كوشش حق و تكاپوى باطل‏

آرى، همان طور كه از قرآن مجيد استفاده مى‏شود و روايات و آثار اسلامى هم‏ دلالت دارد و زندگى انسان‏ها نيز شاهد زنده‏اى بر مسئله است، دنيا جاى راحت و استراحت نيست و امكان راحت و استراحت هم به آن معنايى كه مردم در جستجويش هستند، در اين خانه محدود براى كسى فراهم نمى‏باشد.

انسان بخواهد يا نخواهد، بايد براى ادامه حيات، همراه با رنج و زحمت و كوشش و مشقّت باشد.

چيزى كه هست اگر كوشش و زحمت انسان بر اساس معيارهايى كه قرآن و نبوت و امامت ارائه مى‏كنند انجام بگيرد، از پى اين رنج و زحمت و كوششى كه مطابق با معيارهاى الهى، انجام گرفته، نعمت ابد حق و روح و ريحان و راحت و استراحت ابدى است، چنانچه قرآن كريم در آيات زير دلالت دارد:

[الَّذِينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللَّهِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْفائِزُونَ* يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ وَ رِضْوانٍ وَ جَنَّاتٍ لَهُمْ فِيها نَعِيمٌ مُقِيمٌ* خالِدِينَ فِيها أَبَداً إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ‏] .

آنان كه ايمان آوردند و هجرت كردند و با اموال و جان‏هايشان در راه خدا به جهاد برخاستند، منزلتشان در پيشگاه خدا بزرگ‏تر و برتر است، و فقط اينانند كه كاميابند.* پروردگارشان آنان را نزد خود به رحمت و خشنودى و بهشت‏هايى كه براى آنان در آن‏ها نعمت هاى پايدار است، مژده مى‏دهد.*

همواره در آنجا جاودانه‏اند؛ يقيناً نزد خدا پاداشى بزرگ است.

شما در ايمان و توابع و آثار آن و هجرت و مسائل مهم آن و جهاد و آن همه تبعاتى كه براى آن هست انديشه كنيد، ببينيد مؤمن مهاجر مجاهد، در اين دنيا با چه رنج‏ها و مشقّت‏ها و زحمت‏هايى روبرو است و سپس در دو آيه بعد دقت كنيد كه نتيجه اين كوشش چه اجر گرانبهايى از رحمت و رضوان و نعيم مقيم است.

آرى، بر اساس وعده حتميه الهيّه، كوشندگان در راه حق از اجر عظيم و نعمت جاويد و رضايت حضرت حق برخوردارند.

به قول حكيم فرزانه سنايى غزنوى:

و اگر كوشش و زحمت و رنج و تكاپوى انسان كه چاره‏اى از آن ندارد، برخلاف معيارهاى اصيل الهى باشد، زحمات انسان در پايان كار بر باد رفته و براى انسان حاصلى، جز حسرت و ندامت و عذاب جهنم برجاى نخواهد گذاشت، چنانچه آيات زير وضع آنان را مى‏نماياند.

[وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خاشِعَةٌ* عامِلَةٌ ناصِبَةٌ* تَصْلى‏ ناراً حامِيَةً* تُسْقى‏ مِنْ عَيْنٍ آنِيَةٍ* لَيْسَ لَهُمْ طَعامٌ إِلَّا مِنْ ضَرِيعٍ* لا يُسْمِنُ وَ لا يُغْنِي مِنْ جُوعٍ‏] .

در آن روز چهره‏هايى زبون و شرمسارند؛* [آنان كه همواره در دنيا] كوشيده‏اند و خسته شده‏اند [و سرانجام سودى نيافته‏اند]* در آتشى سوزان‏ درآيند.* آنان را از چشمه‏اى بسيار داغ مى‏نوشانند؛* براى آنان طعامى جز خار خشك و زهرآگين وجود ندارد* كه نه فربه مى‏كند و نه از گرسنگى بى‏نياز مى‏نمايد.

حضرت على عليه السلام مى‏فرمايد:

فَرُبَّ دائِبٍ مُضَيِّعٌ وَرُبَّ كادِحٍ خاسِرٌ .

چه بسا فعال پرحركت و حرارتى كه نابود كننده است و چه بسا به رنج كوشنده‏اى كه زيانكار و ضرر كننده.

وضع اكثر مردم امروز، به خصوص در اروپا و آمريكا و كشورهاى كمونيستى و بعضى از كشورهاى به ظاهر اسلامى در حقيقت مصداق دو جمله بالاست، چه زحمت‏ها كه مى‏كشند، چه رنج‏ها كه مى‏برند، چه مشقّت‏ها كه تحمّل مى‏نمايند آن هم در راه پول و مقام، آن هم به قيمت قتل و غارت و عاقبت، تمام اموال را بجاى مى‏گذارند و مقام را از دست مى‏دهند و با پرونده‏اى كه جز در جنايت مسابقه‏اى نداشتند به محكمه عدل الهى وارد شده و به حكم حضرت حق به اشدّ عذاب دچار مى‏گردند.