مراحل توبه‏

آيا توبه قول «استغفر الله ربى و اتوب اليه» است؟ ميليون‏ها تومان مال مردم و بيت المال به ناحق نزد من بماند، آن وقت با اين قول مشكل حل مى‏شود؟ بگويم:

غلط كردم، باز همه گناهانى كه داشتم، ادامه بدهم، اين توبه صحيح است؟ امشب بگويم: «استغفر الله» اما باز فردا به سراغ دروغ و تهمت و تحقير بروم، تمام گذشته‏ام با اين غلط كردم پاك شده است؟

يا نه، توبه حال است؟ يعنى با شنيدن معارف الهى پشيمان و نادم شوم و در درون خود به جوش و خروش دربيايم كه چرا اين همه گناه از من سر زده است؟ آيا اين پيشمانى توبه است و كار ديگرى لازم نيست؟ «استغفر الله» بگويم و ديگر تمام مى‏شود؟ اين توبه است كه پيشمان شوم و ديگر كارى نكنم؟ يا نه، توبه، حركت و عمل است؟ اين كه تمام حرام‏هاى مالى و مال غصبى را از اموال خود بيرون بياورم و به صاحبان آنها برگردانم، مثلًا ارث به ناحق خورده را به وارثان، مغازه غصبى را به مالك اصلى و پول غارت شده بيت المال را با كمال مردانگى به خزانه دولت برگردانم، نمازهاى خوانده نشده را بخوانم، روزه‏هاى نگرفته را بگيرم؟ توبه، اين‏ است؟

بايد به سراغ قرآن و روايات برويم تا ببينيم توبه حال است يا قال و يا حركت؟

دين ما بر طبق قرآن و فرهنگ اهل بيت عليهم السلام است و ما اضافه‏تر از اين‏ها چيزى نداريم. نظر قرآن و روايات اين است كه توبه در مرحله اول، حال است. اين كه من در درون خود تفكر كنم كه چه گناهى را مرتكب شده‏ام؟ در عمرم با چه كسى مخالفت كرده‏ام و او در حق من چه كرده است؟ آيا او همان كسى نبود كه در رحم مادر مرا پرورش داد و بدون اين كه ناقص شوم، مرا به دنيا آورد؟ بعد از آن، محبت پدر و مادر را متوجه من كرد كه من را با شيره جان خود پرورش دهند؟

او همانى نيست كه سفره طبيعت را براى من پهن كرد و صد و بيست و چهار هزار پيغمبر را براى نجات من فرستاد؟ من گناه و عصيان چه كسى را مرتكب شده‏ام و به دستور چه وجود مقدسى گوش نداده‏ام؟