راهِ‌آگاهی از مسئولیت

راه یافتن علم به مسئولیت نیز از خود قرآن مجید معلوم می‌شود. در اینجا ابتدا دو آیه درباره نعمت‌ها بخوانم تا بعدا به گیرندگان نعمت برسیم. در سوره بقره می‌فرماید:

)الَّذي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشا

این آیه معانی بسیاری دارد. خداوند می‌فرماید که نگاه کنید و ببینید که من زمین را فرش زندگی شما قرار داده‌ام و شما هر گونه که بخواهید روی این زمین زندگی کنید، می‌توانید؛ اگر بخواهید چاه حفر کنید، زمین تسلیم شماست، اگر بخواهید سنگ‌های آن را از معدن دربیاورید تسلیم شماست، اگر بخواهید فلزات آن را بیرون بکشید باز تسلیم شماست، اگر هم بخواهید ساختمان بر روی آن بسازید یا قنات بزنید باز تسلیم شماست. خیلی از کارها را نیز همین زمین به اراده من می‌کند و به زحمت شما احتیاج ندارد؛ چشمه‌ها خودش می‌شکافد، رودها جاری می‌شود، گیاهان مراتع آن می‌روید و درختان جنگلی سبز می‌شود و زحمت اینها را نیز به شما واگذار نکرده‌ام. دریا برای شما منبع غذاست و هرچه لازم دارید من خودم آنجا برایتان آماده می‌سازم و درست می‌کنم و فقط شما یک زحمت بکشید و  لب دریا تور بیندازید و بیرون بیاورید، پس لازم نیست شما زیر آب بروید و ماهی و دُر و گوهر پرورش بدهید، من خودم همه کارها را برای شما می‌کنم و شما فقط چنان باشید که باید باشید.

اگر بنا بود کل زندگی را روی دوش خودمان بگذارد و بگوید خودتان به وجود بیاورید و بخورید، اگر ما می‌خواستیم هوا برای تنفس به وجود بیاوریم چقدر باید اکسیژن و هیدروژن به دست می‌آوردیم و با هم مخلوط می‌کردیم که بشود هوای تنفس ما؟ یا اگر می‌گفت که آب را خودتان درست کنید چقدر باید مواد شیمیایی می‌آوردیم و تبدیل به اکسیژن می‌کردیم و جای دیگر با هیدروژن مخلوط می‌کردیم تا آب درست می‌کردیم؟ اصلا دیگر نمی‌توانستم زندگی کنیم. پس همه کارها را خودش انجام می‌دهد و ما مفت می‌خوریم و کاری هم نمی‌کنیم. همه کارهایمان را او انجام می‌دهد. ما لقمه را که از دهان پایین می‌بریم و فرو می‌دهیم، چه کسی آن را به خون، نطفه، مو، ناخن، پوست، رنگ و گوشت تبدیل می‌‌کند؟ اگر می‌خواست دست خودمان بدهد که ما باید دو سه هزار لوله به کارخانه‌های مختلف وصل می‌کردیم تا در آن کارگاه‌ها، مواد غذایی به خون و مغز استخوان و هزار چیز دیگر تبدیل شود و نیازهای بدنمان را مرتفع کند. پس از ما این کارها را نخواسته است و فقط تنها توقعی که دارد این است که مثل آدم زندگی کنیم. در آیات هم این امور را به خودش نسبت داده است:

)الَّذي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً وَ السَّماءَ بِناءً وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُم‏