وصاياى موسى‏

منابع مقاله:

کتاب  : عرفان اسلامى جلد نهم

نوشته: حضرت استاد حسین انصاریان

موسى عليه السلام اين پيامبر عزيز از مصدر وحى مسائل بسيار مهمّى را نقل مى‏كند كه به گوشه‏اى از آن آداب و مسائل اشاره مى‏شود:

موسى عليه السلام از جانب حضرت حق به چهار چيز وصيت شد كه بر تمام مردم واجب است به اين چهار حقيقت توجّه كنند:

1- تا نمى‏دانى خداوند تو را آمرزيده به عيوب مردم كار نداشته باش بلكه در فكر وسيله آمرزش خويش باش.

2- تا نمى‏دانى گنج‏هاى خزائن من تمام شده از براى روزى غصه مخور كه آنچه مقدر توست به آن مى‏رسى.

3- تا نمى‏دانى سلطنت و حكومت من خاتمه پيدا كرده به كسى اميدوار مباش.

4- تا خبر مرگ شيطان اين دشمن خطرناك به تو نرسيده از مكر او ايمن مباش.

به حضرت وحى شد:

مرا دوست داشته باش و مردم را نيز به محبت من آراسته كن‏ «1».

عرضه داشت: تو مى‏دانى كه تو را از همه بيشتر دوست دارم، اما بندگانت را چگونه به محبتت بخوانم؛ پاسخ آمد نعمت‏هايى را كه به آن‏ها داده‏ام به ياد آنان آر تا قدردان نعمت شوند و از اين طريق به من علاقه‏مند گردند؛ زيرا دل‏ها به احسان صيد مى‏شود «2».

حضرت موسى شخصى را در سايه عرش آرميده ديد،

عرضه داشت: خدايا! اين عبد با كدام عمل به اين مقام رسيده؟

جواب شنيد به دو عمل:

1- مصونيت از عقوق پدر و مادر.

2- نداشتن حسد «3».

عرضه داشت: الهى! ثواب كسى كه عيادت مريض كند چيست؟

فرمود: بوقت بيرون آمدن از قبر ملكى را مى‏فرستم تا او را در ظلمات قيامت راهنمايى كرده به محشر واردش كند.

عرضه داشت: ثواب شستن ميت چيست؟

فرمود: وى را از گناهان بيرون مى‏آورم همانند روز تولد از مادر.

عرضه داشت: ثواب تشيع جنازه چيست؟

فرمود: ملائكه را مى‏فرستم تا وى را از قبر به محشر مشايعت كنند.

عرض كرد: ثواب تسليت دادن به مصيبت‏زده چيست؟

فرمود: در قيامت كه سايه‏اى نيست وى را در سايه عرش قرار مى‏دهم.

اى موسى! سائل را گرامى دار، گرچه به انفاق چيز كمى به او باشد و يا با زبان خوش او را دور كن كه گاهى ملكى را به صورت سائل براى امتحان مردم به سوى مردم مى‏فرستم تا ببينم چه مى‏كنند «4»؟

در حديث معتبر آمده:

روزى موسى براى مناجات به كوه طور مى‏رفت، شيطان هم به دنبالش روان بود، يكى از اعوان آن رجيم درگاه، به او گفت: مگر به اغواى موسى هم اميد دارى؟

گفت: پدرش را از بهشت راندم، اميد است كه بتوانم وى را نيز گمراه كنم!!

خود را به حضرت موسى رساند، موسى وى را با كلاهى هزار رنگ ديد، از رنگ‏هاى كلاهش سؤال كرد، پاسخ داد: به اين رنگ‏ها دل مردم را برده و آنان را مى‏فريبم، اى موسى! براى تو هزار و پنج كلمه نصيحت دارم، گوش كن تا برايت بگويم كه تو را در اين مواعظ منفعت هست.

حضرت فرمودند: مرا به موعظه تونيازى نيست، جبرئيل نازل شد و عرضه داشت: پنج كلمه او را بشنو و از بقيه صرف‏نظر كن كه در بقيه گفتارش اغوا دارد، موسى ايستاد و فرمود بگو.

شيطان گفت: پنج عمل است كه خود من در آن پنج عمل متصدى فريب و اغواى مردمم و به اعوان و انصارم وانمى‏گذارم كه از عهده آن برنيايند.

1- به وقت غضب خود را به اولاد آدم مى‏رسانم كه هيچ زمانى به اندازه وقت غضب تسلّط بر آنان ندارم، ممكن است به دو دقيقه غضب آنان را به قتل و يا گناهان ديگر بيندازم، پس در حال غضب خود را حفظ كن مبادا كه به هلاكت افتى.

2- در خود عجب و خود پسندى راه مده؛ زيرا عجب و تكبر مرا به اين تيره‏بختى نشاند، در حدى كه رانده درگاه حق شدم و مورد لعن او و بندگانش قرار گرفتم.

 3- با زن اجنبيه خلوت مكن كه من تمام قدرتم را براى به عصيان كشيدن تو به كار مى‏گيرم و كمتر كسى مى‏تواند در خلوت خود را حفظ كند.

4- تا مى‏توانى با خداى خويش عهد و نذرى مبند كه من تا جايى كه قدرت دارم نمى‏گذارم كسى به عهدش پاى بند باشد و مخالفت نذر علاوه بر اين كه عصيان كرده مورد غضب خدا هم هست.

5- چون قصد دادن صدقه كردى عجله كن ورنه تو را از فضيلت آن محروم خواهم كرد «5».

آنچه از حضرت موسى به عنوان درس و پند رسيده بيش از اين است در اين بخش فقط به ذكر نمونه‏هايى از عنايات اين دوستان حقيقى انسان اكتفا مى‏شود، باشد كه همين برنامه‏ها وسيله رشد وكمال ما شوند.

حشمت سليمان و جلال او

سليمان نبى- كه خداوند بزرگ در قرآن مجيد در سوره نمل از حشمت و جلالش خبر مى‏دهد- سراسر زندگى پر فيضش براى هر انسانى بهترين درس است.

اما با همه بزرگى و عظمتش با دست خود گندم يا جو مى‏كوبيد و از آن نان به دست آورده و مى‏خورد و هرگز علاقه نداشت از بيت‏المال و يا زحمات ديگران ارتزاق كند.

لباس آن حضرت در عين اين كه بر اريكه سلطنت فلسطين تكيه داشت از مو بود و به دست خويش روزى يك قطعه حصير كوچك مى‏بافت و آن را مى‏فروخته و از وجه آن براى خود و عيالش تهيه روزى مى‏كرد، چون شب فرا مى‏رسيد به محراب عبادت مى‏رفت و تا صبح به تضرع و زارى به پيشگاه حق اشتغال داشت، حكومت را فقط براى دعوت به خداپرستى و خدمت به خلق مى‏خواست و علاقه داشت بنى آدم از روش او درس گرفته و پا به پاى او تا رسيدن به مقام قرب حركت كنند.

قرآن مجيد از رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله به عنوان شاهد، مبشر، نذير، اسوه، رحمة العالمين، رؤوف، رحيم، حريص بر مؤمنان، امين مطاع، ياد كرده و آن حضرت را بهترين دوست و پر منفعت‏ترين يار و ياور انسان مى‏داند.

پی نوشت ها:

______________________________

(1)- الخصال: 1/ 217، حديث 41؛ بحار الأنوار: 13/ 344، باب 11، حديث 26.

(2)- الأمالى، شيخ طوسى: 484، المجلس السابع عشر، حديث 1058؛ بحار الأنوار: 13/ 351، باب 11، حديث 43.

(3)- الزهد: 38، باب 5، حديث 102؛ بحار الأنوار: 13/ 353، باب 11، حديث 48.

(4)- قصص الانبياء، راوندى: 163، فصل 5، حديث 185؛ بحار الأنوار: 13/ 354، باب 11، حديث 52.

(5)- قصص الانبياء، راوندى: 153، فصل 1، حديث 163؛ بحار الأنوار: 13/ 350، باب 11، حديث 39.

(6)- عطار نيشابورى.