ربا از ديدگاه رهبران اسلام‏

با بررسى در سيره و روش و بيانات مؤسس بزرگ اسلام رسول خدا و اميرمؤمنان روشن مى‏شود كه نظام طبقاتى و اختلاف فاحش در سطح معيشت افراد از نظر هر دو بزرگوار محكوم و مطرود بوده و عمرى با آن مبارزه كرده‏اند، مخصوصاً فرمايشات اميرمؤمنان حاكى از تألم و تأثر خاطر آن حضرت از چنين وضع نابسامان اجتماعى است:

«اضْرِبْ بِطَرْفِكَ حَيْثُ شِئْتَ فَهَلْ تُبْصِرُ إِلّا فَقِيرا يُكابِدُ فَقْرا، اءَوْ غَنِيّا بَدَّلَ نِعْمَةَ اللَّهِ كُفْرا، اءَوْ بَخِيلًا اتَّخَذَ الْبُخْلَ بِحَقِّ اللَّهِ وَفْرا:»

وه! چه منظره دردناك و چه اجتماع ننگين است، هر جا كه نظر مى‏اندازى از سوئى مستندى را مى‏بينى كه با فقر و بى‏نوائى دست به گريبان است، و سوى دير توانگرى كه نعمت خدا را به صورت كفران‏آميزى در هوا و هوس خود صرف مى‏كند، و يا بخيل آزمندى كه حقوق الهى را درباره بندگان او دريغ كرده و به روى هم انباشته است.

در جاى ديگر مى‏فرمايد:

«ما رأيت ثورة موفورة الاوالى جانبها حق مضيع:»

تا كنون نديدم ثروتى در يك جا انباشته شود، بى‏آن كه در اطراف و جوانب آن حقوقى از ديگرن ضايع نشده باشد.

ونيز مى‏فرمايد:

«فما جاع فقير الا بما متع به غنى فالله تعالى سائلهم عن ذلك:»

هيچ تهيدست محرومى گرسنه نمى‏شود مگر آن كه نصيب او در خوشگذرانى ثروتمندى صرف مى‏گردد و خداوند اين طبقه را مورد مؤاخذه و پرسش قرار خواهد داد.

و درباره‏ى سبب مبارزه پى‏گير خود چنين مى‏فرمايد:

«و ما اخذ الله على العلماء ان لا يقروا على كظة ظالم و سغب مظلوم:»

و خداوند از دانشمندان جامعه عهد و پيمان گرفته است كه با خونسردى تماشاگر صحنه‏اى نباشند كه در آن ستگران از تجمع ثروت و اندوخته به حالت تخمه افتاده و ستمديدگان از شدت گرسنگى از پاى در مى‏آيند. جاى شك وشبهه نيست كه رباخوارى يكى از عوامل بارز و مؤثر در تمركز ثروت و به هم خوردن توازن اقتصادى و عدالت اجتماعى است و قرآن مجيد آن را آشكارا ظلم شمرده است.