سختى دل كندن از عادت نفس‏

اگرمزه زشتى‏ها را به نفس بچشانيد و آن را به خوردن زشتى‏ها عادت دهيد، علاجش براى شما بسيار مشكل است و عوض كردن راه، توبه دادن و پاك كردنش خيلى سخت مى‏شود.

اميرالمؤمنين على عليه السلام جمله‏اى دارند كه به اين معنا اشاره دارد:
گناه نكردن، آسان‏تر از توبه كردن است. يكى از سختى‏ها در اين عالم، توبه كردن است. اين حقيقتى است. كسى كه عمرى به زشتى‏هاى مالى عادت كرده است، مثلًا دزد است، صد بار او را مى‏گيرند و به زندان مى‏اندازند، رنج و آزار مى‏دهند، اما همان روز اولى كه آزاد مى‏شود، باز نقشه مى‏كشد كه كجا براى دزدى‏ بروم.
اميرالمؤمنين عليه السلام مى‏فرمود: كسى كه مزه رباخورى را كه در رأس همه مفت‏خورى‏هاست چشيده، بعد از پنجاه سال، چند ميليارد ثروت به هم زده است، مى‏خواهند توبه‏اش بدهند، راه توبه‏اش را قرآن بيان مى‏كند كه سرمايه اوليه قبل از ورود به ربا چقدر بوده است:
«فَلَكُمْ رُؤُسُ أَمْوالِكُمْ»
آن مقدارى كه در چرخ ربا افتاده است، اگر مى‏خواهد توبه كند، مى‏گويد: بدم نمى‏آيد، ديگر پير شده‏ام و بدنم از هر طرف چراغ خطر مى‏دهد و امروز و فردا مى‏ميرم، چگونه بايد توبه كنم؟ قرآن مجيد مى‏فرمايد: آن پول اوليه را بردار، بقيه را پس بده. اگر مرده‏اند، به ورثه‏ها پس بده.
اين آقا مى‏خواهد باغ‏ها، جهيزيه‏اى كه به دخترانش داده، زندگيى كه براى پسرانش درست كرده پس بدهد، خود و همسرش بقيه عمر را زندگى كنند، فكر مى‏كنيد اين شخص توبه مى‏كند؟