وجوب رفتار نيك با زنان در هر شرايط و موقعيتى‏

مرد خانه در هر شرايطى بايد نسبت به زن گرچه به عللى او را نخواهد، يا زن تمايلى به شوهر نداشته باشد، از خشم و كينه و بدرفتارى و سخت‏گيرى و در مضيقه قرار دادن او بپرهيزد، و نسبت به او بر اساس عقل و شرع و عرف رفتارى پسنديده و شايسته داشته باشد، تا زمانى كه اگر لازم باشد و ظلمى صورت نگيرد، با طلاق همراه با رعايت حقوق همه جانبه طرفين گره از كار گشوده شود، يا غبار كدورت و بى‏ميلى از خيمه‏ى زندگى بيرون رود، و محيط خانه از مودت و رحمت آكنده گردد، و زندگى صورت طبيعى به خود گرفته و تداوم يابد، و به هر جهت به قول قرآن مجيد اگر هم ناخوشايندى در كار باشد نظام خانواده باقى بماند و اين ساختمان ملكوتى فرو نريزد، كه چه بسا در دل اين ناخوشايندى به رحمت حق سبب خير كثيرى تحقق يابد، از قبيل اين كه مهر و محبت فراوانى حاكم شود، يا فرزندى از آن دو به وجود آيد، كه به مقامات و درجات بالاى علمى و انسانى برسد و براى مملكت و ملتى منبع خير و اثرگذارى‏هاى مثبت گردد.

آرى زن در كنار مرد خانه بنده‏اى از بندگان خدا و امانتى از امانات حضرت حق است، و مرد بايد همواره با چنين هويتى به او نظر كند، و بايد از خدمات مرد در تأمين زندگى‏اش از مسكن و پوشاك و خوراك و استراحت و امنيت كه حقوق واجبه‏اى از زن بر عهده‏ى مرد است بهره‏مند شود.

واى بر مردى كه به سبب عصبيت جاهلى و از روى خشم و كينه، و غفلت و شرارت، بر زن سخت‏گيرى كند و زندگى را بر او تنگ نمايد، و وى را از حقوقش محروم كرده و بر او ظلم و ستم روا دارد، و رفاه و راحت و عيش را از او سلب نمايد، چنين مردى بايد به انتظار انتقام و جريمه و عكس‏العمل حضرت حق باشد، زيرا خداوند وعده داده كه انتقام مظلوم را از ظالم بگيرد، و به فرموده‏ى اميرمؤمنان (ع) روز ظالم از روز مظلوم كه مورد ظلم ظالم بوده بدتر و سخت‏تر است.

مرد بايد توجه داشته باشد كه ديگر انسان‏ها هم مانند خود او داراى جهات ضعف و منفى بوده و نبايد از زن توقع مقام عصمت و شخصيتى داشت كه از همه‏ى عيوب و نواقص پاك باشد.

گذشت و مدارا و بردبارى و صبر و حوصله و بدى را با نيكى تلافى كردن همه وقت و همه جا بايد بكار گرفته شود، كه بكار گرفتن صفات پسنديده و اخلاق حميده سبب استوارى نظام خانواده و عبادت خدا و موجب رحمت و مغفرت حضرت حق براى مرد و زن است.

اسلام خواهان حاكميت عشق و محبت و مودت و رحمت بر فضاى خانواده است، و از مرد و زن مى‏خواهد به خاطر آرامش و امنيت خودشان و مصون ماندن كودكانشان از لطمات روحى و روانى و فكرى و اخلاقى حقوق يكديگر را با نرمى و محبت رعايت كنند، تا از آثار عظيم رعايت حقوق يكديگر و اخلاق حسنه بهره‏مند شوند، و با چنين فضائى كه بر زندگى دنيائى خود حاكم مى‏كنند سبب آبادى آخرتشان شوند و به رضايت حق و بهشت عنبر سرشت در جهان آخرت زير سايه رحمت و عنايت حق دست يابند.

الميزان تفسير قرآن به قرآن و متكى به روايات و مباحث عقلى و اجتماعى مى‏گويد:

محيط خانه و خانواده بايد كانون عشق و صفا باشد، تا خستگى‏ها در اين محيط جائى نداشته باشد و بى‏مهرى‏ها چون موش وحشى رشته‏ها را نجود و از هم نگسلد، و فرزندان در آن محيط در سايه‏ى عشق و محبت پرورش يابند. و زن و شوهر با الهام از قوانين حيات بخش اسلام و فرهنگ سعادت‏ساز حق، زندگى مسرت بخش و بهشتى داشته باشند.

با چنين شكلى از زندگى روح مودت و رحمت و عشق و محبت بر اعضاء خانواده سايه مى‏اندازد و آنان را از سلامتى و هم آهنگى و پيشرفت برخوردار خواهد كرد، فرزندان اين نوع خانواده‏ها، انسان‏هائى دلسوز و مهربان و عنصرهائى پركار و متعهد نسبت به جامعه و ساير امور بار خواهند آمد، و چنان چه روح ناسازگارى در ميان زن و شوهر حاكم گردد، و هر دقيقه نزاع و درگيرى و تلخى رخ نشان دهد، علاوه بر اين كه زندگى جهنمى و پر آشوبى را بايد سپرى كنند، فرزندان چنين خانواده‏اى كه صحنه‏هاى نامناسب برخوردهاى پدر و مادر خود را مى‏بينند، انسان‏هائى شرور و خطرناك ببار خواهند آمد، و مزاحم فرد و جامعه شده، به امنيت مردم لطمه سختى خواهند زد.

باز هم لازم است اين معنا به مرد توجه داده شود كه زن امانت خدا و گل خوشبوى گلستان هستى براى شوهر است [كه با هزار آرزو و دنيائى اميد از خانه‏ى پدر و مادر به خانه‏ى شوهر هجرت نموده، تا ارضاى عواطف و غرائز و احساسات طبيعى خود را در آغوش پر مهر شوهر بيابد و در كنار او احساس امنيت نمايد، و فرزندانى نيكو سيرت و با شخصيت به دست آورد.] شوهر بايد در حفظ و پرورش اين گل زيبا و معطر و امانت الهى كمال همت و انسانيت را

بكار گيرد، تا علاوه بر انجام تكاليف دينى و اجتماعى، از آثار شيرين و گرانبار برخورد صحيح با همسر بهره‏مند گردد.

به چند نمونه از برنامه‏هاى سعادتبخش اسلام در اين زمينه توجه كنيد:

وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً .... «1»

از نشانه‏هاى [قدرت و حكمت و رحمت‏] خدا اين است كه براى شما از جنس خودتان همسرانى آفريد، تا در كنار آنان آرامش يافته و انس بگيريد و در ميان شما دوستى و مهربانى برقرار كرد.

در اين آيه‏ى شريفه زن، عامل آرامش و آسايش شوهر بيان شده و با توجه به دو واژه‏ى مودت و رحمت كه در آيه آمده است، بايد رابطه زن و شوهر بر اساس عشق و مودت و مهربانى و دلسوزى باشد، و ريشه اين ارزش‏ها از ايمان به خدا و قيامت و حسابرسى دقيق روز محشر الهام بگيرد، زيرا هوس‏هاى زودگذر و محبت‏هاى موسمى كه از نگاه به نامحرم سرچشمه مى‏گيرد و براى فرونشاندن آتش شهوت و هيجان غريزه‏ى جنسى بكار گرفته مى‏شود، دوام نمى‏يابد و با كمترين برخورد با مانعى از مى‏گسلد و پيوند ازدواج به هم خورده و ساختمان خانواده متلاشى گشته و بناى نكاح فرو مى‏ريزد!

وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ ..... «2»

با زنان به صورتى نيكو و شايسته و با رفتارى كه عقل و شرع و عرف جامعه مى‏پسندد رفتار كنيد.

كلمه معروف كه به معناى احسان و نيكى است در قرآن مجيد در رابطه با معاشرت با همسر دوازده بار بكار گرفته شده و تكرار اين كلمه جز ارزش و اهميت اين مسأله را نشان نمى‏دهد.

چه خوب است در اين زمينه به روايات بسيار مهمى كه از رسول خدا و اهل‏بيت رسيده و نمونه‏ى آن‏ها در هيچ مكتبى از مكاتب شرق و غرب ديده نمى‏شود توجه ويژه لحاظ گردد.

رسول خدا مى‏فرمايد:

«انما المرءة لعبة فمن اتخذها فليصنعها:» «3»

زن برابر شوهر دلبر و معشوق فوق‏العاده‏اى است، هر كس با زنى ازدواج كند بايد او را در سايه‏ى نوازش و محبتش قرار دهد و از او مواظبت نمايد.

از حضرت باقر (ع) روايت شده:

«من اتخذ امرءة فليكرمها، فانما امرءة احدكم لعبة فمن اتخذها فلا يضيعها:» «4»

كسى كه همسر انتخاب كرد بايد به او و شخصيتش احترام بگذارد و در حفظ او بكوشد، همسر هر يك از شما معشوقه و دلبر اوست، وقتى كنار او قرار گرفتيد و زندگى مشترك شروع كرديد حقوق او را تباه و ضايع نكيند.

با توجه به معنى لغوى (لعبة) كه به چيزى مى‏گويند كه كودك عاشق آن باشد، اين معنا استفاده مى‏شود كه زن بايد مورد عشق و علاقه‏ى شوهرش قرار گيرد و در حفظ و حقوق او كوتاهى نشود، و دل او را با اظهار محبت واقعى و رفتار شايسته به خود جلب كند، زيرا هر گونه معاشرت محبت‏آميز مرد، در عواطف زن و تحريك عشق و رغبت او به شوهرش بسيار مؤثر است.

از رسول خدا روايت شده:

«قول الرجل للمرئة انى احبك لا يذهب من قلبها ابداً:» «5»

گفتار شيرين شوهر به همسرش كه: من تو را دوست دارم كه هرگز از قلب زن فراموش نمى‏شود.

فرهنگ سعادت بخش اسلام به پيروانش فرمان مى‏دهد كه هر كه را دوست داشته باشند به او اعلام كنند، زيرا اين اظهار دوستى در تحكيم رابطه و مودت مؤثر است.

حضرت صادق مى‏فرمايد:

«اذا احببت رجلًا فاخبره بذلك فانه اثبت للمودة بينكما:» «6»

كسى را كه دوست مى‏دارى به او خبر ده، زيرا اين اظهار دوستى، در پابرجا كردن محبت ميان شما بسيار مؤثر است.

اگر اين دستور زيربنائى و زيباى اسلام در جامعه به ويژه در ميان اعضاء خانواده عملى شود، جامعه و خانواده به كانون عشق و محبت تبديل مى‏شوند.

در اين مورد احساس شرم و حيا كه مانع از اين حقيقت است بسيار بى‏مورد است، زن و شوهر و افراد جامعه لازم است با اظهار محبت‏هاى گوناگون، عامل‏ گسترش صفا و صميميت و عشق و مهربانى در ميان خود گردند و به اين وسيله موجب تحكيم و استوارى ميان يكديگر شوند.

پی نوشت ها:

______________________________
(1)- روم 21.

(2)- نساء 19.

(3)- مستدرك وسائل ج 2 ص 550.

(4)- قرب الاسناد 34.

(5)- وسائل الشيعه ج 14 ص 10.

(6)- اصول كافى ج 2 ص 644.

مطالب فوق برگرفته شده از:

کتاب: تفسیر حکیم جلد هشتم 

نوشته: استاد حسین انصاریان