مالكان نفس و نفس مالكان‏

مردم، به طور كلى، بر دو دسته‏اند: يا اختيار مجموعه وجودى نفس خود را در دست دارند و به تعبير گذشتگان «مالك نفس» هستند، يا اين‏كه نفس اختيار آن‏ها را در دست دارد كه «مملوك نفس» تلقى مى‏شوند. 

بيچاره‏ترين مردم همين گروه هستند كه مملوك نفس‏اند. 
ما بايد كارى بكنيم نفس ما و باطن ما غلام حلقه به گوشمان باشد. 
يعنى تا حكم خدا را شنيديم وادار به اجراى حكمش كنيم و نگذاريم ما را به وسوسه‏هاى مختلف به سوى خودش بكشد و متوقف بكند كه گندم را براى چه مى‏خواهيد بدهيد؟ خمس را براى چه مى‏خواهيد بدهيد؟ اين پول را براى كار خير براى چه مى‏دهيد؟ اين مسجد را براى چه مى‏خواهيد بسازيد؟ اين جهازيه را براى چه مى‏خواهيد بدهيد؟ چه خوب است كه آدم مالك نفس خويش باشد و اطاعت از فرمان خدا را بر اجابت دعوت شيطان ترجيح دهد!
«الشيطان يعدكم الفقر و يأمركم بالفحشاء و اللّه يعدكم مغفرة منه و فضلا و اللّه واسع عليم». 
شيطان شما را به هنگام انفاق مال با ارزش از تهيدستى و فقر مى‏ترساند، و شما را به كار زشت چون بخل و خوددارى از زكات و صدقات امر مى‏كند، و خدا شما را از سوى خود وعده آمرزش و فزونى رزق مى‏دهد؛ و خدا بسيار عطاكننده و داناست.