استاد انصاریان: ذکر حقیقی، بیان فضایل و مناقب امیر المومنین (ع) است

مفسر بزرگوار قرآن مجید استاد حسین انصاریان ، در مراسم روز عید غدیر که در مسجد امیر تهران برگزار شد، طی سخنانی به معنای حقیقی کلمۀ «ذکر» و بررسی آن در منابع گوناگون پرداخته و فرمودند:

گاهی کلمۀ ذکر در هر سه منبع قرآنی، روایی و ادعیه به معنای توجه قلبی به پروردگار است؛ البته نه به مفهوم توجهی ایستا و  بدون ایجاد تغییر و تحول در انسان، بلکه توجهی پویا و درراستای کمال انسانی.

ایشان در ادامۀ سخنان خود پیرامون این کلمۀ پرمعنا، حدیثی از امام صادق (ع) را بیان کرده و گفتند:

امام صادق (ع) در حدیثی می فرمایند: زمانی که ما به شیعیانمان می گوییم تا «ذاکر» باشند، بدین معنا نیست که خود را به اذکاری چون «سبحان الله»، «الحمدلله» و یا «لااله الا الله» مشغول ساخته و از معنای واقعی «ذاکر بودن» غافل شوید؛ بلکه مفهوم حقیقی «ذاکر» این است که هنگام مواجهه با حلال و حرام الهی، اطاعت امر خداوند را نموده و تقوای الهی پیشه کنند تا بدین گونه ذاکر الله گردند.

ایشان در این سخنرانی، معانی دیگری از «ذکر» را نیز بیان کردند و گفتند:

معنای دیگر «ذکر»، خود کتاب قرآن است و خداوند در آیۀ نهم از سورۀ حجر به این معنا تصریح می فرماید. ذکر در این آیه به مفهوم یادآوری حقایق است و امیرمؤمنان (ع) دراین باره فرموده اند: یادآوری تمام جریانات گذشته و آیندۀ عالم است که همه آن برای شما درس است.

همچنین ضمن حدیثی از امام باقر (ع) به معنای ذکر در منابع روایی اشاره کرده و افزودند:

در روایات اهل بیت (علیهم السلام) آمده است که ذکر، ائمۀ طاهرین هستند؛ امام باقر در همین خصوص می‌فرمایند: ما ذکر هستیم و مسیر هدایت و صراط مستقیم را به شما یادآوری می‌کنیم.

معظم له در بخش دیگری از سخنان خود، نماز را نیز معنی دیگر ذکر دانسته و چنین اظهار کردند:

همانا نماز ذکر الله است؛ چنانکه خداوند در آیۀ نهم از سوره جمعه به این معنا تصریح کرده و می فرماید:

 «يا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا إِذا نُودِيَ لِلصَّلاةِ مِنْ يَوْمِ اَلْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلى ذِكْرِ اَللّهِ؛ اى كسانى كه ايمان آورده‏ ايد، چون براى نماز جمعه ندا داده شد، به سوى ذكر خدا بشتابيد».

  استاد انصاریان با بیان معنای سخن گفتن و حرف زدن برای واژۀ ذکر در کتب لغت عرب و تأکید بر این معنا در سخنان خویش، روایت زیبایی را از رسول خدا (ص) در این خصوص نقل نمودند: 

رسول خدا (ص) می‌فرمایند: «ذکر الله عز و جل عبادة و ذکری عبادة و ذکر علی عبادة». این روایت  از اهمیت خاصی برخوردار بوده و انسان ها را به ذکر پروردگار در هر مکان و حالتی دعوت می کند و آن را عبادتی بزرگ می داند.

ایشان همچنین ضمن تأکید بر ذکر خداوند و اهمیت آن در هرجایی، ذکر امیرالمؤمنین (ع) و بیان فضایل ایشان را نیز درشمار اذکار الهی دانسته و چنین اظهار داشتند: 

از علی (ع) و اخلاق و ارزش های آن حضرت در مجالستان حرف بزنید تا هیچ کس نتواند جایگزین ایشان در قلبتان شود. همانا با سخن گفتن از کرامات و عرفان امیرمؤمنان (ع)، اجازۀ ورود به دشمن را ندهید. قلبی که پیوسته به یاد علی (ع) باشد، یقیناً پاک و مطهر خواهد ماند و از آلودگی و خباثت ها دور می ماند.   

استاد انصاریان در ادامۀ سخنان خویش دربارۀ ذکر امیرالمؤمنین (ع) افزودند:

نگاه کردن به چهرۀ علی (ع) نیز مانند ذکر و سخن گفتن از ایشان عبادت است، اگرچه ما اکنون از این فیض محروم هستیم؛ رسول خدا (ص) نگاه به امیرالمؤمنین (ع) را عبادت دانسته و آن را هم مرتبه با نگاه به کعبه بیان فرموده اند. نگاه به خانۀ کعبه ای که از خاک و سنگ است، صدهزار حسنه به نامۀ اعمال انسان، اضافه و صدهزار گناه را از نامۀ اعمالش محو می کند.

ایشان در بخش پایانی سخنرانی شان، به این نکته تصریح کردند که:

حال با این حساب ببینید که نگاه به علی(ع) چقدر حسنات دارد و نمی توان آن را به شماره آورد؛ پس هرکس عاشق علی (ع) باشد و به او اقتدا کند، رسول خدا(ص) در روز قیامت شفیع اوست و به امیرمؤمنان امر می کند تا با دست خودش از حوض کوثر به او آب بدهد؛ آبی که انسان را از هر تشنگی می رهاند و این نویدی جان بخش برای ماست و شادی وصف ناپذیری را در قلب ایجاد می کند.