عوامل بازدارنده از یاد خدا را بشناسید

عوامل بازدارنده از یاد خدا، بسیار است، ولی مهم‌ترین آن‌ها، اموال و اولاد است که آیه 9 سوره منافقون به آن‌ها اشاره نموده است.

سوره منافقون آیه 9: یآ أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ لَاتُلْهِکمْ أَمْوَالُکمْ وَلَا أَوْلاَدُکمْ عن ذِکرِ اللَّهِ وَمَن یفْعَلْ ذَلِک فَأُوْلَئِک هُمُ الْخَاسِرُونَ

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! اموال و اولادتان، شما را از یاد خدا غافل نسازد و کسانی که چنین کنند، آنان همان زیانکارانند.

چون یکی از عوامل نفاق، علاقه زیاد به دنیاست، این آیه به مۆمنان هشدار می‌دهد که اموال و اولاد، شما را غافل نکند. (تفسیر نمونه)

عوامل غفلت از یاد خدا

* عوامل بازدارنده از یاد خدا، بسیار است، ولی مهم‌ترین آن‌ها، اموال و اولاد است که این آیه به آن‌ها اشاره نموده است. «لاتلهکم اموالکم و اولادکم عن ذکر اللّه»

* شراب و قمار نیز مانع یاد خداست. «یصدّکم عن ذکر اللّه» (مائده، 91)

* تجارت و داد و ستد نیز می‌تواند از موانع باشد؛ بنابر این، قرآن از کسانی که داد و ستد، آنان را از یاد خدا باز نداشته، ستایش کرده است. «رجال لاتلهیهم تجارة و لابیع عن ذکر اللّه» (نور، 37)

* تکاثر و فزون‌طلبی از عوامل بازدارنده است. «الهاکم التکاثر» (تکاثر، 1)

* آرزوهای طولانی نیز مانع یاد خداست. «یلههم الامل» (حجر، 3)

قرآن، مال و فرزند را مایه فتنه و آزمایش دانسته: «واعلموا انّما اموالکم و اولادکم فتنة» (انفال، 28) و می‌فرماید: «و ما اموالکم و لا اولادکم بالّتی تقرّبکم عندنا زلفی» (سبأ 37) مال و فرزند، عامل قرب شما به خداوند نیستند.

* رفاه‌زدگی از عوامل دیگر غفلت است. «متّعتهم و آبائهم حتی نسوا الذّکر» (فرقان، 18)

* البته علاقه به دنیا، آنگاه خطرناک است که انسان، دنیا را مقدمه آخرت نبیند و هدفش در تمام کارها، دنیا باشد. «فاعرض عن من تولّی عن ذکرنا و لم یرد الاّ الحیاة الدنیا» (نجم، 29) از کسی که از یاد ما اعراض کرده و جز زندگی دنیا اراده‌ای ندارد، دوری کن.

* روشن است که غفلت از یاد خدا، سبب هم‌نشینی با شیطان شده: «و من یعشُ عن ذکر الرّحمن نقیض له شیطانا فهو له قرین» (زخرف، 36) و انسان را به عذاب شدید و فزاینده‌ای گرفتار می‌سازد. «و من یعرض عن ذکر ربّه یسلکه عذاباً صَعَداً» (جنّ، 17)

تجارت و داد و ستد نیز می‌تواند از موانع باشد؛ بنابر این، قرآن از کسانی که داد و ستد، آنان را از یاد خدا باز نداشته، ستایش کرده است. «رجال لاتلهیهم تجارة و لابیع عن ذکر اللّه» (نور، 37)

* آنچه خطرناک است، غفلت از یاد خداست، نام بردن از اموال و اولاد، به خاطر آن است که این دو، قوی‌ترین عامل غفلت هستند.

* «ذکر اللّه» شامل همه‌گونه ذکر و یاد خدا می‌شود، اما بارزترین ذکر خدا، نماز است؛ که باید مراقب بود رسیدگی به اموال و اولاد، انسان را از نماز بازندارد.

* شاید دلیل مانع بودن مال و فرزند، جلوه‌های ظاهری آن‌هاست که انسان را از خدا غافل می‌سازد. «المال و البنون زینة الحیاة الدنیا» (کهف، 46)

روشن است که غفلت از یاد خدا، سبب هم‌نشینی با شیطان شده: «و من یعشُ عن ذکر الرّحمن نقیض له شیطانا فهو له قرین» (زخرف، 36) و انسان را به عذاب شدید و فزاینده‌ای گرفتار می‌سازد.

قرآن، مال و فرزند را مایه فتنه و آزمایش دانسته: «واعلموا انّما اموالکم و اولادکم فتنة» (انفال، 28) و می‌فرماید: «و ما اموالکم و لا اولادکم بالّتی تقرّبکم عندنا زلفی» (سبأ 37) مال و فرزند، عامل قرب شما به خداوند نیستند.

* برای آن که مۆمنان را موعظه کنید و آنان بپذیرند، به آنان شخصیت دهید. «یا ایها الّذین آمنوا...»

* لازمه ایمان، برتری دادن یاد خدا بر مال و فرزند است. «یا ایها الّذین آمنوا لاتلهکم اموالکم...»

* مال و فرزند، کم یا زیادش، می‌تواند مانع یاد خدا باشد. «اموالکم... اولادکم»

* خسارت واقعی، غفلت از یاد خدا است. «فاولئک هم الخاسرون» (از دست دادن مال و فرزند، خسارت جزئی است؛ ولی غفلت از خالق، خسارت کلی است)

باشگاه خبرنگاران