پايان زندگى‏

جادّه پرجوش و خروش زندگى، معركه حيات، عرصه‏گاه حركت و فعاليت و آمال و آرزو و پايانش مرگ، و انتقال انسان به جهان باعظمت آخرت، براى روبرو شدن با محصولات زندگى و ثمره عقايد و اعمال و اخلاق است.

قرآن مجيد از مرد و زن مى‏خواهد، تا زنده‏اند به عاقبت و آخر كار و دنياى آخرت بينديشند، و توجه كنند براى آن ناحيه چه زاد و توشه‏اى فراهم كرده‏اند؟

ولْتنظُر نفسٌ ماقدَّمت لغد.

و بايد هر انسانى توجه دقيق كند كه براى فردايش چه فرستاده؟

پيش از پايان زندگى مسئله‏اى كه بسيار بسيار مهم است، انتخاب وصيت شرعى جهت ثلث مال كه از رحمت و لطف او متعلق به خود انسان بعد از مرگ است، و بر وصىّ مؤمن و زرنگ و كارى است، كه ثلث را از مال جدا كند و به مصرفى كه در وصيت‏نامه قيد شده برساند.

وصيت برنامه‏اى است كه تمام انبياء و اولياء و ائمه به آن توجه داشتند، و احدى از آنان نبود كه بدون وصيت از دنيا برود.

وصيت دستور كتاب خدا در آيه 180 سوره مباركه بقره، و فرمان رسول حق به امت و امر امامان معصوم به شيعيان است.

كتب عليكم اذا حضر احدكم الموت ان ترك خيراً الوصيَّه.

رسول حق (صلى الله عليه وآله وسلم) فرمود:

الْوَصِيَّهِ حَقٌّ عَلى كُلِّ مُسْلِم.

وصيت براى بعد از مرگ سزاوار هر مسلمانى است.

و نيز فرمود:

مايَنْبَغى لِامْرِى‏ء مُسْلِم انْ يَبيتَ لَيْلَهً الّا وَوَصِيَّتُهُ تَحْتَ رَأْسِهِ.

براى مسلمان سزاوار نيست يك شب بخوابد مگر اينكه وصيتش زير سرش باشد.

و فرمود:

مَنْ ماتَ عَلى وَصِيَّه ماتَ عَلى سَبيل وَسُنَّه وَماتَ عَلى تُقًى وَشَهادَه، وَماتَ مَغْفُوراً لَهُ.

هركس با به جا گذاشتن وصيت بميرد، بر طريق حق و سنت رسول از دنيا رفته، و مرگش بر تقوا و شهادت و مغفرت حق است.

چه بهتر كه در اين زمان عجيب و غريب، كه كمتر به وصيت عمل مى‏شود، و قوانين دست‏وپاگير وصى را خسته مى‏كند، و ورثه را از پاى درمى‏آورد، خود انسان وصىّ خودش باشد، و به آنچه كه مى‏خواهد بعد از مرگش عمل شود خود عمل كند.

هم‏اكنون كه زنده است اگر داراى مال و ثروت است، در راه خير، امثال تهيه زمينه ازدواج براى پسران و دختران، پرداخت مخارج ايتام، ساختن مدرسه، مسجد، راه، ساختمان براى مردم مستضعف اقدام نمايد و پس از مرگ بهره‏اش را دريافت كند.

حضرت على (عليه السلام) اين معنا را به انسان سفارش فرموده:

يَابْنَ آدَمَ كُنْ وَصِىَّ نَفْسِكَ فى مالِكَ وَاعْمَلْ فيهِ ما تُؤْثِرُ انْ يُعْمَلَ فيهِ مِنْ بَعْدِكَ.

فرزند آدم خود وصى خود در مال و ثروتت باش، و آنچنانكه براى بعد از مردنت جهت اموالت برنامه انتخاب مى‏كنى، امروز آن را انجام بده.

برگ عيشى به گور خويش فرست*** كس نيارد زپس تو پيش فرست‏

در هر صورت مالى كه براى بعد از خود مى‏گذاريد سعى كنيد حلال باشد، چون حرام به ارث نمى‏رسد، و بيش از ثلث آن را براى مخارج بعد از مرگ خود وصيت نكنيد چون نافذ نيست، و وصيت خود را در تقسيم دو ثلث ديگر برابر آيات قرآن مجيد قرار دهيد كه ظلمى به ورثه صورت نگيرد.

بر وصى و ورثه واجب است بر اساس وصيت‏نامه‏اى كه طبق قرآن مجيد تنظيم شده عمل كنند، كه اجراى آن عبادت و داراى ثواب عظيم براى ميت و براى اجراكنندگان است.

بر ورثه واجب است قبل از تقسيم ارث حساب بدهى‏هاى كسبى، و خمسى، و نيز مهر و صداق زن، وطلب اشخاص، يا اگر حج بر ذمه ميت بوده پول حج را بپردازند، كه ثروتى كه در آن حقوق خدا و مردم وجود دارد بهره‏گيرى ورثه از آن حرام و موجب عقاب حق است.

در تقسيم ارث، سهم زن ميت‏و پدر و مادر و دختر و پسر، برابر كتاب خدا رعايت شود، كه اگر جز اين عمل شود، تعدّى از حدود خدا و موجب عذاب و عقاب است.

در برنامه تقسيم ارث به رساله‏هاى عمليه، يا به عالمى متخصص در فقه مراجعه كنيد تا مسئله برابر قانون حق انجام گيرد، و روح ميت از عمل شما شاد شود.

باقيماندگان به اين معنا توجه كنند كه ميت در زمان حياتش با جان و دل، و شب و روز براى اداره امور شما زحمت كشيد، و هر مشقت و رنجى را تحمل كرد، و چه بسا در اين مسير به برخى از گناهان مالى دچار شد، او را فراموش نكنيد، براى او نماز بخوانيد، روزه بگيريد، صدقه بدهيد، ردّ مظالم بپردازيد، كار خير انجام دهيد، خلاصه به هر شكل ممكن براى آمرزش و شادى روح او بخصوص در شبهاى جمعه و ماه رمضان و رجب و شعبان از او ياد كنيد، تا پس از مرگ شما فرزندانتان از شما ياد كنند، و گاهگاهى كنار قبر آنان برويد كه حضرت حق به روح آنان اجازه انس با شما را مى‏دهد، و سبب مى‏شود كه آنان در عالم برزخ به شما دعا كنند.

يكى از دوستانم مى‏گفت دوستى دارم كه به وقت برخورد با مشكل، بدون فاصله از تهران به قم مى‏رود، و ساعتى كنار قبر پدر و مادرش مى‏نشيند، براى آنان فاتحه مى‏خواند، دعا مى‏كند، صدقه مى‏پردازد، و از آنان درخواست مى‏نمايد، برايش دعا كنند و سپس به تهران برمى‏گردد، در حالى كه تجربه كرده دعاى پدر و مادر به دنبال اوست و تا غروب آفتاب گره از كارش گشوده مى‏شود.

اين صحيح نيست، كه پدرى يا مادرى از شيره جان خود جهت زندگى فرزندان و خوشبختى آنان مايه بگذارند، و پس از مرگ از آنان يادى نشود و براى آمرزش آنان كارى صورت نگيرد.