مفهوم شكر، مدح، حمد

شكر، سپاس‏گزارى در برابر نعمت است بدون توجه به مقام صاحب نعمت.

مدح، ستايش ممدوح است به خاطر جمال و كمالى كه دارد بدون توجه به نعمت و احسان او.

حمد، جامع معناى سپاس و مدح است، حمد يعنى سپاس‏گزارى در برابر تمام نعمت‏هاى داده شده و احسان و عنايت دوست، با توجه به مقام عالى او كه جامع‏ تمام صفات كماليه است.

در اينجا هر شكر و مدحى چه با زبان بيان، چه با زبان وجود، مخصوص ذات با كمالى است كه مالك و تربيت كننده همه عالم‏هاست.

بايد حمد و ستايش را تنها براى مبدئى دانست كه لطف تربيتش سراسر جهان و همه موجودات را فرا گرفته، هر ناتوانى را توانا مى‏گرداند، هر بى‏جانى را جان مى‏بخشد و فراخور احتياجش ساز و برگ زندگى به او مى‏دهد و از آنچه هست برترش مى‏سازد، تا به جمال عقلش مى‏آرايد، آن گاه براى تكميل تربيت، پيغمبران و خردمندان عالى‏قدر را برمى‏انگيزد و شرايع و قوانين در جلو راهش مى‏گذارد و تربيت تكوين را با تشريع تكميل مى‏نمايد.

بدين جهت در قرآن كريم كه ظهور تربيت و اراده حق است، آيات تكوين و تشريع با هم آمده و همه را آثار قانون تربيت رب العالمين مى‏شمارد.