لطفا منتظر باشید

حقوق معاشرت از ديدگاه امام صادق عليه السلام‏

امام صادق عليه السلام فرمود:

«المُسْلِمُ أخُو المُسْلم، هُوَ عَيْنُهُ وَمِرآتُهُ وَدَلِيلُهُ، لَايَخُونُهُ وَلَا يَخْدَعُهُ وَلَا يَظْلِمُهُ وَلَا يَكْذِبُهُ وَلَا يَغْتَابُهُ» .

مسلمان برادر مسلمان است، او براى برادر مسلمانش چشم و آيينه و راهنماست، به او خيانت نمى‏كند و نسبت به او خدعه و حيله روا نمى‏دارد و به او ستم نمى‏ورزد و دروغ نمى‏گويد و از او غيبت نمى‏كند.

معلى بن خنيس مى‏گويد: به امام صادق عليه السلام گفتم: حق مسلمان بر مسلمان چيست؟

حضرت فرمود:

بر عهده مسلمان نسبت به برادر مسلمان و دوست الهى‏اش هفت حق، لازم و واجب است، حقى نيست مگر اين كه وجوبش بر او حتمى است، اگر يكى از آنها را ضايع كند از ولايت خدا و طاعتش بيرون مى‏رود وهيچ بهره‏اى از بندگى نسبت به خدا در او نيست!!

به حضرت گفتم: آن حقوق چيست؟

فرمود:

اى معلى! به راستى كه من نسبت به تو مهربانم و مى‏ترسم كه آنها را ضايع كنى و محافظت ننمايى و آگاه شوى و به كار نبندى.

به او گفتم: «لا حول لا قوّة إلّاباللَّه».

فرمود:

آسان‏ترين حق از آنها اين است كه:

1- دوست بدارى براى او آنچه را براى خود دوست دارى و ناپسند بدارى براى او آنچه را براى خود ناپسند مى‏دارى.

2- از خشم او خود را كنار بدارى و خوشنودى او را دنبال نمايى و از وى فرمان ببرى.

3- او را با وجود خود و مال و زبان و دست و پايت يارى رسانى.

4- چشم او و آيينه و راهنماى او باشى.

5- سير نباشى و او گرسنه باشد، سيراب نباشى و او تشنه باشد، پوشيده نباشى و او برهنه باشد.

6- اگر تو را خدمت كارى است و برادرت را خدمتكارى نيست، خدمت كارت را بفرستى تا جامه او را بشويد و خوراك او را بسازد و بستر خوابش را پهن كند.

7- به سوگندش وفادار باشى، دعوتش را بپذيرى، در بيمارى‏اش از او عيادت كنى، در تشييع جنازه‏اش حاضر شوى و هرگاه بدانى براى او حاجتى است به انجامش پيشدستى كنى و او را وادار ننمايى تا از تو درخواست كند بلكه براى انجام گرفتن حاجتش بشتاب و در برآوردنش بكوش و هرگاه چنين كنى دوستى خود را به دوستى او پيوستى و دوستى او را به دوستى خود پيوند داده‏اى‏ .

امام صادق عليه السلام در بخشى از يك روايت مفصل درباره حقوق دو مسلمان بريكديگر مى‏فرمايد:

وه چه بزرگ است حق مسلمان بر برادر مسلمان خودش.

وفرمود:

دوست بدار براى بردار مسلمانت آنچه را براى خود دوست دارى و هرگاه نيازمند شوى از او بخواه و اگر او از تو خواست به او عطا كن، از هيچ كار خوب و خيرى درباره او دل تنگ و خسته مشو و او هم از هيچ كار خوبى براى تو دلتنگ و خسته نشود. پشتوانه او باش كه او پشتوانه توست چون غايب شود آبرو و شخصيت او را در غيبتش حفظ كن و چون حاضر باشد او را زيارت نما، او را گرامى دار و ارجمند شمار زيرا او از توست و تو از اويى و چون از تو گله‏مند باشد از او جدا مشو تا گذشت او را خواستار شوى و اگر به او خيرى رسد، خدا را سپاس‏گزار و اگر گرفتار شود، زير بازويش را بگير و چون براى او دامى نهادند و سخن‏چينى كردند، به او كمك كن و اگر انسانى به برادر دينى‏اش بگويد: اف بر تو، دوستى معنوى ميان آنان بريده شود .

ابان بن تغلب مى‏گويد: با امام صادق عليه السلام در طواف كعبه بودم، مردى از يارانمان به سويم آمد، او از من درخواست كرده بود كه به خاطر حاجتى كه دارد با او بروم و به من اشاره كرد، امام صادق عليه السلام او را ديد و به من فرمود: ابان اين مرد تو را مى‏خواهد؟ گفتم: آرى؛ فرمود: با تو هم عقيده است؟ گفتم: آرى؛ فرمود: با او برو و طواف خود را قطع كن، گفتم: اگر چه طواف واجب باشد؟ فرمود: آرى.

با او رفتم، بعد از آن خدمت حضرت رسيدم و گفتم: از حق مؤمن بر مؤمن به من خبر ده، فرمود: آن را وامگذار، گفتم: من به فدايت! مى‏خواهم و بر آن پافشارى كردم، فرمود: ابان! تا آنجا حق دارد كه نيمى از ثروتت را به او بدهى، سپس به من نگاه كرد و ديد چه حالى به من دست داده، فرمود: اى ابان! نمى‏دانى كه خدا آنان را ياد كرده كه ديگران را بر خود مقدم بدارند، گفتم: آرى؛ من به فدايت، فرمود: اگر تو ثروتت را با او تقسيم كنى او را بر خود مقدم نداشته‏اى، همانا خود را با او برابر داشتى؛ هنگامى او را بر خود مقدم مى‏دارى كه از آن بخشى كه براى خود گذارده‏اى به او بدهى‏ «1».

امام صادق عليه السلام مى‏فرمايد: امام باقر عليه السلام همواره مى‏فرمود:

«عَظِّمُوا أَصْحَابَكُمْ وَوَقِّرُوهُمْ وَلَا يَتَجَهَّمْ بَعْضُكُمْ بَعْضاً وَلَا تَضَارُّوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَإيّاكُمْ وَالْبُخْلَ، كونُوا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ‏ .

يارانتان را بزرگ شماريد و به آنان احترام كنيد و به يكديگر روى ترش نكنيد و به همديگر زيان نرسانيد و نسبت به هم حسد نورزيد، از بخل بپرهيزيد، بندگان با اخلاص خدا باشيد.

امام صادق عليه السلام به يارانش مى‏فرمود:

«إتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا إخْوَةً بَررَةً مُتَحابِّينَ فِى اللَّه، مُتَوَاصِلِينَ، مُتَرَاحِمِينَ، تَزَاوَرُوا وَتَلَاقَوا وَتَذَاكَرُوا أمْرَنَا وَأحيُوْهُ» .

از خدا پروا كنيد و برادرانِ نيك‏رفتارى باشيد، به يكديگر مهر ورزيد، يكديگر را زيارت كنيد و با هم برخورد و ملاقات داشته باشيد، آيين ما را در جمع يكديگر يادآورى نماييد و آن را زنده نگه داريد.

امام باقر عليه السلام از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله روايت مى‏كند كه آن حضرت فرمود:

جبرئيل برايم گفت: خداى عزوجل فرشته‏اى را به زمين فرستاد و آن فرشته آمد و آغاز رفتن كرد تا گذرش بر درى افتاد كه مردى بر آن ايستاده بود و از صاحب خانه اجازه ورود مى‏خواست، آن فرشته به وى گفت:

چه نيازى به صاحب اين خانه دارى؟ پاسخ داد: برادر دينى من است، براى خداى تبارك و تعالى از او ديدن مى‏كنم، فرشته به او گفت: تو فقط براى همين آمدى؟ گفت: جز براى اين كار نيامدم، به او گفت: من پيك خدايم به سوى تو و خدا به تو سلام مى‏رساند و مى‏فرمايد: بهشت براى تو واجب است، آن فرشته گفت: خداى عزوجل مى‏فرمايد: هر مسلمانى از مسلمانى ديدار كند، او را ديدار نكرده بلكه مرا ديدار كرده و ثواب‏ و پاداش او بر عهده من؛ بهشت است‏ .

امام باقر عليه السلام فرمود:

«تَبَسُّمُ الرَّجُلِ فِى وَجْهِ أخِيهِ حَسَنَةٌ وَصَرْفُ القَذى‏ عَنْهُ حَسَنَةٌ وَمَا عُبِدَ اللَّهُ بِشَى‏ءٍ أحَبَّ إلَى اللَّهِ مِنْ إدْخَالِ السُّرُورِ عَلَى المُؤْمِنِ» .

لبخند مرد به روى برادر دينى‏اش حسنه است و دور كردن خار و خاشاك نيز از وى حسنه مى‏باشد و خدا به كارى محبوب‏تر از شاد كردن دل مؤمن بندگى نشده.

امام صادق عليه السلام فرمود:

«لَقَضَاءُ حَاجَةِ امرِى‏ءٍ مُؤْمِنٍ أحَبُّ إلَى اللَّهِ مِنْ عِشْرِينَ حِجَّةٍ كُلَ حِجَّةٍ يُنْفِقُ فِيهَا صَاحُبَهَا مِأَةَ ألْفٍ» .

برآوردن حاجت يك مرد مؤمن در پيشگاه خدا از بيست حج محبوب‏تر است كه در هر حجّى حاجى صد هزار درهم انفاق كند.

و نيز آن حضرت فرمود:

«مَا قَضى‏ مُسْلِمٌ لِمُسْلِمٍ حَاجَةً إلّانَادَاهُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالى‏: عَلَىَّ ثَوَابُكَ وَلَا أرْضى‏ لَكَ بِدُونَ الجَنَّةِ» .

هيچ مسلمانى حاجت مسلمان را روا نكند مگر اين كه خداى تبارك و تعالى او را ندا دهد: پاداش تو بر عهده من است و كمتر از بهشت را برايت نمى‏پسندم.

منبع :
نظرات کاربران (0)
ارسال دیدگاه