جهل و بى‏سوادى‏

روايات بسيار مهم اهل بيت، جهل را مرگ معنوى، زيانبارتر از لقمه مضر در بدن براى زندگى، بيمارى و رنج، كشنده و لغزش‏آور، و به بار آورنده بدبختى ابدى، و فاسد كننده معاد، و ريشه فساد در تمام‏امور، و معدن‏شر، و دشمن خطرناك‏انسان، و علّت كفر وضلالت، ومانع قبول موعظه ونصيحت، وموجب افراط وتفريطمى‏دانند.

اميرالمؤمنين (عليه السلام) مى‏فرمايد:

الْجَهْلُ مَوْتٌ ...، الْجَهْلُ داءٌ وَ عَياءٌ، الْجَهْلُ يُزِلُّ الْقَدَمَ، الْجَهْلُ يُفْسِدُ الْمَعادَ، الْجَهْلُ اصْلُ كُلَّ شَرٍّ، الْجَهْلُ مَعْدِنُ الشَّرِّ.

از رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) نشانه‏هاى جاهل را پرسيدند پاسخ داد:

انْ صَحِبْتَهُ عَنّاكَ، وَانِ اعْتَزَلْتَهُ شَتَمَكَ، وَانْ اعْطاكَ مَنَّ عَلَيْكَ، وَانْ اعْطَيْتَهُ كَفَّرَكَ، وَانْ اسْرَرْتَ الَيْهِ خانَكَ.

اگر با او معاشرت كنى ترا به رنج و زحمت اندازد، اگر از او كناره‏گيرى نمائى ترا سرزنش مى‏كند، اگر چيزى به تو ببخشد منت مى‏نهد، و اگر به او ببخشى ناسپاسى مى‏كند، و اگر اسرارت را نزد او بگذارى خيانت ميورزد!!

خود به حساب برخيزيد كه اگر سرپرست خانواده دچار جهل باشد، و از مسائل معنوى و اصولى، و برنامه‏هاى مادى و ظاهرى خالى باشد، چه منبعى براى اضطراب و ناامنى، و آزار و اذيت، و رنج و عذاب، در خانه و بيرون خواهد بود؟

مال و ثروت، خانه و زندگى، زن و فرزند، در كنار جاهل، با خطر و زيان، و خسارت و ناامنى روبرو هستند.

اصرار اسلام به كسب معرفت، و تحصيل بينش و بصيرت در امور معنوى و مادى به اندازه‏اى كه لازم است، براى ايجاد امنيت در باطن و ظاهر است، و به خاطر اين كه زن و فرزند بى‏گناه انسان، در كنار انسان از آرامش برخوردار باشند، و از جانب انسان ضربه و ضررو خسارت و زيان نبينند، و به دنيا و آخرت آنان لطمه وارد نگردد و هيولاى شقاوت چنگ به گلوى آنان نيندازد.

در آثار اسلامى آمده، مسيح با تمام وجود در حال فرار بود، آشنائى از او علّت فرار را پرسيد، فرمود از دست جاهل فرار مى‏كنم.

آرى با تمام وجود از دست جهل و جاهل به پيروى از نبوت، و براى تأمين سعادت دنيا و آخرت بايد فرار كرد.

جاهل با داشتن كيميا فقير، و آگاه و عالم در كنار فقر ثروتمند است.

گر كيميا دهندت بى‏معرفت گدائى*** ور معرفت دهندت بفروش كيميا را