يار مظلومان و دشمن ظالمان‏

منابع مقاله:

کتاب : تفسير و شرح صحيفه سجاديه جلد هفتم

نوشته: حضرت آیت الله حسین انصاریان

حضرت حق، چون انسان را بيافريد، خورشيد نبوت و امامت و چراغ پر فروغ‏ عقل و خرد را فرا راه او قرار داد، تا به اسرار و رموز جهان و به عظمت شخصيت خود و به قوانين و مقرّراتى كه سلامت همه جانبه وى را در زندگى دنيا و سعادت و خوشبختى او را در قيامت تضمين مى‏كند، واقف و آگاه گردد.

رسالت انبيا و امامت امامان عطيّه‏اى عظيم و نعمتى بزرگ از جانب حضرت محبوب به انسان بود.

حيات طيبه و زندگى پاك و ثواب آخرت و بهشت عنبر سرشت، معلول پيروى از انبيا و نتيجه اطاعت از سفيران پاك الهى است.

نبوّت و امامت حصن حصين حضرت حق و ضامن حفظ انسان از خطر و عامل شكوفايى همه استعدادهاى بشر و ترسيم كننده صراط مستقيم حضرت ربّ براى انسان است.

انبيا و امامان عليهم السلام راه زندگى صحيح را به انسان نماياندند و هر آنچه در مسير هدايت و رشد و كمال نياز داشت به او فهماندند و وى را به تمام منافع و خطرات مادى و معنوى آگاه كردند.

انبيا و ائمه عليهم السلام كليه مسائل مربوط به عقايد حقه و حسنات اخلاقى و اعمال صالحه را در اختيار بشر قرار دادند و در اين زمينه از چيزى فروگذار نكرده و براى هدايت و دستگيرى انسان تا سر حدّ نثار جان در راه خدا كوشيدند.

انبيا و امامان عليهم السلام با كتابهاى الهى خود و دستورها و قوانين جامعى كه داشتند، انسان را دعوت به آبادى دنيا و عمارت آخرت كردند.

آن بزرگواران از آدميان خواستند در تمام امور حيات به حقوق مربوط به خود قانع باشند و در همه زمينه‏ها حق وحقوق ديگران را رعايت نمايند.

آنان از مردم خواستند از هر گونه ظلم و ستمى به ديگران و حتى به حيوانات بپرهيزند و آنچه مربوط به ديگران است بگذارند در دست آنان بماند و از غارت و غصب و دزدى و رشوه و خيانت و جنايت و غل و غشّ و حيله و مكر و ثروت‏ اندوزى و تعطيل حق ديگران خوددارى نمايند.

در حالى كه وجود مقدّس حضرت ربّ، حجت همه جانبه خود را نسبت به بندگان تمام كرده و زمينه‏اى براى تجاوز باقى نگذاشته، چنانچه ظلمى به كسى واقع شود، آتش غضب و خشمش نسبت به ظالم افروخته مى‏گردد و مظلوم را پناه داده، زمينه انتقام او را يا به دست خودش، يا به وسيله ديگران از ظالم فراهم مى‏نمايد و چنانچه بنا به عللى در دنيا، از ستم پيشه انتقام مظلوم را نگيرد، وى را در قيامت به عذابى دچار مى‏كند كه راه نجاتى براى او نباشد.

اين معنا از ابتداى زندگى انسان در دنيا عملًا نسبت به ظالم و مظلوم مسلّم بوده وموضوعى است كه نسبت به وضع قيامتى آن، هيچ گونه شك و ترديدى وجود ندارد.

حق مظلوم در اين دنيا و در جهان آخرت محال است از بين برود و انتقام از ظالم چيزى نيست كه فراموش گردد كه حضرت حق عالم به همه امور و سميع و بصير و خبير و عليم و نسبت به كليّه برنامه‏ها گواه و شهيد و آگاه وشاهد است.

حضرت او به كسى كه به ناحق مورد ظلم واقع شده رحيم و مهربان و نسبت به ظالم وستمگر خصم و دشمن است.

مظلوم با شخصيت و صابر كه قدمى از راه حق فراتر نمى‏نهد و در تمام امور برابر با خواسته‏هاى حق زندگى مى‏كند و منتظر مى‏ماند تا خداوند زمينه انتقام را برايش فراهم آورد، تا به دست خود و يارى مردم مؤمن حقّش را از ظالم بگيرد محبوب خدا مى‏باشد و ستمگر نابكار و متكبّر غدّار و فخر فروش از خود راضى، منفور و مبغوض خدا است.

يارى حضرت حق به فرموده حضرت سجّاد عليه السلام به مظلوم نزديك و كمك حضرت جبّار و صاحب انتقام از ستمكار دور است.

دورى از ستم‏

ظلم و ستم يا به عبارت ديگر تجاوز به حق خود، يا به حق ديگران، يا به حقوق حضرت حق، عملى بسيار زشت و برنامه‏اى ناباب و كارى پليد و حركتى زيان آور است.

وجود مقدس حضرت حق در كتب آسمانى، به خصوص قرآن مجيد، انسان را از هر عمل زشتى و سوء خلقى و نيت آلوده‏اى، به خصوص ظلم نهى فرموده و به ظالم در صورتى كه توبه نكند و دست از ستم برندارد، وعده عذاب دردناك داده است.

آيات و روايات در اين زمينه خواهد آمد.

نتيجه طغيان در نعمت‏

روشن است كه اوّلًا: نعمت‏هاى حضرت حقّ چه مادى و چه معنوى قابل شماره نيست و ثانياً: خداوند مهربان به هر كسى به اندازه لياقت و سعى و كوشش او نعمت عنايت فرموده و ثالثاً: راه مصرف نعمت را به وسيله كتب آسمانى و تعليمات انبيا و امامان عليهم السلام به انسان آموخته است.

اگر نعمت زيبايى و نعمت جسم و نعمت حالات قلب و نعمت غرايز و شهوات و نعمت مال و ثروت و نعمت علم و فهم و نعمت قدرت و قوت و سطوت و مكنت در راه آبادى دنيا و سلامت زندگى و خوشبختى حقيقى خانواده و جامعه و طاعت و عبادت و رشد و كمال و خير و سعادت و حل مشكلات بندگان خدا خرج شود، عين عدالت و مورّث رضا و خشنودى حق و رسيدن انسان به اجر كريم و ثواب عظيم است.

و اگر آن نعمت‏ها خرج خيانت و غلّ و خدعه و شهوات حرام و قمار و شراب و گناه و معصيت و حبس حقوق از ديگران و فروپاشى نظام خانه و اجتماع و تكاثر و ثروت و كبر و فخر فروشى و ... شود باعث نفرت حق و شعله ور شدن آتش غضب حضرت جبار و لعنت خدا و ملائكه و لعنت كنندگان و عذاب مقيم و آتش ابد در قيامت خواهد شد و ظلم و ستم جز اين معنايى ندارد، ظلم يعنى طغيان و سركشى در نعمت و يا به عبارت ديگر، نعمت را در غير جاى خودش مصرف كردن است.

تبديل كردن نعمت به معصيت، ظلمى سنگين، عملى زشت و حركتى فوق العاده قبيح است.

الَمْ تَرَ الَى الَّذينَ بَدَّلُوا نِعْمَةَ اللّهِ كُفْراً وَ احَلُّوا قَوْمَهُمْ دارَالْبَوارِ* جهنّم يَصْلَوْنَها وَ بِئْسَ الْقَرارُ» «1»

آيا كسانى را كه [شكر] نعمت خدا را به كفران و ناسپاسى تبديل كردند و قوم خود را به سراى نابودى و هلاكت درآوردند، نديدى؟* [سراى نابودى و هلاكت، همان‏] دوزخى است كه در آن وارد مى‏شوند، و بد قرارگاهى است.

اى كاش آنان كه نعمت‏هاى الهى را در گناه و كوبيدن بندگان حق و ظلم و ستم خرج مى‏كنند، از وضع ستمگران قبل از خود عبرت مى‏گرفتند و افتادن آنان را به بند انتقام و ماليده شدن دماغشان را به خاك مذلّت با چشم دل مشاهده مى‏نمودند، تا از ظلم دست برداشته و قدم به راه پاكى و درستى و صدق و صفا مى‏نهادند.

 [ «6» اللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ خُذْ ظَالِمِي وَ عَدُوِّي عَنْ ظُلْمِي بِقُوَّتِكَ وَ افْلُلْ حَدَّهُ عَنِّي بِقُدْرَتِكَ وَ اجْعَلْ لَهُ شُغْلًا فِيمَا يَلِيهِ وَ عَجْزاً عَمَّا يُنَاوِيهِ «7» اللَّهُمَّ وَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ لَا تُسَوِّغْ لَهُ ظُلْمِي وَ أَحْسِنْ عَلَيْهِ عَوْنِي وَ اعْصِمْنِي مِنْ مِثْلِ أَفْعَالِهِ وَ لَا تَجْعَلْنِي فِي مِثْلِ حَالِهِ «8» اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ أَعِدْنِي عَلَيْهِ عَدْوَىً حَاضِرَةً تَكُونُ مِنْ غَيْظِي بِهِ شِفَاءً وَ مِنْ حَنَقِي عَلَيْهِ وَفَاءً «9» اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ عَوِّضْنِي مِنْ ظُلْمِهِ لِي عَفْوَكَ وَ أَبْدِلْنِي بِسُوءِ صَنِيعِهِ بِي رَحْمَتَكَ فَكُلُّ مَكْرُوهٍ جَلَلٌ دُونَ سَخَطِكَ وَ كُلُّ مَرْزِئَةٍ سَوَاءٌ مَعَ مَوْجِدَتِكَ‏]

خدايا! بر محمّد و آلش درود فرست، و ستم‏كننده بر من و دشمنم را با نيرويت از ستم بر من بازدار، و با قدرتت تندى و تيزى ستمش را بر من بشكن، و برايش در آنچه كه دوست دارد، مشغوليّت و سرگرمى قرار ده، تا از ستم ورزى غافل گردد، و بر وجودش در برابر مظلومى كه به دشمنى برمى‏خيزد، داغ عجز و ناتوانى زن.

خدايا! بر محمّد و آلش درود فرست. و ستم كار را رخصت ستم بر من مده، و ياريت را نسبت به من، در برابر او نيكو قرار ده، و مرا از دست زدن به كارهايى مانند كار او حفظ كن، و در حالتى مانند حال او قرار مده.

خدايا! بر محمّد و آلش درود فرست و مرا بر دشمنم يارى ده؛ يارى دادن بى‏درنگى كه خشمم را نسبت به او شفا، و كينه‏ام را در برابر او وفا باشد.

خدايا! بر محمّد و آلش درود فرست و عفو و بخششت را، در برابر ستمى كه دشمن به من روا مى‏دارد عوض ده و به جاى رفتار بدش نسبت به من، رحمتت را قرار ده، پس هر شدّتى وراى خشم تو ناچيز، و هر بلايى با وجود غضب تو معتدل است.

پی نوتشت:

______________________________

(1)- ابراهيم (14): 28- 29.