كعبه، مظهر خداخواهى‏

در اين عمل كه فوق‏العاده سازنده است، خودخواهى، آن عامل درنده آدمى با ضربه قاطعى از پاى در مى‏آيد و فضاى درون را براى خداخواهى خالى مى‏كند.

به راستى انسان آگاه در اعمال گوناگون حج، بارها تجرد روح و فوق طبيعى بودن آن را به خوبى احساس مى‏كند.

روح در اين عمل با بازكردن زنجيرهاى سنگين محيط و اجتماع و خواسته‏هاى طبيعى خويش، به قدرت پرواز خود در بيكرانه‏ها آگاه مى‏شود و حيات خود را در افق بسيار والايى كه هدف اساسى خود را در سطوح مختلفش جاى داده است مشاهده مى‏كند.

در آن حريم مقدس به درك اين مسئله مى‏رسند كه هيچ چيز در اين عالم استقلال ندارد و قابل تكيه زدن نيست و به اين حقيقت واقف مى‏گردند كه خلأ روح جز با عشق و محبت و اطاعت از جناب او پر نمى‏شود و به اين واقعيت آگاه مى‏گردند كه هر چه هست اوست و ما سواى او جز سايه‏اى بيش نيست و تنها سكوى پرواز و مايه ارزش براى انسان نقطه اتصال به جناب اوست.

به گفته نكته‏پرداز شيرين سخن هماى شيرازى:

          آنان كه خيمه بر سر كوى فنا زنند             از جام نيستى مى هستى فزا زنند

         با صد هزار قدس ملايك برابر است             اين قوم يك نفس كه به ياد خدا زنند

             اين قوم را مبين به حقارت كه اين گروه             خاك رهند و پا به سر كيميا زنند

             از تيغ عشق دوست هما گر شوى شهيد             حوران خلد روح تو را مرحبا زنند