انديشمند بزرگ‏

كشور ما هم در آن دوران كسى را داشت كه مى‏توانست ما را با قافله علم همراه کند و در علم و صنعت به پیش ببرد. ما كسى مانند ميرزا تقى‏خان اميركبير را داشتيم، اما قماربازها و عرق‌خورهاى دربار به کمک مهد علیا مادر ناصرالدين شاه ،كه سر و سرّى با ميرزا آقا خان نورىداشت، اجازه اين كار را ندادند. ميرزا آقاخان كه از سفارت انگلستانتوصيه‌نامه داشت، شش سال در انتظار نخست وزير شدن بود. پيش از او هم ميرزا آقاسى ايروانى چهارده سال صدراعظم اين كشور بود، لذا با وجود دويست سال حكومت قاجاريهبر ایرانهیچ پيشرفتى حاصل نشد. در این مدت طولانی، تنها در زمان صدارت ميرزا تقى‏خان، كه سه سال بيشتر طول نكشيد، كشور رو به ترقى حركت مى‏كرد.

صنعت ايراندر همان سه سال رشد کرد و مدرسه دارالفنونساخته شد. اما اين خونِ گرم الهى بايد در حمام فين كاشانريخته مى‏شد تا سند ذلّت يك كشور را شاهی شرابخوار و مادر دسیسه‌بازش امضا كنند. سفير انگلستاندر این باره مى‏نويسد:

اگر آن روز انگلیسی‌ها براى كشتن اميركبير دست به كار نشده بودند، امروز ايراناز ژاپن هم جلوتر بود.