمله مواردى كه در ديگران ايجاد نفرت و اذيت مى‏كند بوى بد دهان است، و اين بوى بد كه گاهى از زنندگى خاصى برخوردار است محصول بى‏توجهى به بهداشت دهان و دندان، و نتيجه ماندن غذا در لابلاى دندان و زير لثه است.

بيمارى پيوره كه از بيماريهاى خطرناك، و نابودكننده دندان و لثه، و ريشه بسيارى از بيماريها از جمله بيمارى قلب است، نتيجه سوء بى‏توجهى به سلامت دهان و دندان است.

مردم اگر با مايه‏گذاردن اندكى از وقت، بعد از خوردن هر غذا، دهان خود را بشويند، و دندانهاى زيباى خويش را مسواك بزنند، و كمى آب‏نمك در دهان و كنار دندانها بگردانند، از طرفى به سلامت دهان و دندان و گلو كمك كرده، و از طرف ديگر از افتادن در مخارج سنگين براى بازگرداندن سلامتى به دندانها در صورت بى‏توجهى به آن در امان مى‏مانند، و ساليان بسيار بلكه تا لحظات آخر عمر در كمال آسايش، مى‏توانند از دندان خود استفاده كنند.

با اين كه طلوع خورشيد اسلام از سرزمينى بى‏آب و علف بود، و در محيطى كه ظهور كرد، در ميان مردمش از سواد خواندن و نوشتن، حتى در حدّاقل آن خبرى نبود، ولى براى حفظ سلامت مردم، در جهت بهداشت همه جانبه، از جمله بهداشت دهان و دندان قوانين و دستوراتى ارائه كرد، كه نشان از عظمت اين مكتب، و اهميت اين مدرسه مى‏دهد، و ثابت مى‏كند كه مبلّغ اين آئين، براى هدايت و رشد مردم از جانب خداوند مهربان مبعوث بوده، و دوازده پيشواى معصوم اين مكتب امامان برگزيده حق بودند.

به بخشى از دستورات پيشوايان دين، در زمينه بهداشت دهان و دندان توجه نمائيد:

رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) فرمود:

لَوْ لاانْ اشُقَّ عَلى امَّتى لَامَرْتُهُمْ بِالسِّواكِ مَعَ كُلِّ صَلاه.

اگر بر امّتم سختى و مشقت نداشت، هرآينه با هر نمازى آنان را امر به مسواك مى‏نمودم.

امام ششم (عليه السلام) فرمود:

مِنْ اخْلاقِ الْانْبِياءِ السِّواكُ.

مسواك زدن و رعايت بهداشت دندان از اخلاق انبياء الهى است.

امام باقر (عليه السلام) فرمود:

لَوْ يَعْلَمُ النّاسُ ما فِى السِّواكِ لَاباتُوهُ مَعَهُمْ فى لِحاف.

اگر مردم بدانند در مسواك چه منفعتى هست، هرآينه آن را از سر شب تا به صبح همراه خود به رختخواب مى‏بردند.

به حضرت صادق (عليه السلام) گفته شد:

اتَرى هذَا الْخَلْقَ كُلَّهُ مِنَ النّاسِ؟ فَقالَ: الْقِ مِنْهُمُ التّارِكَ لِلسِّواكِ.

آيا همه مردم انسانند؟ حضرت فرمود: آنان كه با مسواك سروكار ندارند رها كن.

رسول حق (صلى الله عليه وآله وسلم) فرمود:

ما زالَ جَبْرَئيلُ يُوصينى بِالسِّواكِ حَتّى خِفْتُ أَنْ أَدْرَدَ.

بطور دائم جبرئيل مرا به مسواك سفارش كرد، تا جائى كه ترسيدم اگر مسواك نكنم از داشتن دندان محروم گردم.

و در بيانى ديگر فرمود:

ما زالَ جَبْرَئيلُ يُوصينى بِالسِّواكِ حَتّى ظَنَنْتُ انَّهُ سَيَجْعَلُهُ فَريضَهً.

جبرئيل به نحو دائم مرا به مسواك سفارش كرد، تا جائى كه تصوّر كردم مى‏خواهد آن را واجب قرار دهد.

امام صادق (عليه السلام) فرمود در مسواك زدن دوازده خصلت است:

برنامه‏اى است دينى، پاك كننده دهان، روشنى‏بخش چشم، خوشنود كننده حق، سپيد كننده دندان، از بين برنده پوسيدگى، محكم كننده لثه، اشتها آورنده، برنده بلعم از دستگاه گوارش، زياد كننده قدرت حافظه، اضافه كننده خوبيها، و خوشحال كننده ملائكه.

در رابطه با شكل مسواك زدن، كه امروزه اطبّاى حاذق و متخصص بيماريهاى دهان و دندان مى‏گويند، بايد از عرض دندان و به آرامى و چند دقيقه مسواك زده شود. از رسول حق روايت بسيار مهمى رسيده، كه با توجه به زمان بعثت بايد گفت از معجزات علمى نبى اكرم است:

اسْتاكُوا عَرْضاً وَلاتَسْتاكُوا طُولًا.

مسواك را به عرض دندان بزنيد، از مسواك زدن به صورت طولى بپرهيزيد.

رسول حق هر شب سه بار مسواك مى‏زدند: قبل از خواب، بعد از خواب به وقتى كه مى‏خواستند قرآن قرائت كنند، و قبل از اينكه براى نماز صبح به مسجد بروند، و چون جبرئيل گفته بود با چوب اراك مسواك مى‏فرمودند.