انديشه در خلقت موجودات‏

براى يافتن حق؛ كافى است كسى در ذرّه و اتم انديشه كند. ماده بسيار ريز و عنصر بسيار كوچكى كه چند هزار از آن بر سر سوزن جا مى‏گيرند و با قوى‏ترين ميكروسكوپ‏ها قابل مشاهده نيستند، اين ذره كه داراى دو هسته مركزى و الكترون است، نظمش با نظم كل جهان مساوى است. داراى حركات، فعل و جايگاه منظم و صحيح در اين عالم خلقت است كه وقتى انسان انديشه مى‏كند، خود اين ذره و اتم براى آن انديشمند، آينه‏اى براى ديدن خالق اتم مى‏شود.
اين شعر از يك حكيم، فيلسوف و عارفى است به نام حكيم الهى قمشه‏اى كه من سال‏ها با او ارتباط داشتم. انسان فوق العاده و كم نظيرى بود. در سال هزار و سيصد و چهل و نه از دنيا رفت. ديوان اشعار او بيش از هزار صفحه است و غير از اين، كتاب‏هاى ديگرى نيز دارد؛ شرح عرفان و حكمت ابونصر فارابى به نام «حكمت الهى» دارد. انسان جامع، متخلق به اخلاق، تسليم حق، اهل حال و عابد با اخلاصى بود. تمام هزار صفحه ديوانش در آيات قرآن، روايات، حكمت حكيمان و عرفان عارفان ريشه دارد؛
 گيتى و خوبان آن، در نظر آيينه‏اى است             ديده نديدند در او، جز رخ زيباى دوست
انديشه در وجود پيامبر صلى الله عليه و آله‏
هرچه كه از دوست صادر شده، خوب است. كهكشان، سحابى، يا اتم. چون وقتى انديشه در عالم كنيد، مى‏بينيد كه همه موجودات جلوه علم، حكمت، عدل، قدرت، رحمت و كرامت او هستند؛ يعنى انسان در هر موجودى، بخشى از اسماى حسناى حضرت حق را، مى‏بيند و اگر آن موجود، پيغمبر صلى الله عليه و آله باشند، همه‏
اسماى حسناى پروردگار را در او جلوه‏گر مى‏بيند، چون به ما امر كرده‏اند كه در عظمت وجودى پيغمبر صلى الله عليه و آله نيز انديشه كنيد. خدا به ما نمى‏گويد كه بايد پيغمبر صلى الله عليه و آله را بدون شناخت قبول كنيد، بلكه مى‏گويد: «ثُمَّ تَتَفَكَّرُواْ مَا بِصَاحِبِكُم مّن جِنَّةٍ»
در مورد پيغمبر صلى الله عليه و آله عقل خود را به كار بگيريد، انديشه و فكر كنيد، به اين نتيجه مى‏رسيد كه او فرستاده ماست. سياق آيه، نكره در سياق نفى است؛ يعنى كمترين عيبى در او نمى‏بينيد، اما اگر با غرور جلو نياييم. اگر با غرور جلو بياييم، ابولهب مى‏مانيم. اگر حسود باشيم، عقبة بن ابى معيط  مى‏مانيم. با كبر بياييم، چون ابوجهل مى‏مانيم. با عقل جلو بياييد تا ابوذر، سلمان، ابن سينا، ملاصدرا، ابورافع، ابوالهيثم بن تيهان  بشويد. اگر با عقل بيشترى بياييد، سلمان مى‏شويد، با عقل صد در صد كامل بياييد، على بن ابى طالب عليه السلام مى‏شويد. اگر انديشه كنيد، مى‏بينيد كه در اين مرد حتى يك عيب نيز نمى‏توانيد پيدا كنيد. عيب كه پيدا نمى‏كنيد هيچ، او را «مطلع الفجر» و افق اسماى حسناى خدا مى‏بينيد.