جان دادن همام با شنيدن اوصاف متقين

همّام شخصيتى است كه در مقدمه خطبه متقين « نهج البلاغه » اميرالمؤمنين عليه‏السلام آمده است : حضرت به او اصرار كردند كه به همين آيه‏اى كه خواندم قناعت كن ، گفت : نه . البته او ، فرد نادرستى نبود ، چون وقتى به اميرالمؤمنين عليه‏السلام عرض كرد : « صف لى المتقين » عاشقان ، دلدادگان و پاكان در خانه خدا را براى من توصيف كن كه چه اوصافى دارند و كيستند ؟ حضرت فرمود :

  « اِتَّقِ اللّه وَ أَحْسِنْ »

 اين دو برنامه ؛ تقوا و احسان . بعد اين آيه آخر سوره نحل را خواندند :

 «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَواْ وَّ الَّذِينَ هُم مُّحْسِنُونَ»

 و بعد سكوت كردند . فرمود : اين وصف عاشقان خداست . زلف زندگى عاشقان خدا ، به گناه گره نمى‏خورد و از هيچ كار خيرى فرار نمى‏كنند .

خدا در اين مسير ، اين احساس را به آدم مى‏دهد . با متصف شدن به آن حقيقتى كه خدا فرمود ، اين احساس در انسان ظهور مى‏كند .

« فلم يقنع همّام بهذا القول » گفت : آقا ! كم است . بر حضرت خيلى سنگين بود كه ادامه بدهند ، اما او اصرار كرد . حضرت فرمودند : حالا كه مصرّ هستى ، پس گوش بده . آن وقت شروع به گفتن كردند .

كلمه « على » به حروف ابجد ، عددش صد و ده است ، حضرت دقيقا صد و ده ويژگى براى عاشقان خدا ذكر كردند . همّام نعره‏اى زد و از دنيا رفت . حق دارند ، چون به قدرى بار عاطفى و درونى اين محبت سنگين است كه گاهى قلب را از كار مى‏اندازد . بار محبت از هر بارى سنگين‏تر و گران‏تر است .