حيوانات در قرآن‏

حداقل نام شش سوره در قرآن، نام حيوانات است و نزديك به نود آيه آن به حيوانات اشاره مى‏كند بنابراين حيوانات در فضاى آيات قرآن دورنمايى درخور توجه و دقت دارند؛ براى روشن نمودن اهتمام قرآن، نام‏هاى حيواناتى كه در قرآن است برمى‏شماريم تا مشخص شود كتاب تكوين و كتاب تدوين ناظر به يكديگرند.
قرآن مجيد گاه به نام و گاه با صفت به حيوانات اشاره مى‏برد بدان‏ گونه كه ملاحظه مى‏كنيد:ابل: شتر، ماده شتر؛ بُدْن (جمع بَدَنَه): شتر قربانى، بعير: شتر، جِمالَه (جمع جمل) شتران، حام: شتر نر، حمولة: شتر باركش، سائبه:شترهاى نذرى، العشار (جمع عَشَرَاءَ): شتران آبستن، فرش (جمع است و مفرد ندارد): شتر يا شتران خرد، الناقة: شتر ماده، هيم: شتران تشنه؛الانعام: چارپايان، بهيمة: چارپايان، المنخنقة: چارپاى خفه شده، الموقوذة: چارپاى به چوب مرده، النطيحة: چارپاى مرده به زخم شاخ، هدى: چارپايى كه براى ذبح به مكه برند؛ بقرات (جمع بقرة): ماده گاوان، بكر: گاو جوان، العجل: گوساله، عوان: گاو ميان سال، فارض، گاو پير؛الغنم: گوسفندان، الضأن: ميش، المعز: بزان، النعجة: ميش، وصيلة: گوسفند ماده؛الجياد (جمع جواد): اسب نيك، خيل: اسبان، الصافنات: اسبانى كه به هنگام ايستادن تك پاى خود را بر زمين مى‏گذارند، العاديات:اسبان دونده، الموريات: اسبان به سم خويش آتش فروزننده، بغال (جمع بغل): استر، حمر (جمع حمار): خران، الحمير: خران؛ جوارح: سگ- مرغ شكارى، الذئب: گرگ، قسوره: شير، الكلب:سگ، خنازير (جمع خنزير): خوك‏ها، القردة (جمع قرد): بوزينگان، الفيل: پيل؛طائر: پرنده، طير: مرغ پران، ابابيل: دسته‏هاى پرندگان، الغراب:كلاغ؛ هدهد: شانه به سر؛ دواب (جمع دابه): جنبنده، بعوضه: پشه، ثعبان: مار بزرگ، الجان: مار خرد، جراد: ملخ، الحوت: ماهى، حيّة: مار، حيتان (جمع حوت): ماهى‏ها، دابة الارض: موريانه، الذباب: مگس، الْعَرِم: موش كور، العنكبوت: تارتَنَك، فراش (جمع فراشه): پروانه‏ها، النحل:زنبور عسل، القمل: ملخ پياده، النمل: مور؛ نون، ماهى؛بدين ترتيب خواننده مى‏بيند كه پرداختن به جانوران در قرآن بازتاب فراگير و در خور تأمل دارد با آن كه قرآن كتاب جانورشناسى نيست.
جانداران در قرآن تحقير نشده‏اند بلكه گاه به جانور قسم ياد شده چنان‏كه به نفس انسانى كه اشرف مخلوقات است قسم ياد مى‏شود و اين منتهاى مهرورزى و احترام به حيوان است.در سوره عاديات آمده:[وَ الْعادِياتِ ضَبْحاً* فَالْمُورِياتِ قَدْحاً* فَالْمُغِيراتِ صُبْحاً* فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعاً* فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعاً] .سوگند به اسبان دونده‏اى كه همهمه كنان [به سوى جنگ‏] مى‏تازند* و سوگند به اسبانى كه با كوبيدن سمشان از سنگ‏ها جرقه مى‏جهانند* و سوگند به سوارانى كه هنگام صبح غافل‏گيرانه به دشمن هجوم مى‏برند* و به وسيله آن هجوم، گرد و غبار فراوانى بر انگيزند.
در اين سوره خداى متعال سه بار به اسب قسم ياد كرده به عنوان:عاديات، موريات و مغيرات.

منبع: فرهنگ مهرورزى