نشانه‏هاى اهل دنيا و اهل آخرت‏

در سطور گذشته به اين معنا واقف شديد كه مقصود از دنيا زمين و آسمان، خورشيد و ماه، مأكولات و ملبوسات و چشمه‏ها ورودها نيست كه اين همه نعمت‏هاى الهى است كه كسى قدرت ارزيابى ارزش آن‏ها را ندارد، بلكه مقصود رابطه غلط و ظالمانه و غاصبانه و عاصيانه با نعمت‏هاى الهى است، آن كه از حرام به دست مى‏آورد و در حرام مصرف مى‏كند، يا آن كه از حلال به دست مى‏آورد و در حرام مصرف مى‏نمايد، يا آن كه به دست مى‏آورد و نسبت به آن بخل مى‏ورزد او اهل دنيا است.

پيامبر صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:

شب معراج به من خطاب رسيد: اى احمد! دنيا و اهل آن را دشمن‏دار و آخرت و اهل آن را عاشق باش، پرسيدم اهل دنيا كيانند و اهل آخرت چه مردمى هستند؟

خداوند خطاب فرمود:

اين است نشانه‏هاى اهل دنيا:

پرخورى، خنده زياد، خواب بى‏اندازه، كثرت خشم، قلّت رضا و خشنودى نسبت به حق و خلق و عدم عذرخواهى دربرابر رفتار سويى كه نسبت به ديگران‏ داشته، قبول نكردن عذر خواه، كسالت در طاعت، بى‏باكى در معصيت، آرزوى دراز، نزديكى مرگ، عدم محاسبه نفس، كم سود، پر حرف، كم ترس، خوشحالى زياد به وقت خوردن، عدم شكر به هنگام راحتى، بى‏صبرى به وقت بلا و آزمايش، بسيارى مردم به پيش نظرشان كم است و به آنچه كه انجام نداده‏اند از خويش ستايش مى‏كنند، نسبت به آنچه ندارند ادعا مى‏كنند، احسان خود را بازگو كرده و از گفتن بدى‏هاى مردم پروا ندارند، نيكى مردم را از نظر دور داشته و پنهان مى‏كنند!

عرضه داشتم: غير از اين عيوب، براى اهل دنيا عيب ديگرى هم هست؟

خطاب رسيد: عيب اهل دنيا زياد است، جهل و حماقتشان بسيار و نسبت به استادان خود متكبر و پيش خود عاقل، ولى نزد عارفان احمقند.

اما اهل آخرت:

داراى چهره‏هايى شرمگين، كثير الحيا، كم حمق و وجودشان پرمنفعت و مكرشان كم است.

مردم از آنان در راحت، ولى آنان براى راحت مردم در رنج، داراى كلامى موزون و سنگين و حسابگر نفس، در مسير برنامه‏هاى مثبت، اهل رنج و زحمت.

چشمشان خواب، ولى دلشان بيدار است، ديدگانى پر اشك و قلبى ذاكر دارند.

به وقتى كه نام مردم را در ديوان غفلت مى‏نويسند، آنان را در دفتر ذاكران ثبت نام مى‏كنند.

در ابتداى نعمت سپاس گزارند و در انتهاى آن شاكرند، دعايشان مرفوع و سخنشان مسموع است، ملائكه به آنان شادند، خواسته‏هاشان در سراپرده ملكوت در گردش و خداوند عاشق شنيدن گفتار آنان است، چنانچه پدر عاشق شنيدن كلام فرزند.

چشم به هم زدنى از ياد حق باز نمى‏مانند و به زيادى غذا ميل ندارند، از پرحرفى گريزانند و لباس آنان اندك است، مردم نزد آنان مرده و حضرت حق پيش آنان زنده و پايدار و كريم است.

فراريان را با آقايى و كرامت مى‏خوانند و برگشتگان را با مهربانى مى‏خواهند.

دنيا و آخرت نزدشان يكى است، مردم يكبار مى‏ميرند، ولى آنان به خاطر رياضت و مجاهده نفس و مخالفت با هوا، روزى هفتاد بار با مرگ روبرو مى‏شوند، از حركت باد پريشان خاطر شده، به خدا پناه مى‏برند كه نكند بلايى آسمانى باشد.

چون در برابر من قيام مى‏كنند، گويى بنايى بسيار محكم سر پا ايستاده، در دل ايشان مشغوليّتى به خلق نمى‏بينى، به عزت و جلالم آنان را به حيات طيبه زنده مى‏كنم، به وقت مفارقت روح از بدنشان، ملك الموت را به آنان كارى نيست كه جز من كسى از آنان قبض روح نمى‏كند، تمام درهاى آسمان را به روى آنان باز كرده و كليه حجاب‏ها را از پيش نظرشان بردارم، بهشت را امر مى‏كنم جهت آنان آرايش شود و حورالعين را دستور مى‏دهم خود را در اختيار آنان بگذارد.

ملائكه را مى‏گويم به آنان درود فرستند و درختان براى آنان ميوه دهند و اثمار جنّت برآنان بريزد، به نسيم زير عرش دستور مى‏دهم كوه‏ها از كافور و مشك با خود حمل كرده و با درخشش چشمگير بر او وارد كنند، بين من و روحش پوششى نيست، به وقت قبض روحش مى‏گويم: به آمدنت نزد من خوش آمدى و صفا آوردى، با كرامت و بشارت و رحمت و رضوان به سويم حركت كن، در جنات نعيم مقيم باش و در آنجا به طور ابد قرار بگير كه نزد من داراى اجر عظيمى، اگر بينى ملائكه با او چه مى‏كنند؟ يكى روحش را پس از مرگ مى‏گيرد، ديگرى بخشش‏هايم را به او مى‏پردازد!! اينان از وقتى خدا را شناختند آن طور كه بايد از غذاهاى خوشمزه لذت نبردند و از وقتى به سيئات گذشته خود توجه كردند مصائب در آنان اثرى نكرد، بر گناهانشان گريه مى‏كنند، بر نفسشان سخت‏ مى‏گيرند، راحت اهل بهشت در مرگ و آخرت استراحتگاه بندگان من است، مونسشان اشك چشم و جلوسشان با ملائكه دست راست و چپ است، مناجاتشان با خدا است، قلوبشان جريحه‏دار و مرتب مى‏پرسند چه وقت با رفتن از دار فنا به خانه بقا راحت مى‏شويم‏ .

آرى، عاشقان حق جز حق نخواهند و جز حق ندانند و جز سخن حق نشنوند و جز به حق و براى حق كارى نكنند، دنيا براى آنان مقدمه آخرت و آخرت مقدمه رضوان اللّه و رسيدن به مقام قرب و وصل، تنها آرزوى آنان است.

تمام لذت آنان، در ايمان و عمل صالح و اخلاق حسنه است و به قول عارفان عاشق از دنيا و آخرت رسته و به حضرت دوست پيوسته‏اند.