معاشرت و آخرت‏

گروهى معتقدند كلمه انسان از أَنَسَ گرفته شده و أَنَسَ حقيقتى است كه ريشه در جوهر وجود انسان دارد و به اين خاطر انسان از تنهايى‏ و عزلت گريزان است و به بودن با ديگران و همنشينى و همزيستى با هم نوعش ميل شديد دارد.

معاشران به سبب برقرارى أُنس روحى، بر يكديگر تأثير باطنى و ظاهرى و روحى و روانى و فكرى و اخلاقى دارند، اين معاشرت اگر براساس اصول الهى و انسانى صورت گيرد اثراتى كه انسان در مرحله عقايد و اعمال و اخلاق از معاشر مى‏گيرد و به كار مى‏بندد، به منزله دانه پر بارى است كه در كشتزار نظام حيات كاشته مى‏شود و در آخرت به صورت رضوان الهى و بهشت عنبر سرشت برداشت مى‏گردد و اين همان واقعيتى است كه از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله روايت شده است:
«الدُّنيَا مَزْرَعَةُ الْآخِرَةِ».
آرى؛ همانگونه كه معروف است:
«الُمجالَسَةُ مُؤَثّرَةٌ».
همنشينى اثرگزار است.
اين اثرگزارى به اندازه‏اى مهم است كه عاقبتش يا بهشت و سعادت ابدى يا دوزخ و شقاوت هميشگى است.
آيا در نظام هستى سابقه دارد كه كسى گندم بكارد و جو درو كند، عدس بنشاند و نخود برداشت نمايد؟ كسى كه معاشرتى ناصحيح و دوستى ناباب و رفيقى بدسيرت دارد، نبايد توقع داشته باشد آثارى كه از او به وى منتقل مى‏شود، در دنيا و به ويژه در آخرت محصول شيرين‏ و ميوه با ارزش دهد.
پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:
«... وَمَنْ يُطِعِ الشَّيطَانَ يَعصِ اللَّهَ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ يُعَذِّبْهُ اللَّهُ» .
كسى كه از شيطان پيروى كند، خدا را معصيت مى‏نمايد، و كسى كه در گردونه معصيت خدا افتد، خدا او را به عذاب دچار خواهد كرد.
نفس انسان از نظر ماهيت و حقيقت و نظام آفرينشى به گونه‏اى است كه به وسيله حواس ظاهرى و باطنى به شدت اثرپذير است، آنچه را گوش مى‏شنود، چشم مى‏بيند و پوست لمس مى‏كند و... نفس بدون فاصله اثر برمى‏دارد و انسان بر اساس همان آثارى كه در نفس نقش بسته، عمل مى‏كند و حركت مى‏نمايد.
چشم، هنگامى كه منظره زيبايى را مى‏بيند، در نفس، بهجت و نشاط و ميل رسيدن به آن منظره پيدا مى‏شود و انسان به حركت و جنب و جوش مى‏آيد تا به مقصود برسد.

معاشرت، ص: 82