فرزندان امام حسین(ع) و سرنوشت آنان در عاشورا

فرزندان امام حسین(ع) در نقل شیخ مفید

درباره تعداد و نام فرزندان امام حسین(ع)، در منابع تاریخی و رجالی نقل‌های گوناگونی آمده است. یکی از مشهورترین نقل‌ها، گزارش شیخ مفید در کتاب *الإرشاد* است. بر اساس نقل شیخ مفید، امام حسین(ع) شش فرزند داشت که نام آنان چنین است:

۱. علی بن الحسین الاکبر، امام سجاد(ع)

نخستین فرزند امام حسین(ع)، علی بن الحسین الاکبر است که همان امام سجاد(ع) می‌باشد. کنیه آن حضرت «ابومحمد» و نام مادرش «شهربانو» یا «شاه‌زنان» دانسته شده است؛ بانویی که در برخی نقل‌ها دختر یزدگرد، پادشاه ساسانی، معرفی شده است.

البته باید توجه داشت که در برخی منابع، از جمله نقل شیخ مفید، امام سجاد(ع) با عنوان «علی اکبر» یاد شده است؛ در حالی که در اصطلاح رایج میان مردم، عنوان «علی اکبر» بیشتر برای فرزند شهید امام حسین(ع) در کربلا به کار می‌رود.

۲. علی بن الحسین الاصغر، شهید کربلا

فرزند دیگر امام حسین(ع)، علی بن الحسین الاصغر است. مادر او لیلا، دختر ابی‌مُرّه بن عروه بن مسعود ثقفی، بود.

بر اساس نقل شیخ مفید در *الإرشاد*، او دو سال پس از شهادت جدّش امیرالمؤمنین علی(ع)، در سال ۴۲ قمری به دنیا آمد و در روز عاشورا از نخستین جوانان بنی‌هاشم بود که به میدان نبرد رفت.

هنگامی که برای رفتن به میدان از امام حسین(ع) اجازه خواست، حضرت به او اجازه داد. سپس نگاهی اندوه‌بار و نومیدانه به او کرد و اشک از چشمان مبارکش جاری شد. آنگاه فرمود:

«خدایا! گواه باش که جوانی را به میدان می‌فرستم که در آفرینش، اخلاق و گفتار، شبیه‌ترین مردم به پیامبر توست. ما هرگاه مشتاق دیدار پیامبرت می‌شدیم، به چهره او نگاه می‌کردیم.»

۳. جعفر بن الحسین

فرزند دیگر امام حسین(ع)، جعفر بود. مادر او بانویی از قبیله قضاعه دانسته شده است. جعفر در زمان حیات پدر بزرگوارش از دنیا رفت و در واقعه کربلا حضور نداشت.

۴. عبدالله بن الحسین

عبدالله بن الحسین در مدینه به دنیا آمد. مادر او رباب، دختر امرءالقیس، بود.

امرءالقیس در مدینه سه دختر خود را به همسری امیرالمؤمنین(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) درآورد که داستان آن در منابع تاریخی مشهور است. رباب همسر امام حسین(ع) شد و دو فرزند آن حضرت، یعنی سکینه و عبدالله، از او بودند.

در برخی نقل‌ها آمده است که عبدالله در روز عاشورا، در خردسالی، همراه پدرش امام حسین(ع) به شهادت رسید.

۵. سکینه بنت الحسین

سکینه، دختر امام حسین(ع)، نیز از رباب بود. او از بانوان شناخته‌شده خاندان حسینی است و در گزارش‌های تاریخی پس از واقعه کربلا نیز از او یاد شده است.

در برخی نقل‌ها وفات سکینه را پنجم ربیع‌الاول سال ۱۱۷ قمری دانسته‌اند. همچنین وفات خواهرش فاطمه را نیز در همان سال نوشته‌اند.

۶. فاطمه بنت الحسین

فاطمه، دختر دیگر امام حسین(ع)، از ام‌اسحاق بود. او نیز از بانوان خاندان اهل‌بیت(ع) به شمار می‌رود و در نقل‌های تاریخی پس از واقعه عاشورا از او یاد شده است.

نقل علی بن عیسی اربلی در کشف الغمة

علی بن عیسی اربلی در کتاب *کشف الغمة* نقل دیگری درباره تعداد فرزندان امام حسین(ع) آورده و گفته است که فرزندان آن حضرت ده نفر بودند: شش پسر و چهار دختر.

بر اساس این نقل، پسران امام حسین(ع) عبارت بودند از: سه فرزند به نام علی، و نیز محمد، عبدالله و جعفر. در این گزارش آمده است که علی اکبر در کربلا پیش روی پدر جنگید و به شهادت رسید. همچنین علی اصغرِ خردسال با تیر به شهادت رسید. درباره عبدالله نیز گفته شده است که همراه پدرش در کربلا کشته شد.

در این نقل، از دختران امام حسین(ع) با نام‌هایی چون زینب، سکینه و فاطمه یاد شده است.

جمع‌بندی

بنابر نقل شیخ مفید، که از نقل‌های مهم و نزدیک به صحت دانسته شده، امام حسین(ع) شش فرزند داشت: علی بن الحسین، علی دیگر، جعفر، عبدالله، سکینه و فاطمه.

از میان فرزندان پسر امام حسین(ع)، امام سجاد(ع) پس از واقعه کربلا زنده ماند و نسل امام حسین(ع) از طریق ایشان ادامه یافت. جعفر بن الحسین نیز پیش از واقعه کربلا و در زمان حیات پدر از دنیا رفته بود. بنابراین، بر اساس این نقل، غیر از امام سجاد(ع) و جعفر بن الحسین، دیگر فرزندان پسر امام حسین(ع) که در کربلا حضور داشتند، در روز عاشورا به شهادت رسیدند.