0 نظر
زمينههاى تعقل و انديشه
-
تاریخ انتشار18 خرداد 1391
-
تعداد بازدید1
انديشه و تفكر در مخلوقات و مصنوعات حق، و عظمت هستى و قوانين حاكم بر آن، و تعقل در ساختمان آسمانها و زمين و ساختمان نباتات و حيوانات و ساختمان شگرف و اعجابانگيز بدن و حالات روانى انسان براى رسيدن به خالق هستى و ايمان و اعتقاد به او و صفات و افعال حضرتش از اعظم عبادات و مهمترين حركات معنوى است.
انديشه سبب رشد و كمال، تربيت، دست يافتن به حقايق، تغيير مجهولات به معلومات، پختگى عقل و ضامن خير دنيا و آخرت انسان است.
حضرت حق در قرآن و پيامبر بزرگ اسلام و اهل بيت جابهجاى هستى، و هر يك از مخلوقات، و جرياناتى كه بر پهن دشت خلقت و بر حيات انسان مىگذرد موردى براى تعقل و انديشه قرار دادهاند، و از همه خواستهاند كه در همه امور عقل خود را بكار بيندازند و از اين مسير قدرت و ربوبت و رحمت و لطف حضرت حق را دريابند و در برابر حضرت او سر تعظيم فرود آورند، و به پيشگاه مقدسش فروتنى آورند و پيشانى عبادت و تواضع و بندگى بر خاك نهند و با قرار دادن خود در مدار اجراى فرمانهاى حكيمانهاش به برپا كردن خيمه حيات طيبه برخيزند، و آخرت خود را آباد نمايند و منبعى و كانونى از خير و بركت شوند.
آيات قرآن مجيد در رابطه با ارزش عقل، خردورزى، تعقل و انديشه در حقايق و منافع و اثرات تعقل و تفكر به تدريج در ضمن صفحات آينده مورد توضيح قرار خواهد گرفت.
در اين بخش به گوشهاى از روايات اين باب اشاره مىشود.
رسول خدا مىفرمايد:
«ما قسم الله للعباد شيئاً افضل من العقل، فنوم العاقل افضل من سهر الجاهل و اقامة العاقل افضل من شخوص الجاهل ....»
خداوند بر بندگانش چيزى را برتر از عقل تقسيم نكرده، خواب عاقل از بيدارى جاهل بهتر، و ماندنش در يك محل از سفر نادان برتر است.
«اذا بلغكم عن رجل حسن حالٍ فانظروا فى حسن عقله فانما يجازى بعقله:»
هر گاه خبر نيكى حال شخصى به شما رسيد، در نيكى عقلش بنگريد، كه فقط به عقلش او را پاداش مىدهند.
اميرالمؤمنين (ع) در رواياتى در اين زمينه مىفرمايد:
«كثرة الصواب ينبئى عن وفور العقل:»
درستى و كار صحيح فراوان از فراوانى عقل گزارش مىدهد.
«من غلب عقله شهوته، و حلمه غضبه، كان جديراً بحسن السّيره:»
كسى كه خرد و عقلش بر شهوتش، و حلم و بردبارىاش بر خشمش چيره شود، شايستهى خوشرفتارى در همه امور است.
«الكيس من كان يومه خيراً من امسه:»
هوشيار و زرنگ كسى است كه امروزش بهتر از ديروزش باشد.
«العاقل يطلب الكمال، الجاهل يطلب المال:»
خردمند در مسير به دست آوردن كمال و نادان دنبال يافتن ثروت است.
«الحلم غطاء ساتر، و العقل حسام قاطع، فاستر خلل خلقك بحلمك، و قاتل هواك بعقلك:»
بردبارى پردهاى است پوشاننده، و عقل شمشيرى است برّنده، پس كاستىهاى اخلاقت را با بردبارى بپوشان، و هواى نفست را با عقل بميران.
«العاقل يتغظ بالآداب، و البهائم لا تتعظ الا بالضرب:»
خردمند با آداب پند مىپذيرد، ولى چهارپايان جز با كتك پند نمىپذيرند.
خداوند همه نشانههاى عظمت و قدرت و ربوبيتش را تا جائى كه شايسته و درخور انسان است ارائه مىدهد تا اين موجود والا و صاحب عقل و خرد، انديشه و تعقل كند و به تعمق بنشيند و خود را از بركت انديشه و تعقل و به حسنات بيارايد و از زشتىها مصون بدارد، وَ يُرِيكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ.
منبع
- پایگاه عرفان