آثار مثبت عمل - جلسه سیزدهم (1) - (متن کامل + عناوین)

آفرينش حكيمانه‏

تهران، مسجد امير رمضان 1383

هدف خلقت‏

الحمدلله رب العالمين و صلّى الله على جميع الانبياء والمرسلين‏ و صلّ على محمد و آله الطاهرين.

مسير كوشش‏ها و فعاليت‏هاى مثبت انسانى، اگر مسير صحيح، سالم و پاك باشد، چه در نظام اين دنيا و چه در نظام عالم آخرت، به نتايج بسيار مهمى خواهد رسيد. البته انسان در اين زمينه سفارش شده است كه عجول و اهل شتاب نباشد.

زيرا نتايج فعاليّت‏هاى مثبت، در صورت صحيح بودن مسير، تدريجى است.

هزاران فعل و انفعال در نظام عالم مادى صورت مى‏گيرد. مدتى هم براى آن از طرف خداوند مقرر مى‏شود، تا نتايج لازم خود را تحويل دهند.

اداره امور پروردگار عالم تدريجى است. چه افعال معنوى حضرت حق، كه ريشه در رحيميت او دارد و چه افعال مادى او، كه ريشه در رحمانيت او دارد.

قرآن مجيد مى‏فرمايد: قبل از پيدايش اين نظام، آسمان‏ها، زمين، سحابى، كهكشان‏ها، به اراده پروردگار يك ماده‏اى به صورت گاز ظهور كرد كه در قرآن كريم از آن گاز تعبير به دخان شده است:

«ثُمَّ اسْتَوَى‏ إِلَى السَّمَآءِ و هِىَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا و لِلْأَرْضِ ائْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا قَالَتَآ أَتَيْنَا طَآئِعِينَ» «2»

______________________________
(1)- سنايى غزنوى.

(2)- فصلت (41): 11؛ آن گاه آهنگ آفرينش آسمان كرد، در حالى كه به صورت دود بود، پس به آن و به زمين گفت: خواه يا ناخواه بياييد. آن دو گفتند: فرمانبردار آمديم.

بعد ما به اين گاز خطاب كرديم كه به صورت آسمان‏ها و زمين خودنمايى كنند.

اين گاز هم فرمان ما را اطاعت كرد و به صورت آسمان‏ها و زمين و نظام هستى در آمد.

مفهوم شش روز در خلقت زمين و آسمان‏ها

خداوند مى‏فرمايد: خلقت زمين و آسمان در شش روز بوده است:

«إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِى خَلَقَ السَّموَ تِ وَالأْرْضَ فِى سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى‏ عَلَى الْعَرْشِ» «1»

سؤال: هنوز كه نظام هستى به اين شكل در نيامده بود و روزى وجود نداشت.

زيرا پديده روز حاصل گردش زمين به دور خود- حركت وضعى- است. وقتى كه نيم كره زمين در مقابل خورشيد قرار مى‏گيرد، روز است و وقتى رو به خورشيد نيست، شب است. روز و شبى وجود نداشت، چطور پروردگار عالم مى‏فرمايد كه در شش روز آسمان و زمين را خلق كرده است؟

پاسخ: منظور از ايامى كه در قرآن مجيد آمده است، دوره مرحله‏اى است؛ آفرينش در شش دوره به وجود آمد.

اما اين شش دوره، چه مقدار طول كشيد؟ دانشمندان ثابت كرده‏اند كه ميلياردها سال طول كشيد تا اين نظام به اين شكلى كه هست به وجود آمد. اراده پروردگار در نظام تكوين و تشريع، اين است كه به تدريج انجام گيرد.

نزول تدريجى قرآن‏

نظام تشريع هم تدريج دارد پروردگار عالم براى نزول قرآن هيچ عجله‏اى نكرد.

بيست و سه سال زمان براى نزول آن قرار داد. به پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: «وَ لَاتَعْجَلْ‏

______________________________
(1)- اعراف (7): 54؛ به يقين پروردگار شما خداست كه آسمان‏ها و زمين را در شش روز آفريد، سپس بر تخت‏ [فرمانروايى و تدبير امور آفرينش‏] چيره و مسلط شد.

بِالْقُرْءَانِ» «1» در ارائه قرآن عجله و شتاب نكن «لَاتُحَرّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ» «2» صبر كن، هر مقدارى كه ما حكم كرديم، به مردم اعلام كن.

ما آيه را نازل مى‏كنيم، ولى ابلاغ و اعلام آن را بگذار با اجازه ما صورت گيرد.

چه بسا كه آيه‏اى نازل مى‏شد و دو ماه بعد به پيغمبر صلى الله عليه و آله اعلام مى‏شد كه ابلاغ كن.

مردم بايد عنصر زمان را در انديشه و فكر و امر مادى و معنوى به كار گيرند. در طول زمان افكار، انديشه‏ها و امور پخته مى‏شود. ما پيغمبر و امام شتابزده نداشتيم.

وعده حتمى خدا بر عذاب مجرمان‏

حقيقتى در قرآن كريم آمده است كه مخالفان و معاندان مى‏گفتند: اى پيامبر تو مى‏گويى اگر بى‏دين، رباخور، زناكار، قاتل يا غارت‏گر باشيم، عذاب بر شما نازل مى‏شود، آن عذاب كجا است؟ ما چند سال است كه اين كارها را مى‏كنيم، تلنگرى هم به ما نخورده است: «مَتَى‏ هذَا الْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صدِقِينَ» «3» پس اين وعده عذابت چه زمانى تحقق پيدا مى‏كند، اگر از راستگويان هستى؟ خداوند به آنها پيام داد:

«فَلَا تَسْتَعْجِلُوهُ» «4» در نزول عذاب عجله و شتاب نورزيد، ممكن است اين وعده‏اى كه به شما دادم، در دنيا، پنجاه سال طول بكشد.

بعد به مخالفان مى‏فرمايد: «وَ مَآ أَنتُم بِمُعْجِزِينَ» «5» من ناتوانى در نزول عذاب ندارم، چون يك نفر از شما از دسترس و قدرت من نمى‏توانيد بيرون برويد، شما محكوم به حكومت من هستيد.

منطق زينب كبرى عليها السلام‏

حضرت زينب كبرى عليها السلام با يزيد كه مست و مغرور، در اوج سلامتى بدن و قدرت بود. فرمود:

«كِدْ كَيْدَكَ» «6»

هر نقشه‏اى دارى، عليه خدا و دين و عاشقان خدا به كار بگير

«وَ اجْهَدْ جَهْدَكَ»

با اسلحه، پول، نيرو، زبان و مسخره كردن كوشش خود را به‏

______________________________
(1)- طه (20): 114؛ و پيش از آنكه وحى كردن قرآن بر تو پايان گيرد در خواندنش شتاب مكن، و بگو: پروردگارا! دانش مرا بيفزاى.

(2)- قيامت (75): 16؛ زبانت را به حركت در نياور تا در خواندن آن شتاب ورزى.

(3)- انبياء (21): 38؛ [به پيامبر و مؤمنان‏] مى‏گويند: اگر راست مى‏گوييد، اين وعده كى خواهد بود؟

(4)- نحل (16): 1؛ پس خواستار شتاب در آن نباشيد.

(5)- يونس (10): 53؛ و شما عاجز كننده‏ [خدا] نيستيد.

(6)- بحار الأنوار: 45/ 157- 160، باب 39، حديث 5؛ «شَيْخٌ صَدُوقٌ مِنْ مَشَايِخِ بَنِي هَاشِمٍ وَ غَيْرُهُ مِنَ النَّاسِ أَنَّهُ لَمَّا دَخَلَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ حَرَمُهُ عَلَى يَزِيدَ لَعَنَهُ اللَّهُ جِي‏ءَ بِرَأْسِ الْحُسَيْنِ عليه السلام وَ وُضِعَ بَيْنَ يَدَيْهِ فِي طَسْتٍ فَجَعَلَ يَضْرِبُ ثَنَايَاهُ بِمِخْصَرَةٍ كَانَتْ فِي يَدِهِ وَ هُوَ يَقُولُ: لَيْتَ أَشْيَاخِي بِبَدْرٍ شَهِدُواجَزَعَ الْخَزْرَجِ مِنْ وَقْعِ الْأَسَلِ‏لَأَهَلُّوا وَ اسْتَهَلُّوا فَرَحاً وَ لَقَالُوا يَا يَزِيدُ لَاتُشَلَ‏فَجَزَيْنَاهُمْ بِبَدْرٍ مِثْلَهَاوَ أَقَمْنَا مِثْلَ بَدْرٍ فَاعْتَدَلَ‏لَسْتُ مِنْ خِنْدِفَ إِنْ لَمْ أَنْتَقِمْ‏مِنْ بَنِي أَحْمَدَ مَا كَانَ فَعَلَ فَقَامَتْ زَيْنَبُ بِنْتُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ... وَ إِلَى اللَّهِ الْمُشْتَكَى وَ الْمُعَوَّلُ وَ إِلَيْهِ الْمَلْجَأُ وَ الْمُؤَمَّلُ ثُمَّ كِدْ كَيْدَكَ وَ اجْهَدْ جُهْدَكَ فَوَ الَّذِي شَرَّفَنَا بِالْوَحْيِ وَ الْكِتَابِ وَ النُّبُوَّةِ وَ الِانْتِجَابِ لَاتُدْرِكُ أَمَدَنَا وَ لَاتَبْلُغُ غَايَتَنَا وَ لَاتَمْحُو ذِكْرَنَا وَ لَاتَرْحَضُ عَنْكَ عَارُنَا وَ هَلْ رَأْيُكَ إِلَّا فَنَدٌ وَ أَيَّامُكَ إِلَّا عَدَدٌ وَ جَمْعُكَ إِلَّا بَدَدٌ يَوْمَ يُنَادِي الْمُنَادِي أَلَا لُعِنَ الظَّالِمُ الْعَادِي وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي حَكَمَ لِأَوْلِيَائِهِ بِالسَّعَادَةِ وَ خَتَمَ لِأَوْصِيَائِهِ بِبُلُوغِ الْإِرَادَةِ نَقَلَهُمْ إِلَى الرَّحْمَةِ وَ الرَّأْفَةِ وَ الرِّضْوَانِ وَ الْمَغْفِرَةِ وَ لَمْ يَشْقَ بِهِمْ غَيْرُكَ وَ لَاابْتَلَى بِهِمْ سِوَاكَ وَ نَسْأَلُهُ أَنْ يُكْمِلَ لَهُمُ الْأَجْرَ وَ يُجْزِلَ لَهُمُ الثَّوَابَ وَ الذُّخْرَ وَ نَسْأَلُهُ حُسْنَ الْخِلَافَةِ وَ جَمِيلَ الْإِنَابَةِ إِنَّهُ رَحِيمٌ وَدُودٌ فَقَالَ يَزِيدُ مُجِيباً لَهَا شِعْراً: يَا صَيْحَةً تُحْمَدُ مِنْ صَوَائِحِ مَا أَهْوَنَ الْمَوْتَ عَلَى النَّوَائِحِ ثُمَّ أَمَرَ بِرَدِّهِم».

ميدان بياور. در آينده معلوم خواهد شد كه چه كسى غالب و چه كسى مغلوب است و چه كسى مقرب خدا و چه كسى بعيد است؟ در آينده معلوم مى‏شود كه قبور چه كسانى محل عشق ورزى عاشقان و قبور چه كسانى گم مى‏شود كه كسى نمى‏تواند در اين عالم آن را پيدا كند.

خدا هم عجله‏اى ندارد، چون مجرم از دست خدا كه نمى‏تواند فرار كند و خودش را پنهان كند. اين حكم پروردگار است.

مهلت خدا به مجرمان‏

خداوند متعال به دو علت به مجرمان مهلت مى‏دهد و عجله‏اى در انتقام و عذاب ندارد.

اما يك علتى كه به مجرمان مهلت مى‏دهد، اين است كه مجرم در اين مهلت، گوهر توبه را پيدا كند. يك پندى بشنود، يك صحنه عبرت‏آميزى را ببيند، يك خط شعر يا يك آيه قرآن او را بيدار كند، مرگ كسى قلب او را حركت بدهد، بلا و دردى او را از خواب غفلت بيدار كند.

گاهى مجرمى را به اميد توبه سى سال مهلت مى‏دهد و عجله‏اى هم ندارد. چه مجرمان عجيب و غريبى بودند كه در فضاى همين مهلت‏ها تبديل به مؤمنان واقعى و پاكان كم‏نظيرى شدند. تعداد آنها هم در تاريخ بشر كم نيست. پنجاه سال غرق در آلودگى است، يك‏باره در همين مدت طولانى توبه مى‏كند پروردگار عالم از او گذشت مى‏كند، او را در دنيا و قيامت جريمه نمى‏كند و با پاكان عالم وارد بهشت مى‏شود.

قرآن مى‏گويد: مجرمان، مشركان، كافران اگر ايمان آوردند و توبه كردند:

«فَإِخْوَ نُكُمْ فِى الدّينِ» «1» من حكم مى‏كنم كه آنان برادران دينى شما هستند. اين حوصله و صبر، اخلاق خدا است. گاهى مصيبت و بلايى براى آدم پيش مى‏آيد و

______________________________
(1)- توبه (9): 11؛ برادران دينى شمايند.

او با عجله مى‏خواهد آن را حل كند، اما نمى‏شود، ولى اگر صبر و حوصله كند، زمان مقرر بر او بگذرد و آن نتيجه لازم را بدهد، او از اصل بلا، شاد مى‏شود كه چنين برنامه‏اى براى ما پيش آمد. در ابتدا آن بلا خيلى تلخ است، اما با حوصله و صبر، انتهاى آن بسيار شيرين مى‏شود.

بردبارى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله‏

پيامبر صلى الله عليه و آله سيزده سال در اوج مشكلات در مكه بودند، زنانِ مؤمن را مى‏گرفتند و با طناب به شتر مى‏بستند. شتر را در بيرون مكه و در سنگلاخ‏ها رم مى‏دادند تا بدن آنان ذره ذره مى‏شد و چيزى از آن نمى‏ماند. با مردان هم همين كار را مى‏كردند. ريگ‏ها را در آتش مى‏ريختند، داغ مى‏شد، مردم مؤمن را عريان و طناب پيچ مى‏كردند و روى ريگ‏ها مى‏غلتاندند.

پيغمبر صلى الله عليه و آله و يارانش را كه حضرت خديجه عليها السلام هم بين آنها بود، هزار شبانه روز در شعب ابى‏طالب حبس كردند. نان و آب نداشتند، مردم با آنها معامله، خريد و فروش نمى‏كردند. ابوطالب عليه السلام مورد احترام اهل مكه بود، نيمه‏هاى شب، پابرهنه، به دور از چشم دشمن از شعب بيرون مى‏رفت و يك مقدار نان خشك و مشك آبى تهيه مى‏كرد و براى انسان‏هاى در شعب ابى‏طالب مى‏آورد.

گاهى چهل يا پنجاه نفر يك نان يا خرما سهم آنها مى‏شد. اگر در حل مشكل عجله مى‏كردند، هرگز موفق نمى‏شدند. زيرا عجله در اين بود كه پيغمبر صلى الله عليه و آله سران مكه را بايد دعوت مى‏كرد و مى‏گفت: ما با شما سازش مى‏كنيم. من براى اسلام تبليغ نمى‏كنم. آنها هم مى‏گفتند: پس از شعب مى‏توانيد بيرون بياييد.

 ادامه دارد. . .