پایگاه اطلاع رسانی

استاد حسین انصاریان

 كبر

 كبر

علت ديگر اعراض از حق كبر است. آيا ابليس نمى‏دانست امر به سجده بر آدم از جانب پروردگار است؟ آيا نمى‏دانست آدم به سبب‏ «نفخت فيه‏ من روحى» موجود ممتاز است؟ پس چرا امر خدا را اجابت نكرد؟

قرآن علت اين نافرمانى را كبر مى‏داند و مى‏فرمايد:

«أبى و استكبر».

او خود بزرگ‏بين بود، لذا خلقت خود را با آدم مقايسه كرد و گفت:

«انا خير منه خلقتنى من نار و خلقته من طين».

جنس وجود من گرانتر از جنس وجود اوست. جنس وجود او خاك و جنس وجود من از آتش من خيلى بالاتر از او هستم. براى همين، من هرگز بر او سجده نمى‏كنم، حتى اگر تو امر كرده باشى!

فكر مى‏كنيد انسان‏هاى بى‏نماز چرا نماز نمى‏خوانند؟ براى اين‏كه مى‏گويند ما براى خودمان كسى هستيم و اين حق خدا نيست كه به من بگويد صبح بيدار شويد برويد وضو بگيريد و رو به قبله بايستيد پيشانى خود را روى خاك بگذاريد.

اين درحالى است كه وقتى خدا به پيغمبر مى‏گويد نماز بخوان! ايشان پيشانى‏اش را بهتر از همه مردم روى خاك مى‏گذارد، بيشتر از همه اشك مى‏ريزد، و با اين‏كه عبادتش از نظر ارزش از عبادت ملائكه و جن و انس برتر است، وقتى روبه‏روى حضرت حق مى‏ايستد، با گريه مى‏گويد:

«ما عبدناك حّق عبادتك و ما عرفناك حق معرفتك».

آن‏گونه كه سزاوار توست تو را بندگى نكردم.

او خودش را نمى‏ببيند، نمازش را نمى‏بيند، هدايتگرى‏اش را نمى‏بيند، نبوتش را نمى‏بيند، عظمتش را نمى‏بيند، زيرا هرچه مى‏بيند جلوه خداست. مى‏گويد: من تنها يك ظرف خالى هستم. نبوت جلوه او و عبادت جلوه اراده اللّه است. فضائلم نيز جلوه اسماء اوست. چنين كسى نمى‏تواند خودش را ببيند، چون خودى از خودش خبر ندارد. كسانى كه از خوديت خود خبر دارند، انسان‏هاى بى‏شعورى هستند. زيرا خوديتى‏ براى كسى وجود ندارد. كسى كه گمان مى‏كند خوديتى دارد و براساس آن خود را «من» مى‏خواند موجود بى‏شعورى است.

تا با خودى، اى خواجه، خدا چون گردى‏

 

بيگانه سرشتى آشنا چون گردى‏

جز سايه خويشتن نمى‏بينى تو

 

اى سايه، ز خورشيد جدا چون گردى؟

     
منبع
  • پایگاه عرفان