حكايت نجات حر بن يزيد بر اثر بصيرت

حرّ بن يزيد رياحىكسى است كه با فكر كردن به حق برگشت، چرا كه گوينده اى در لشکر عمر سعدنبود كه حق را بگويد. خود او هم در سپاه امام نبود تا صداى حق را بشنود. پس، او تنها با كمك عقل توانست به سعادت برسد. عقل به انسان توجه لازم را مى دهد تا انسان از حال غفلت درآيد و با انديشه به اين نقطه برسد كه كارش باطل است. مگر بيدارى بيش از اين هم معنایی دارد؟

حر نیز با استفاده از فکر خود باطل را رها كرد و به حق گرويد و با اين كار، آبرويى عرشى و ملكوتى كسب كرد. اين انسان كوردل كه با نهيب انديشه بيدار شد، بعد كه خدمت امام حسين، عليه‌السلام، رسيد مورد احترام قرار گرفت و بنا شد با اذن آن حضرت به ميدان برود و از حق دفاع كند.

حر عرض كرد: يابن رسول اللّه، پيش از كشته شدن مطلبى از شما بپرسم؟ فرمودند: چه شده؟ گفت: دركوفه وقتى دستور دادند جلوى شما را بگيرم و دستور آنان را پذيرفتم، آماده سفر شدم. ناگاه، صدایی شنيدم كه گفت: اى حُر، تو را به بهشت بشارت مى دهم! اين صدا چه صدايى بود؟ امام فرمودند: صدای حق را شنيده اى. آن صدا تو را به بهشت بشارت داد و حال كه به ميدان مى روى به آن بشارت مى رسى.

البته، كسى مانند حراين قدر لياقت دارد كه آن صدا را مى شنود، بقيه انسان‌ها هم اين صدا را در قرآن كريم مى بينند. خداوند در قرآن به تائبان واقعى وعده بهشت داده و درباره وعده خود فرموده است:

«ان الله لا يخلف الميعاد».

مسلماً، خدا خلف وعده نمى كند.

اين دليل بر اين حقيقت است كه اگر كسى، با جدايى از حق، به كور شدن ديدِ ملكوتى خود كمك كند، امكان درمان اين كورى وجود دارد كه مجموعه آن را در قرآن توبه نام کرده‌اند.البته، توبه اين نيست كه بخواهیم پرونده آلوده گذشته‌مان را با گفتن أستغفر اللّه پاک كنیم، بلکه توبه فرآیند بسيار زيبایی دارد.

یکی از کارهای جالبى كه علماى شيعه كرده اند و در ميان اهل سنّت نديده ام اين است كه براى موضوع توبه كتاب مستقل نوشته اند که از جمله آن‌ها کتاب توبه مرحوم ملا محسن فيض كاشانىاست. اگر کسی به اين كتاب دل بدهد، متوجه مى شود كه توبه چه پيكره باعظمتى دارد.

نقل است که روزی، شخصى به امام صادق، عليه‌السلام، عرض كرد: مى خواهم توبه كنم! فرمود: بگذار اول من توبه را معنا كنم. بعد فرمودند: توبه يعنى بى دين مسلمان واقعى شود.[46]

اگر فرد بی‌دینی بخواهد به اسلام بگرود، چه تحوّلاتى بايد در زندگی‌اش صورت دهد تا او را مسلمان بگويند؟ ابتدا، باید از همسر خود كه نمی‌خواهد مسلمان شود دست بردارد؛ از بچه و شريك دست بردارد؛ شراب و گوشت خوك را باید ترک کند؛ نماز بخواند و به مكه برود و خمس و زكات بدهد. اين شرط توبه است.