راه کسب معرفت

انسان براى کسب معرفت، نخست باید به سراغ قرآن برود ؛ زیرا در قرآن بیان شده است که انسان، چه کسى است :«اِنِّى جَاعِلٌ فِى الاْءَرْضِ خَلِیفَهً»8.انسان خلیفه خدا روى زمین است.یکى از کارهاى خدا، تبدیل کردن است. خداوند متعال در قرآن مى‏گوید : سرگین حیوانات و خون را در کارگاه وجود حیوانات، به شیر گوارا تبدیل مى‏کنم :

«لَّبَناً خَالِصاً سَائِغاً لِّلشَّارِبِینَ »9.شیرى خالص و گوارا به شما مى‏نوشانیم که براى نوشندگان گواراست .انسان هم که نایب و خلیفه خدا است، باید روا دارد.

اى نسیم سحر آرامگه یار کجاست
 منزل آن مه عاشق کش عیّار کجاست
 
شب تاریک و ره وادى ایمن در پیش
 آتش طور کجا، موعد دیدار کجاست10
 
همه این‏ها با معرفت حاصل مى‏شود :

هر کس آمد به جهان نقش خرابى دارد
 در خرابات بگویید که هشیار کجاست
 

باز پرسید ز گیسوى شکن در شکنش
 کین دل سر شده گمگشته، گرفتار کجاست
 
هر سر موى مرا با تو هزاران کار است
 ما کجاییم و ملامت‏گر بى‏کار کجاست
 
ساقى و مطرب و مى جمله مهیّاست ولى
 عیش بى‏یار مهیّا نشود یار کجاست
 
حافظ از باد خزان در چمن دهر مرنج
 فکر معقول بفرما گل بى‏خار کجاست11
 
آرى، ملائکه نخست با انسان‏هاى بامعرفت سخن مى‏گویند :«وَالْمَلائِکَهُ یَدْخُلُونَ عَلَیْهِم مِّن کُلِّ بَابٍ »12.و فرشتگان از هر درى بر آنان درآیند .وقتى که اهل معرفت از قبر بیرون مى‏آیند، ملائکه از رو به رو، پشت سر، دست راست، دست چپ و بالاى سر، به سوى آنان هجوم مى‏آورند و به آنان سلام مى‏کنند :«سَلامٌ عَلَیْکُم بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ »13.[ و به آنان گویند : ] سلام بر شما به پاس استقامت و صبرتان [ در برابر عبادت ، معصیت و مصیبت ] پس نیکوست فرجام این سراى .آن گاه وارد بهشت مى‏شوند، آن هم به فاصله زمانى که پیامبر صلی الله علیه و آله مى‏فرماید : به اندازه برقى است که از ابر مى‏زند و خاموش مى‏شود ؛ اهل معرفت حرمت دارند، خداوند آنان را در محشر معطل نمى‏گذارد. خداوند به پیغمبر صلی الله علیه و آله مى‏فرماید :«یَوْمَ تَرَى الْمُوْمِنِینَ وَ الْمُوْمِنَاتِ یَسْعَى نُورُهُم بَیْنَ اَیْدِیهِمْ وَ بِاَیْمَانِهِم بُشْراکُمُ الْیَوْمَ جَنَّاتٌ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الاْءَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ »14.[ این پاداش نیکو و باارزش در ] روزى [ است ] که مردان و زنان باایمان را مى‏بینى که نورشان پیش رو و از جانب راستشان شتابان حرکت مى‏کند . [ به آنان مى‏گویند : ]امروز شما را مژده باد به بهشت‏هایى که از زیر [ درختان ]آن، نهرها جارى است . در آنها جاودانه‏اید . این است آن کامیابى بزرگ .آن گاه که وارد بهشت مى‏شوند و بر تخت‏ها آرام مى‏گیرند، خدا به آنان سلام مى‏کند : «سَلامٌ قَوْلاً» ؛ اما چه خدایى! «مِّن رَّبٍّ رَّحِیمٍ »15. خداوند مى‏گوید که سلام من از ربوبیت و رحمت من موج مى‏زند. اکنون لذت آن صدا براى شما بهتر و بیش‏تر است یا نعمت‏هاى مادى بهشت؟