نشانه‏هاى منافق‏

نوشته: حضرت استاد حسین انصاریان

امام به حق ناطق حضرت صادق عليه السلام مى‏فرمايد:

براى منافق نشانه‏هايى است:

1- از دروغ گفتن به حق و به خلق باك ندارد.

2- خائن به دين و خائن به مال و آبرو و عرض مسلمانان است.

3- از حيا و شرم كه نتيجه ايمان به حق و آخرت است، خالى و در انواع فسق و فجور در كمال بى‏حيايى و بى‏شرمى است.

4- بدون داشتن علم و كمال و عشق و معرفت و عمل و كوشش، داراى ادّعا است و خود را واجد اين همه كمالات مى‏داند، در حالى كه درون و برونش از حسنات خالى است.

5- آدمى تيز چشم است، به اين معنا كه در تمام امورى كه تجسّس، مشروعيت ندارد، در مقام تجسس و پى بردن به اسرار مردم است.

6- نادان و سفيه است و در امور تأمّلى از خود نشان نمى‏دهد و ادب را در هيچ برنامه‏اى رعايت نمى‏كند.

7- در موقع حيا كم حياست. فرق بين قلّت حيا و وقاحت به شدت و ضعف است، مرتبه سلب حيا و شدّت آن را وقاحت مى‏گويند و مرتبه ضعيف او را كه فى الحقيقه مقدمه وقاحت است قلّت حيا مى‏نامند.

8- گناه و معصيت را با آن همه اهتمامى كه در تركش شده، سبك شمرده و انجام آن برايش آسان است.

9- ارباب دين و كرامت و مردم مؤمن و مسلمان را چنانچه شايسته است ادب نمى‏كند و آنان را با آن همه ارزش سبك مى‏شمارد.

10- مصايب در دين را كه تحمّلش داراى برترين ارزش است، سهل و سبك شمرده و سعى مى‏كند در معرض آن‏ها قرار نگيرد.

11- متكبر است و خود را در همه امور بزرگ مى‏شمارد.

12- علاقه دارد مردم او را مدح كنند و همه جا از او ستايش نمايند.

13- داراى مرض خطرناك حسد است، آرزو مى‏كند كه نعمت‏هاى خدا از بندگانش سلب شود.

14- دنيا را بر آخرت و بدى را بر خوبى ترجيح مى‏دهد.

15- بر سخن‏چينى و نمّامى حريص است و مصدر فتنه و فساد در بين مردم مى‏باشد.

16- به كارهاى بيهوده و لهو و لعب رغبت دارد.

17- مددكار اهل فسق و اهل بدعت است.

18- اهل خير و خيرات نيست و بلكه اهل خيرات را دوست ندارد و نمى‏خواهد كسى به كسى احسان كند.

19- كار خود را هر چند بد باشد خوب به حساب مى‏آورد و كار خوب ديگران را بد مى‏داند.

شبيه اين اوصاف در منافقان زياد است و از اين جهت با قاطعيت مى‏توان گفت:

منافقين از كفار بدترند!!

 [وَقَدْ وَصَفَ اللّهُ الْمُنافِقينَ فى غَيْرِ مَوْضِعٍ، فَقالَ عَزَّ مِنْ قائِلٍ. [وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى‏ حَرْفٍ فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى‏ وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ‏] «1».

وَقالَ عَزَّ مِنْ قائِلٍ أيْضاً فى صِفَتِهِمْ: [وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنِينَ* يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ ما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ* فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً] «2»].

وصف منافقان در قرآن‏

حضرت حق جلّ و علا در آيات متعددى اوصاف منافقين را بيان فرموده و چهره خبيث و ناپاك آنان را معرفى نموده است.

خداوند متعال فرموده:

و برخى از مردم‏اند كه خدا را يك سويه [و بر پايه دست‏يابى به امور مادى‏] مى‏پرستند، پس اگر خيرى [چون ثروت، مقام و اولاد] به آنان برسد به آن آرامش يابند و اگر بلايى [چون بيمارى، تهيدستى و محروميت از عناوين اجتماعى‏] به‏ آنان برسد [از پرستش خدا] عقب گرد مى‏كنند [و به بى‏دينى و ارتداد مى‏گرايند]، دنيا و آخرت را از دست داده‏اند و اين است همان زيان آشكار.

و نيز در وصف اين نابكاران فرموده:

و گروهى از مردم [كه اهل نفاق‏اند] مى‏گويند: ما به خدا و روز قيامت ايمان آورديم، در حالى كه آنان مؤمن نيستند.* [به گمان باطلشان‏] مى‏خواهند خدا و اهل ايمان را فريب دهند، در حالى كه جز خودشان را فريب نمى‏دهند، ولى [اين حقيقت را] درك نمى‏كنند.* در دلِ آنان بيمارىِ [سختى از نفاق‏] است، پس خدا به كيفرِ نفاقشان بر بيماريشان افزود و براى آنان در برابر آنچه همواره دروغ مى‏گفتند، عذابى دردناك است.

 [وَقالَ النَّبِىُّ صلى الله عليه و آله: ألْمُنافِقُ إذا وَعَدَ أخْلَف، وَإذا فَعَلَ أفشى‏، وَإذا قالَ كَذَبَ، وإذا ائْتُمِنُ خانَ، وإذا رُزِقَ طاشَ، وَإذا مُنِعَ غاشَ.

وَقالَ النَّبىُّ صلى الله عليه و آله أيضاً: مَنْ خالَفَ سَريرَتُهُ عَلانِيَتَهُ فَهُوَ مُنافِقٌ كائِناً مَنْ كانَ وَحَيْثُ كانَ وَفى أىّ زَمانٍ كانَ وَفى أىِّ رُتْبَةٍ كانَ‏]

وصف منافقان در كلام رسول خدا صلى الله عليه و آله‏

رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:

از جمله صفات منافق آن است كه، هرگاه وعده كند مخالفت كند و هرگاه كارى كند بد يا خوب فاش كند و هرگاه سخن گويد دروغ گويد و هرگاه مؤتمن مردم شود خيانت كند و هرگاه وسعتى در رزق بيابد در غير راهش مصرف كند و به هنگام تنگى در پى غشّ و فريب مردم باشد.

و نيز رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

هر كه ظاهرش با باطنش يكى نباشد منافق است، هر كه باشد و هر كجا باشد و در هر زمانى كه باشد و داراى هر رتبه‏اى كه باشد.

اين بود علايم و نشانه‏هاى مردم منافق و در حقيقت، اموى مسلكان و عبّاسى طريقان. خداوند در درجه اول همه ما را از افتادن در دام نفاق حفظ كند و در درجه بعد اسلام و مسلمانان را از شرّ اين حيوانات خطرناك در امانش نگاه دارد.

پی نوشت ها:

______________________________

(1)- حج (22): 11.

(2)- بقره (2): 8- 10.

مطالب فوق برگرفته شده از 

کتاب : عرفان اسلامی جلد نهم