پذيرش عذر عذرخواه

اينجا هم بايد عنايت داشته باشيد كه در روايات ما بعد از قرآن اصرار عجيبى كردند كه عذر عذرخواه را قبول كنيد، و گذشته عذرخواه را به رخشان نكشيد، بندگان مرا خجالت ندهيد. حالا به او نگوييد تو را بخشيدم، خدا هم تو را ببخشد، اما خيلى ما را اذيت كردى.

قرآن مى‏فرمايد: اصلاً اين معامله را با طرف مقابلتان نكنيد. اسم اين اخلاق عالى در قرآن (صفح)[2] است يعنى به رخ نكشيدن! اول عذر عذرخواه را قبول   كنيد، بگذاريد سبك شود، حال پيدا كند، از آن ناراحتى در آيد، از آن درد قلب بيرون بيايد، و در ضمن به رخ او هم نكشيد! روايات ما مى‏گويند: اگر كسى از كسى عذرخواهى كند، كار خيلى خوبى كرده، اگر طرف مقابل او را ببخشد، او كار عالى‏ترى كرده، اگر كسى كار زشتى در حق كسى كرد و عذرخواهى نكرد، حضرت مى‏فرمايد: بدترين آدم است چون تكبر كرد. اگر عذرخواهى كرد و طرف مقابل نپذيرفت، اين بدترين آدم است! يعنى آدمى كه عذر عذرخواه را قبول نمى‏كند.[3] از كسى كه در حقش ظلم كرده بدتر است.

قرآن مجيد از مردم طلب نرم خويى كرده؛ از بدكرداران طلب تواضع كرده كه از طرف مقابل خودتان عذر بخواهيد و از ظلم شده‏ها هم درخواست كرده كه عذر عذرخواه را قبول كنيد و به رخ او هم نكشيد!