كبر و خودپسندى‏

در رابطه با كبر و خودپسندى مطالب آموزنده‏اى در ضمن آيات سوره‏ى بقره نگاشته شد، در اين زمينه به يكى دو نكته اشاره مى‏كنم:

مختال اسم فاعل از باب افتعال و از ماده‏ى خيل است، و خيل و خيال صورت و حالت مخصوصى است، كه در ذهن يا در خارج شكل بگيرد، و مفهوم تكبر و تبختر و عجب و ظن و وهم و غير اينها از مصاديق اين معناست، و نهايتاً خيل هر صورتى است كه در نزد انسان متشكل شده و واقعيتى نداشته باشد، و خداوند بزرگ هرگز چيزى را كه واقعيت ندارد و حق نباشد دوست ندارد، زيرا آنچه ضد حق باشد باطل است، و از مصاديق باطل افتخار كردن است، و معناى فخر عبارت است از ادعا كردن فضيلتى كه ممتار و برجسته باشد در برابر ديگران، و اين فخرفروشى و خودستائى و احساس بزرگ منشى از صفات بسيار زشت است، و اين امور بى‏واقعيت نتيجه صفت اختيال است كه انسان را وادار مى‏كند خودش را با صورت و نقشه‏ى فكرى ممتاز و برجسته‏ ببيند، و به دنبال آن دعوى برترى كند، اين دو صفت يعنى اختيال و افتخار در برابر بندگان حق مانع عبادت و بندگى، و عامل توقف دادن فرمان و اعبدوا الله در عرصه‏ى حيات است. «1» طبرسى عالم بزرگ شيعه و مفسر كم‏نظير قرآن مى‏گويد: اين آيه، فراز جامعى است كه بيان اركان اسلام را عهده‏دار است، آيه مردم را به ارزش‏هاى اخلاقى آگاه مى‏سازد، كسى كه در اين آيه آن چنان كه بايد تدبر كند، و آن طور كه شايسته است پند بگيرد، او را از كثيرى از مواعظ بليغان بى‏نياز مى‏كند، و وى را به بسيارى از علوم دانشمندان هدايت مى‏نمايد.