پایگاه اطلاع رسانی

استاد حسین انصاریان

زين العابدين عليه السلام و حج‏

زين العابدين عليه السلام و حج‏

محدث خبير، مرحوم حاج ميرزا حسين نورى در كتاب «مستدرك الوسائل» خبر مهمى نقل مى‏كند كه در آن خبر وجود مقدس حضرت زين العابدين عليه السلام به توضيح حج حقيقى و معناى مناسك برخاسته و از اين راه زائران خانه حق را به بسيارى از واقعيت‏ها آشنا فرموده است.

زائر با توجه به اين روايت تكليفى ديگر پيدا مى‏كند و سعى مى‏نمايد قبل از رفتن به اين سفر با آب توبه غسل حقيقى كند و وجود خويش را به لباس صدق و صفا و خضوع و خشوع بپوشاند.

چهارمين رهبر بزرگ شيعه، گهر گرانبهاى صدف هستى، زينت‏بخش عبادت عباد، حضرت سجاد عليه السلام پس از اداى مراسم حج به مدينه باز مى‏گشتند، مردى به نام شبلى به استقبال آن پيشواى عارفان و امام آگاهان آمد و پس از اداى احترام، اين چنين از طرف امام مورد پرسش قرار گرفت:

آيا هيچ به حج خانه رفته‏اى؟

عرضه داشت: آرى.

فرمود: در آن هنگام كه به ميقات رفتى و از لباس‏هاى دوخته خود درآمدى و غسل كردى، در نيتت بود كه خود را از اشتباهات و لغزش‏ها در دو مرحله ظاهر و باطن براى هميشه پاك كنى؟ گفت: نه.

فرمود: آه، پس نه به ميقات وارد شدى و نه از لباس دوخته بيرون آمدى و نه غسل حقيقى بجاى آوردى!!

فرمود: آيا خود را پاكيزه كردى و سپس احرام بستى و پيوند خود را مبدأ عالم به وسيله حج استوار نمودى؟ گفت: آرى.

فرمود: در آن هنگام در نيت داشتى كه خود را از تمام آلودگى‏ها به نور توبه برهانى؟

گفت: نه.

فرمود: بوقت احرام هر برنامه‏اى را كه دوست نمى‏پسندد و به خاطر مصلحت بربندگانش ممنوع نموده بر خود حرام دانستى؟ گفت: نه.

فرمود: به وقت بستن پيوند حج و هنگامى كه آن را با عمره محكم مى‏كردى در نيت داشتى كه هر عقد و پيمان و هرگونه قرارداد غير خدايى را از برنامه‏هايت باز كرده و جز با حضرت دوست پيوند و قرارداد نداشته باشى؟ گفت: نه.

فرمود: پس در حقيقت خود را پاكيزه نكرده و احرام نبسته و پيمان حج را محكم و استوار نكردى!!

فرمود: به ميقات وارد شدى و دو ركعت نماز احرام به جاى آوردى و تلبيه گفتى؟

عرض كرد: آرى.

فرمود: به هنگام ورود به ميقات در نيت تو بود كه به زيارت حق آمده‏اى و اين نماز و احرام و تلبيه، مقدمات لقاى اوست؟ گفت: نه.

فرمود: وقتى دو ركعت نماز خواندى در اراده داشتى كه به ارزنده‏ترين برنامه‏ها و بزرگ‏ترين حسنات و بهترين اعمال وسايل قرب به آن حضرت را آماده كنى؟ گفت: نه.

فرمود: وقتى تلبيه گفتى در نيت داشتى كه به هر برنامه صحيحى در پيشگاه حق به اقرار آمده‏اى در حال پيمان بستن با اويى كه در تمام جوانب حيات از فرمانش پيروى كنى و از هر معصيت و خطايى روى بگردانى؟ گفت: نه.

فرمود: پس در حقيقت وارد ميقات نگشته و نماز احرام بجاى نياورده و تلبيه نگفتى!!

سپس فرمود: آيا وارد مسجد الحرام شدى و پاى در حرم مبارك حق گذاشتى و كعبه را با ديده خود ديدى و در برابر آن نماز گزاردى؟ گفت: آرى.

فرمود: به هنگام ورود در حرم آيا در ضميرت بود كه از هر گونه بدگويى پشت سر برادران مسلمان دورى جويى و عيب گفتن اهل قبله را ترك نمايى؟ گفت: نه.

فرمود: زمانى كه وارد مسجد خيف شدى و نماز خواندى آيا اراده كردى كه از هيچ برنامه‏اى جز مخالفت با امر خداوند نترسى و به چيزى جز رحمت الهى اميد نداشته باشى؟ گفت: نه.

فرمود: وقتى گوسپند قربانى را سر بريدى آيا نيت كردى كه حلقوم طمع را جدا كنى و آيا به هنگام قربانى توجه داشتى كه راه ابراهيم را مى‏روى آن بزرگ انسانى كه يگانه فرزند عزيز خود را به قربانگاه آورد تا براى محبوب خود فدا كند؟ گفت: نه.

فرمود: هنگام بازگشت به مكه و طواف بيت در قصد و نيت داشتى كه از درياى عنايت حق بهره برده و به مسير بندگى و عبوديت روى آورده و به رشته محبت و ولايت او دست آويخته و واجبات حضرتش را ادا كرده به مقام قدس و رحمت او تقرب جويى؟ گفت: نه.

در اين حال بود كه صداى گريه امام بلند شد و شدت تأثر و ناراحتى او به اندازه‏اى بود كه گويا مفارقت روح از بدنش نزديك شده، مى‏گريست و پى درپى مى‏گفت: آه آه!

آن گاه فرمود: اى شبلى! آن كس كه دست به حجر الأسود بگذارد به مانند آنست كه با خداى خود دست داده.

نكو بنگر اى بنده ناچيز شكسته! و اى موجود ضعيف افتاده! كه كجايى و چه مى‏كنى، پاداشى را كه خداى بزرگ بر اين برنامه عالى قرار داده ضايع مكن و عهدى كه با دوست بسته‏اى مشكن، آگاهى و ميدانى كه روى گردانى از امر او گناه و معصيت است و مخالفت با فرمانش بزرگ‏ترين عامل شكستن پيمان تو با اوست.

سپس فرمود: اى شبلى! آن زمان كه در مقام ابراهيم ايستادى، اراده داشتى كه از آن هنگام به بعد كنار هر فرمانى از فرامين الهى ايستادى مقاومت كنى و تا فرمانش را نبرى از پاى ننشينى و از هر گناهى دورى جسته و خويشتن‏دار باشى؟ گفت: نه.

فرمود: به هنگام نماز در آن مقام بزرگ عزم داشتى كه از خطوط بندگى ابراهيم پيروى كنى و دماغ شيطان را به خاك بمالى؟ گفت: نه.

فرمود: پس در حقيقت در مقام ابراهيم نايستاده و در آن جاى مقدس نماز بجا نياورده‏اى.

فرمود: كنار آب زمزم رفتى و از آن چشمه آب نوشيدى؟ گفت: آرى.

فرمود: نيت داشتى كه هم اكنون كنار مرز عبادت رسيده و بايد از آن پس چشم از گناه پوشيد؟ گفت: نه.

فرمود: در واقع بر سر آن چاه نرفته و از آبش نياشاميده‏اى.

آن گاه فرمود: بين صفا و مروه سعى كردى؟ گفت: آرى.

فرمود: در آن وقت نيت داشتى كه در حال بيم و اميد در پيشگاه الهى قدم مى‏زنى، در انديشه اين كه آيا مرا مى‏پذيرند يا نه رفت و آمد مى‏كردى؟ گفت: نه.

فرمود: در حقيقت سعى صفا و مروه نكرده و در آن جايگاه باعظمت قدم نزده‏اى.

سپس فرمود: اى شبلى! آيا به سرزمين منى رفتى؟ گفت: آرى.

فرمود: در آنجا توجه داشتى كه مردم مسلمان را از خطر دست و زبانت ايمن‏ بدارى؟ گفت: نه.

فرمود: پس به منى نرفتى.

آن گاه فرمود: به زمين عرفات وقوف كردى و خود را آماده پذيرفتن رحمت الهى نمودى و وادى نمره را شناختى و حضرت دوست را در نزد علائم و نشانه‏ها خواندى؟ گفت: آرى، اين برنامه‏ها را انجام دادم.

فرمود: آيا موقف عرفات كه مقام عرفان و شناسايى است دانستى كه خداى عزيز چه برنامه‏هاى فوق العاده‏اى از علوم و معارف را براى رشد و تكامل انسان قرار داده و بيدار بودى كه يار بر تمام اسرار تو آگاه است و فرداست كه نامه اعمال و پرونده كردارت را به دستت خواهد داد؟ گفت: نه.

فرمود: چون كنار جبل رحمت رفتى، به نظر آوردى كه خداى مهربان هر مرد و زن با ايمان را مورد لطف قرار مى‏دهد و مشمول عنايت خود مى‏كند و همه مردم مؤمن را دوست دارد؟ گفت: نه.

فرمود: وقتى وارد وادى نمره شدى به اين مسئله توجه داشتى تا خود بنده حق نباشى ديگرى را به بندگى او مخوان و تا خود از گناه باز نايستى ديگرى را نهى مكن؟ گفت: نه.

پرسيد: به هنگامى كه نزد نشانه‏ها و علائم، توقف كردى، هيچ در نظر آوردى كه خالق عالم و نگهبان آفرينش، آسمان و زمين و ملائكه مأمور برنامه‏هاى هستى را مراقب برنامه‏هاى تو قرار داده؟ گفت: نه.

فرمود: در حقيقت به عرفات وقوف نكرده و به جبل رحمت برنيامده و وادى نمره را نشناخته و خداى مهربان را نخوانده‏اى!!

سپس فرمود: آيا در وادى مزدلفه وارد شدى و سنگ ريزه‏هاى جمره را از آنجا برداشتى و به سرزمين مشعر درآمدى؟ گفت: آرى.

فرمود: در آنجا نماز خواندى و متوجه بودى كه آن شب، ليله عيد است و نماز مخصوص به آن شب كليد حل هر مشكلى است؟ گفت: نه.

فرمود: زمانى كه بين دو شانه راه مى‏رفتى و از منحرف شدنت به جانب راست و چپ نگران بودى و سعى داشتى مستقيم حركت كنى، در نظر داشتى كه از راه حق انحراف حاصل نكرده و از دل و دست و زبانت خطايى سر نزند؟ گفت: نه.

فرمود: وقتى در وادى مزدلفه قدم مى‏زدى و سنگ‏ريزه‏هاى جمره را جمع مى‏كردى توجه داشتى كه خود را از هر گناه و پليدى بركنار داشته و در تمام برنامه‏هاى حق ثابت و استوار بمانى؟ گفت: نه.

فرمود: وقتى وارد مشعر شدى آيا درونت را به شعار اهل تقوى بيدار كردى؟ گفت: نه.

فرمود: پس در واقع به نشانه‏هاى حرم مرور نكرده و در آن بقاع متبركه نماز بجاى نياورده و از آن سرزمين مقدس سنگ‏ريزه برنچيده و به مشعر گذر نكرده‏اى.

سپس فرمود: به زمين منى رفتى و رمى جمرات كردى و سر خود را تراشيدى و قربانى نمودى و در مسجد خيف نماز خواندى و براى بقيه اعمال به مكه بازگشتى؟ گفت: آرى.

فرمود: چون به منى رسيدى و رمى جمرات كردى، به نظر آوردى كه به هدف خود رسيده و هر خواسته صحيحى داشتى خدايت اجابت فرمود؟ گفت: نه.

فرمود: وقتى رمى جمره مى‏كردى، در نيت داشتى كه دشمن ديرين خود ابليس و سپاهش را از خود مى‏رانى؟ گفت: نه.

فرمود: وقتى موى سر را زدى توجه داشتى كه خود را از هرگونه پليدى و ناپاكى تميز كرده و از گناهان بيرون آيى، آن چنان كه فرزند از مادر متولد مى‏شود؟ گفت: نه.

فرمود: در حقيقت به منى نرفتى و رمى جمرات نكرده و حلق رأس ننموده‏اى و قربانى سر نبريده و در مسجد خيف نماز نخوانده‏اى و به سوى حضرت حق حركت ننموده‏اى!!

فرمود: پس از بازگشت به مكه آيا در دل اين چنين قصد داشتى كه به سوى او در حركتى و به خاطر تقرب به مقام او از خانه خود بيرون آمده‏اى؟ گفت: نه.

فرمود: پس در حقيقت وارد حرم نشده و خانه كعبه را نديده و در آنجا نماز بجاى نياوردى؟

فرمود: پس از ورود به مكه طواف خانه نمودى و دست بر اركان گذاشتى و آخرين سعى صفا و مروه نمودى؟ گفت: آرى.

فرمود: وقت سعى در نظر داشتى كه از همه روى تافته و به سوى او گريخته و به بارگاه قدس او آمد وشد مى‏كنى؟ گفت: نه.

فرمود: در حقيقت طواف خانه نكرده و استلام اركان ننموده و سعى صفا و مروه بجاى نياورده‏اى، برگرد دوباره حج بجاى آر؛ زيرا تو اين سفر را به آن معنايى كه از تو خواسته‏اند نرفته‏اى و مطابق با اهداف عاليه اين برنامه بزرگ الهى قدم برنداشته‏اى و خود را مستعد و آماده ورود به حريم قدس يار ننموده‏اى!!

شبلى سخت گريست و از آن ساعت به كوشش برخاست تا خدايش براى سال بعد موفق به آن سفر روحانى و سير الهى و مشى ملكوتى كرد و به آنچه به وسيله حضرت زين العابدين عليه السلام آگاه شده بود در آن سفر عمل كرد .

منبع
  • پایگاه عرفان