دعای اعتراف به گناه این دعا که از اعتراف و طلب توبه سخن به میان آورده مطالب بسیار لازمی را بازگو کرده است ― در ابتدا عرض می کند بار خداوندا سه … به خاطر آن است که همه ی احسانهایت تفضل و تمام نعمتهایت ابتدائی و بدون مقدمه و استحقاق است اذ جمیع احسانک تفضل و اذ کل نعمک ابتدا . ― پس از این مقدمه خواسته های خود را بدین گونه عرضه می دارد اکنون این منم ای خدای من که بر در خانه ی عزتت ایستاده ام درست همانند ایستادن کسی که تسلیم محض است کاملا رام و در اختیار از تو- با شرمندگی تمام- خواهانم همانند سائلی که عیالمند است و بسیار محتاج فها اناذا یا الهی واقف بباب عزک وقوف المستسلم الذلیل و سائلک علی الحیا منی سوال البائس المعیل . ― و چنین ادامه می دهد اقرار و اعتراف می کنم که من به هنگام احسانت در حقیقت تسلیم کامل تو نشده ام مگر اینکه به تمام معنا از عصیانت جدا گردم و تا حال چنین نکرده ام همچنین اعتراف می کنم که در هیچ حالی از حالات از انعام و لطف تو بی بهره نبوده ام ― مقر لک بانی لم استسلم وقت احسانک الا بالاقلاع عن عصیانک و لم اخل فی الحالات کلها من امتنانک . ― حال که چنین است ای خدای من می خواهم بدانم آیا اقرارم در پیشگاه تو به بدیهائی که کسب کرده ام به من نفعی می بخشد؟ فهل ینفعنی یا الهی اقراری عندک بسو ما اکتسبت؟ . ― و آیا اعتراف من نسبت به اعمال زشتی که مرتکب شده ام مرا نجات می دهد؟ یا اینکه همین جایگاهم نیز موجب خشم تو گردیده؟ و یا کیفر تو به هنگام دعایم همراهم خواهد بود؟ و هل ینجینی منک اعترافی لک بقبیح ما ارتکبت؟ ام اوجبت لی فی مقامی هذا سخطک؟ ام لزمنی فی وقت دعائی مقتک؟ . ― همانطور که در فراز پیش گذشت سخن بر سر این بود که آیا اقرار و اعتراف به گناه

منابع مقاله کتاب تفسیر و شرح صحیفه سجادیه جلد دهمنوشته حضرت استاد حسین انصاریان اعتراف به گناه انتقاد از نفس و جبران خطاها با اعمال نیک زمینه … باره میفرماید حسن الاعتراف یهدم الاقتراف. 2 اقرار نیک به گناه اثر آن را نابود میکند.و نیز میفرماید الاعتراف شفیع الجانی. 3 اقرار به گناه واسطه گری گنهکار است.و نیز میفرماید من اعترف بالجریره استحق المغفره. 4 هر که به گناه اعتراف … نساخته من همان اعتراف به گناهم را وسیله کوتاهی کردن و تقصیرهای خویش قرار میدهم.خدایا اگر بگذری در این صورت پس کیست که از تو به این کار سزاوارتر باشد و اگر کیفر بنمایی پس کیست که در حکم آن عادلتر از تو باشد.بنابر آنچه از آیات و روایات استفاده میشود؛ هنگامی که انسان گناه

اعتراف به گناه و درخواست توبه ̶ خداوندا سه حالت مرا از درخواست نمودن از تو مانع می شود و یک حالت مرا بدان تشویق می کند. ̶ … به درگاه عزتت همانند فرد تسلیم شده و ذلیل ایستاده ام و خجلت زده همانند دردمند عیالمند از تو تمنا می کنم. ̶ الها اعتراف می کنم که در مواقع احسانت جز خودداری از معصیت تو کاری نکرده ام و در همه حالات محروم از لطف و کرم تو نبوده ام. ̶ پروردگارا آیا اقرارم نزد تو به زشتی آنچه انجام داده ام به حالم سودی دارد؟ و آیا اعترافم به درگاه تو به قبح آنچه مرتکب شده ام مرا نجات می بخشد؟ ̶ یا اینکه واقعا سزاوار سخط و غضب تو هستم و یا اینکه در هنگام دعا کردنم دشمنی تو با من همراه بوده است؟ ̶ منزهی تو مایوس از رحمتت نمی شوم. خودت باب توبه را به رویم گشوده ای بلکه می گویم همانند گفتار بنده ی ذلیلی که بر نفس خویش ظلم کرده و حرمت پروردگارش را رعایت نکرده است. ̶ همانگونه گناهانش بزرگ و رو به فزونی است و روزگار بر او پشت کرده و بخت برگشته است تا آنجا که می بیند وقت کار کردن تمام شده و عمر به پایان رسیده و یقین پیدا کرده که هیچ راه چاره و گریزگاهی از جانب تو ندارد به همین جهت با گریه و زاری به تو روی آورده و توبه را برایت خالص گردانیده و به درگاهت ایستاده و با قلبی پاکیزه و بی آلایش و با صدایی لرزان و آرام تو را می خواند. ̶ در حالی که قد خمیده شده و سر به زیر انداخته و کج گشته و از خوف و خشیت تو پاهایش می لرزد و اشک دیدگانش بر صورتش روان است. اینگونه دعا می کند ای مهربانترین مهربانان و ای کسی که طالبان رحمتش هماره به او روی می آورند و ای مهربانترین فردی که استغفارکنندگان دورش می گردند و ای آنکه عفو و بخشش او بیش از خشم و بلایش می باشد و ای کسی که رضایش از سخطش فراوانتر است. ̶ و ای آنکه با گذشت خویش بر آفریده هایش منت گذارده و ای کسی که بندگانش را به قبول توبه عادت داده و به وسیله توبه مفاسدشان را اصلاح فرموده و عمل کمشان را قبول کرده و به همان کار اندکشان پاداش فراوان داده و استجابت دعایشان را ضمانت نموده و بر خود واجب کرده است که بدانها طبق وعده اش از جانب فضلش بهترین پاداش را عطا فرماید. ̶ الها من گناهکارتر از آنکه تو را مخالفت کرده و او را بخشیده ای نیستم و سزاوار سرزنش بیشتر از کسی که به درگاهت عذر آورده و عذرش را پذیرفته ای نمی باشم و ستمکارتر از کسی که در محضرت توبه کرده و توبه اش را پذیرفته ای نیستم. ̶ بنابراین در این حال به پیشگاهت توبه ای می کنم که نسبت به آنچه انجام داده ام پشیمان و از حاصل کار نگران و از آنچه اتفاق افتاده خجالت زده ام. ̶ خدایا این را می دانم که گذشت تو از گناهان بزرگ برایت بزرگ نیست و صرف نظر از لغزش سنگین برایت سخت نمی باشد و نادیده گرفتن جنایات آشکار برایت گران نیست و این را نیز می دانم که محبوبترین بندگان نزد تو کسی است که بر تو طغیان نکند و از اصرار بر گناه

اعتراف به گناه و درخواست توبه ― خدایا سه خصلت مرا از سوال به درگاهت منع می کند و یک خصلت مرا به آن وا می دارد. ― امری که به آن فرمان دادی و من … به درگاه گرامی تو بسان فرمانبردار خوار ایستاده ام و با شرمندگی همچون محتاج عیال مند درخواست می کنم. ― اعتراف می کنم به اینکه جز با خودداری از معصیت تو در هنگام احسانت تسلیم تو نشده ام و در هیچ حالی بدون منت و احسان تو نبوده ام. ― پس ای پروردگار من آیا اقرار من در پیشگاه تو به بدی آنچه انجام داده ام سودی خواهد بخشید؟ و آیا اعتراف من در درگاهت به زشتی آنچه مرتکب شده ام نجاتم خواهد داد؟ یا آنکه در این مقام دشمنی خود را برایم فرض کرده ای؟ یا هنگام دعای من دشمنی تو همراه من بوده است؟ ― پاک و منزهی هرگز از تو نومید نمی شوم و حال آنکه تو در توبه را برویم گشوده ای بلکه می گویم گفتار بنده ی خواری که به خود ستم کرده و حرمت پروردگارش را کم شمرده است. ― بنده ای که گناهانش بزرگ و رو به فزونی است و روزگارش به او پشت کرده و از او برگشته است. سرانجام ببیند زمان کار گذشته و عمر به پایان رسیده و یقین کند که در برابر تو چاره ای ندارد و گریزگاهی برایش نیست به وسیله ی توبه به تو رو آورد و توبه را برای تو خالص کند آنگاه با دلی پاک و پاکیزه به سوی تو برخیزد و با صدای تغییر یافته به آرامی تو را بخواند. ― در حالی که برای تو تواضع کرده و سر فرود آورده و سر به زیر افکنده و کج شده و ترس پاهایش را به لرزه انداخته و اشک چهره اش را فراگرفته است تو را چنین می خواند ای مهربانترین مهربانان و ای بخشنده ترین که رحمت جویان همواره رو به سوی او دارند. و ای مهربانترین کسی که آمرزش خواهان گرد او در طوافند. و ای آنکه بخشش او از کیفرش بیشتر است. و ای آنکه خشنودی او از خشمش افزونتر است. ― و ای آنکه با گذشت نیک خویش سزاوار حمد و ثنای آفریدگان گردیده و ای آنکه بندگانش را به پذیرفتن توبه عادت داده و ای آنکه گناه

اعتراف به گناه و طلب توبه دعای آن حضرت علیه السلام است در اعتراف و طلب توبه از خدای متعال • بار خدایا سه عامل است که مرا از درخواست از تو باز … به کردار زشتم اعتراف کنم امید رهایی است؟ یا در همینجا که ایستاده ام خشمت را بر من گماشته ای و در همین هنگام که دست دعا به سویت برداشته ام غضبت را قرینم ساخته ای؟ • بار خدایا تو منزهی از تو نومید نمی گردم زیرا تو همواره در توبه را به رویم گشوده ای بلکه به درگاهت می نالم چونان بنده ای ذلیل که به خود ستم کرده و حرمت پروردگارش را شکسته. • آن که گناهانش بزرگ و رو به فزونی است همواره و روزگارش سپری گشته چندان که می بیند زمان کار و عمل پایان پذیرفته و عمرش به پایان رسیده و یقین دارد که جز تو برایش پناهگاهی نیست و جز به کویت گریزگاهی نیست. • و اینک دست انابت به سویت برداشته و با اخلاص به درگاهت می کند توبه با دلی پاک به درگاه قربت ایستاده و می خواندت با صدایی آهسته. • قامت به توضع خم کرده سر فرو داشته و در خود فرو رفته بیمش بر پاهایش لرزه افکنده و سرشکش گونه هایش را پوشانده و تو را اینگونه می خواند ای مهربانترین مهربانان ای مقصد ومقصود مهر جویان ای محور و مطاف آمرزش خواهان ای آنکه بخششت از کیفرت بیش است و خوشنودیت از خشمت افزون است. • ای آنکه به آمرزش نیک از آفریدگانت در می گذری و از این رو بر آنان منت نهاده ای ای آنکه از کردار نیک اندک آنان خشنود می گردی و کردار اندکشان را پاداشی گران می بخشی ای آنکه اجابت دعاشان را ضمانت کرده ای و به فضل خود به پاداش نیکشان وعده داده ای • من گناهکارترین گناهکارانی که آمرزیده ای نیستم من نکوهیده ترین پوزش خواهان که از تو پوزش خواسته اند و تو پذایرفته ای نیستم من ستمکارترین ستمکاران که به درگاهت توبه کرده اند و به احسانشان نواخته ای نیستم. • اینک در این مکان که ایستاده ام به درگاهت توبه می کنم توبه کسی که از خطاهایش پشیمان است و از بار گناهان که برگردن دارد ترسان است. و از ورطه ای که در آن افتاده سخت نگران است. • می داند که گذشت از گناهان بزرگ بر تو گران نمی آید و بخشش خطاهای عظیم دشوارت نمی نماید و چشم پوشی از جنایات فاحش به رنجت نمی افکند. بار خدایا محبوب ترین بندگانت در پیشگاهت بنده ای است که بر تو سرکشی نکند و از اصرار بر گناه

در اعتراف به گناه و توبه به سوی خدای تعالی ̶ بار خدایا سه خصلت است که مرا از اینکه چیزی از تو طلب کنم باز می دارد و یک خصلت است که آن مرا تنها

و از دعاهایآن حضرت ع است در اعتراف به گناه و طلب توبه از خدای تعالی ― خدایا سه چیز مرا از سئوال تو باز می دارد و یک چیز مرا در آن ترغیب می کند … به بدی عمل مرا سود خواهد داد؟ و اعتراف من به زشتی کردار مرا نجات خواهد بخشید؟ آیا در این مقام شایسته است خشم خود را بر من واجب شمری؟ و در هنگام دعای من غضب تو مرا فرو گیرد؟ ― ای خداوند پاک چونکه در توبه را بر من گشوده ای از تو نومید نشوم بلکه مانند بنده خوار ستمکار بر خود که حرمت خداوند و مالک را نگاه نداشته ― و گناهانش بسیار بزرگ است و روزگار عمرش گذشته است و سپری شده چندانکه نگاه می کند هنگام کار کردن بسر آمده است و مدت زندگی به آخر رسیده و یقین داند که از عقاب تو راه نجات نیست و از خشم تو گریزگاه ندارد سوی تو بازگشته رو به تو آورده و به اخلاص توبه کرده با دلی پاک در خدمت تو ایستاده و به صدای گرفته و آهسته تو را می خواند ― به فروتنی پیش تو خم گشته و سر به زیر افکنده پشت دو تا کرده ترس پاهای او را به لرزه درآورده است و اشک چشم دو گونه او را فرو گرفته می گوید که ای مهربانترین ― مهربانان ای بخشنده تر کسی که خواهندگان پیوسته قصد تو می کنند ای مهربانتر کسی که آمرزش طلبان گرد خانه تو می گردند ای کسی که مهر تو از کین تو فزونتر است و خشنودی تو از خشمت بیشتر. ― ای کسی که بدر گذشتن از گناهان خلق حق شکر خود را بر آنها ثابت گردانیدی و ای کسی که بندگان را به پذیرفتن توبه عادت داده ای ای کسی که عمل زشت و فاسد آنان را به سبب پشیمانی به صلاح آوردی ای کسی که به اندک عمل از ایشان خرسندی و نیکی کم را به ثواب بسیار پاداش می دهی ای کسی که اجابت دعای آنان را بر خود حتم کردی و آنان را به پاداش نیک به فضل خود نوید دادی ― گناهکارترین کس نیستم که نافرمانی کرده و تو آمرزیده ای و سزاوارترین مردم به سرزنش نیستم که از کردار خود عذر خواسته و تو پذیرفتی و ظالمترین کس نیستم که توبه کرده و تو سوی او بازگشتی ― اینک از گذشته ها پشیمانم و از بار گرانی که بر دوش من فراهم آمده ترسان و از آنچه گرفتار آن شده ام سخت شرمسار ― می دانم که در گذشت از گناه

از دعاهای اوست در اعتراف به گناه و توبه خواهی از خدای تعالی 1 اللهم انه یحجبنی عن مسالتک خلال ثلاث و تحدونی علیها خله واحده 2 یحجبنی امر امرت … به آنچه کرده ام اعتراف می کنم غضب خود را بر من روا داشته ای و مرا سزاوار آن می دانی؟ 7. پروردگارا تو پاک و منزهی. از تو مایوس نخواهم شد؛ چرا که در توبه را به رویم گشوده ای؛ بلکه مانند بنده ی ذلیل درمانده ای که به خویشتن ستم کرده و حرمت حریم پروردگارش را سبک شمرده است با تو سخن می گویم. 8. همان بنده ای که روز به روز گناهانش سنگین تر و رو به فزونی است؛ بنده ی بخت برگشته ای که روزگار بر او پشت کرده تا آن جا که می بیند کار از کار گذشته و زمان عمل را از دست داده و عمرش به سر آمده است و به یقین دانسته است که از عذاب پناهی جز تو ندارد و از انتقام تو راه گریزی نیست. از این رو به قصد بازگشت به تو روی آورده و توبه اش را برای تو خالص نموده است و با دلی پاک و پاکیزه در خدمت تو ایستاده. آن گاه با ناله ای حزین و اندوهناک و آرام تو را می خواند. 9. در حالی که فروتنانه خم گشته و شرمسار و سرافکنده است و از شدت هراس و خشیت پاهایش به لرزه درآمده و گونه هایش غرق در اشک است این چنین تو را می خواند ای مهربان ترین مهربانان و ای بخشنده ترین کسی که زحمت خواهان همواره چشم امید سوی او دوخته اند و ای پرمهرترین کسی که آمرزش طلبان گرداگرد لطف و مهر او در طواف اند و ای کسی که مهرش بر کین او فزونی دارد و ای کسی که خشنودی اش از خشم او بیشتر است. 10. و ای کسی که بر اثر نیکویی در عفو و گذشت از گناهان بندگان در ستایش را به روی آنان گشوده ای و ای کسی که بندگان را به پذیرفتن توبه عادت داده ای و ای کسی که توبه را وسیله ی اصلاح تباهکاران مقرر داشته ای و ای کسی که به کار اندک بندگان خشنودی و نیکی کم را به پاداش بسیار جبران می کنی و ای خدایی که اجابت دعای آنان را تضمین کرده ای و ای کسی که پاداش بی سابقه ی استحقاق و سزاواری را به نیکوترین شکل وعده داده ای 11. من عاصی تر و سرکش تر از کسی نیستم که تو را معصیت کرده و تو او را آمرزیده ای و سزاوارترین مردم به سرزنش نیستم که تو را نافرمانی کرده و به درگاهت عذر آورده و تو پذیرفته ای و ستمگرترین کس نیستم که توبه کرده و تو نیز به او رو آورده ای. 12. اکنون ای خدای من از گذشته ی خود پشیمانم و همچون کسی که در گناه

نیایش درباره ی خود پس از انجام نماز شب در مقام اعتراف به گناه ― خدایا ای صاحب پادشاهی که جاودانه دائم است ― و سلطنتی که خود بدون سپاه و پشتیبانها

دعای آن حضرت علیه السلام در اعتراف به گناه و طلب توبه از خداوند متعال ̶ خداوندا سه خصلت مرا از این که چیزی از تو بخواهم منع می کند و تنها یک … به درگاه عزتت همانند فرمانبرداری خوار ایستاده ام و با شرم و حیا همانند بینوایی محتاج و عیالمند از تو درخواست می کنم. ̶ خداوندا اعتراف می کنم به این که در هنگام احسان تو جز خودداری از عصیانت طاعتی نکرده ام و تنها به این خودداری اکتفا نموده ام و در هیچ حالی از احسان و نعمت تو بی بهره نبوده ام. ̶ پس ای خدای من همین که در برابرت اقرار و اعتراف می کنم به زشتی اعمالم آیا برایم سودمند است؟ و آیا اعترافم در درگاهت به بدی آنچه مرتکب شده ام از عذاب تو نجاتم خواهد بخشید؟ ̶ یا آن که مرا در این حالی که هستم مستوجب غضب خود می دانی؟ ̶ و یا در این هنگام که دست دعا به سوی تو برداشته ام دشمنی و عذاب تو همراه من است؟ ̶ پروردگارا پاک و منزهی تو؛ هرگز از تو ناامید نمی شوم زیرا در توبه را به روی من گشوده ای. من همانند آن بنده ی خوار و ذلیلی سخن می گویم که به خود ستم کرده و حرمت پروردگارش را کم شمرده است. ̶ آن بنده ای که گناهش بزرگ است و رو به افزایش می باشد و روزگار به او پشت کرده و عمرش سپری شده است؛ سرانجام مشاهده می کند که هنگام عمل گذشته و دوران عمر به پایان رسیده و یقین کند که از عذاب تو پناهگاهی و از انتقام تو گریزگاهی نیست. ̶ خدایا اکنون با ناله و انابه به سوی تو رو آورده و توبه را برای تو خالص نموده پس با قلبی پاک و پاکیزه به سوی تو آمده و آن گاه با صدایی سوزناک و آرام تو را خوانده است. ̶ در حالی که بر اثر تواضع و فروتنی برای تو قامت خم کرده و سرش را فرود آورده و در اثر سرافکندگی پیکرش کج شده و ترس از مقام تو پاهایش را به لرزه انداخته و اشک چشم گونه هایش را فراگرفته است و تو را این گونه می خواند ̶ ای مهربان ترین مهربانان ای بخشنده ترین که طالبان رحمت همواره رو به سوی تو دارند؛ ̶ ای عطوف ترین کسی که آمرزش طلبان گرد تو در طواف اند؛ ̶ ای کسی که عفو و بخشش تو از انتقام و کیفرت بیشتر است؛ ̶ ای کسی که خشنودی تو از خشمت بیشتر است. ̶ ای کسی که از گناهان خلق خود نیکو در می گذری و به این علت سزاوار حمد و ستایش گشته ای؛ ̶ ای کسی که بندگانت را به پذیرفتن توبه عادت داده ای؛ ̶ ای کسی که فساد و تباهکاری بندگان را به وسیله ی توبه اصلاح نموده ای؛ ̶ ای کسی که به کار اندک بندگان خشنود گشته ای؛ ̶ ای کسی که کم آنان را پاداش فراوان داده ای؛ ̶ ای کسی که اجابت دعای آنان را ضمانت کرده ای؛ ̶ ای کسی که به تفضل خود به آنان وعده ی پاداش نیکو داده ای. ̶ خدایا من گناهکارتر از آن کسی نیستم که تو را معصیت کرده و تو او را آمرزیده ای و نکوهیده تر از آن کسی نیستم که به درگاهت عذر آورده و تو عذرش را قبول کرده ای و ستمکارتر از آن کسی نیستم که به درگاه تو توبه کرده و تو هم به سوی او رو کرده ای. ̶ در چنین حال به سوی تو بازمی گردم و توبه می کنم؛ توبه کسی که از کارهای گذشته پشیمان است و از آن چه بر سرش آمده نگران و از آنچه درآن گرفتار شده به شدت شرمسار است. ̶ و می داند که عفو و بخشش از گناه

دعای آن حضرت علیه السلام پس از فراغت از نماز شب در اعتراف به گناه ̶ یارب ای صاحب ملک ابدی و جاوید. ̶ … به آن اعتراف کنم بسیار و بخشیدن این بنده ی گنه کارت هر چند که بد کرده سخت نیست پس مرا عفو کن. ̶ خداوندا علم تو به اعمال پنهانی من احاطه دارد و هر چیز پنهانی در برابر آگاهی تو آشکار است و کارهای دقیق از نظر تو پنهان نیست و رازهای نهان از تو مخفی نمی ماند. ̶ الهی بر من چیره شده دشمن تو که برای گمراه کردنم مهلت خواسته و تو به او مهلت داده ای و برای منحرف کردن من تا روز قیامت از تو مهلت خواسته و تو او را مهلت داده ای. ̶ پس این دشمن مرا به زمین زد و من از گناهان کوچک هلاک کننده و گناهان بزرگ تباه کننده به سوی تو فرار کردم و چنان که دچار معصیت تو شدم و به خاطر این کار زشتم مستحق غضب تو گشتم پس این دشمن افسار مکر و حیله را از گردن من گشود و با کلمه ی کفر با من دیدار کرد و از من بیزاری جست و پشت کرده به راهش رفت و مرا در برابر خشم تو تنها گذاشت و در وادی انتقام تو رها ساخت. ̶ یا رب کسی نیست که مرا نزد تو شفاعت کند و نه کسی که مرا در برابر عذابت پناه دهد. ̶ این جایگاه پناه به تو و جای اقرار در نزد توست؛ پس فضل خود را از من دریغ مکن و بخششت را از من قطع منما. مبادا که من از زمره ی بی بهره ترین بندگان توبه کار و ناامیدترین افرادی که به خوان نعمتت نشسته اند باشم؛ مرا ببخش و بیامرز که تو بهترین آمرزندگانی. ̶ خداوندا به من فرمان دادی و من ترک نمودم مرا نهی کردی و من مرتکب شدم افکار گناه

دعای حضرت درباره ی خود پس از انجام نماز شب در مقام اعتراف به گناه • بار الها ای صاحب پادشاهئی که جاودانه ی دائم است • و سلطنتی که خود بدون سپاه

از دعاهای آن حضرت است درباره خود پس از فراغ از نماز شب در اعتراف به گناه o خدایا ای صاحب حکومت ابدی جاویدان. o و سلطنت بلا منازع بدون لشکریان … به گناه درانداخت و همین که به نافرمانیت پرداختم و با کردار بدم سزاوار خشم تو گشتم لگام مکر و فریبش را از من برگردانید و با سخن انکارگونه اش که بیهوده فریب مرا خوردی با من روبه رو گردید و از من بیزاری جست و در حالی که به من پشت کرده بود روی برتافت پس مرا تنها و بی کس به بیابان خشم تو کشاند و مطرود و رانده شده به آستان انتقام تو درآورد. o نه شفیعی دارم که برایم به درگاه تو شفاعت کند و نه پناه دهنده ای که برایم از تو امان خواهد و نه دژی که مرا از تو نهان دارد و نه پناهگاهی که از تو بدان جا پناه می برم. o پس این جایگاه کسی است که به تو پناه آورده و محل کسی است که در پیشگاهت اعتراف

از دعاهای اوست درباره ی خود در مقام اعتراف به گناه پس از فراغت از نماز شب 1 اللهم یا ذا الملک المتابد بالخلود 2 و السلطان الممتنع بغیر جنود و … به اعتراف گشوده است. پس سزاوار است که احسان و فضل تو بر من تنگ نگیرد و عفو و گذشت تو از من دریغ نورزد و من نومیدترین بندگان توبه کننده به درگاه تو نباشم و ناکام ترین آنها که بر تو وارد می شوند نگردم؛ و مرا بیامرز که بهترین آمرزندگانی 16. خدایا تو مرا فرمان دادی عصان کردم. و نهی کردی به جای آوردم و بداندیشی گناه

از دعاهای آن حضرت است در اعتراف به گناه و درخواست توبه و بازگشت به سوی خدای متعال o خدایا سه خصلت مرا از درخواست از تو بازمی دارد و یک خصلت مرا … به درگاه عزتت چون فرمانبردار ذلیل ایستاده ایم و با شرمندگی ام بسان تنگدست عیالمند از تو درخواست کننده ام. o اعتراف دارم که در وقت احسانت جز با خودداری از نافرمانیت فرمانی دگر نبرده ام و در هیچ حالی از من و بخشش تو خالی نبوده ام. o پس ای خدای من آیا اقرارم به درگاه تو به کارهای بدی که کرده ام سودم می دهد؟ و آیا اعترافم به نزد تو به کارهای زشتی که مرتکب شده ام مرا از عذابت می رهاند؟ یا در این جایگاه خشم خود را برایم واجب ساخته ای؟ یا به هنگام دعایم دشمنی ات گریبانگیر من است؟ o منزهی تو از تو نومید نمی گردم در حالی که در توبه به سوی خودت را به رویم گشوده ای بلکه سخن می گویم مانند بنده ذلیلی کمه به خود ستم کرده و حرمت پروردگارش را سبک شمرده. o بنده ای که گناهانش بزرگ و انباشته شده و روزگارانش به او پشت کرده و از او برگشته و همین که دید زمان عمل سپری شده و پایان عمر به سر آمده و یقین کرد که چاره ای از تو ندارد و راه گریزی از تو برایش نیست با توبه و انابه به دیدار تو آمده و خالصانه به درگاهت توبه نموده پس با دلی پاک و پاکیزه به پیشگاهت ایستاده و با صدایی بریده و آهسته تو را خوانده. o در حالی که سر به زیر افکنده و خم شده و سر فروافکنده و گردن کج نموده ترس پاهایش را به لرزه آورده و سیل اشک گونه هایش را در خود غرق نموده تو را چنین می خواند ای مهربان ترین مهربانان و ای مهربان ترین کسی که مهرجویان همواره به درگاه او روند و ای دلسوزترین کسی که آمرزش خواهان دور او گردند و ای که بخشایشت از انتقامت بیشتر است و ای که خشنودیت از خشمت فراوان تر است. o و ای که با گذشت نیکو ستایش آفریدگانت را برانگیخته ای و ای که بندگانت را به قبول انابه و زاری عادت داده ای و ای که گناه

و از دعای آن حضرت علیه السلام است برای خود بعد از انجام نماز شب در اعتراف به گناه • بارخدایا ای صاحب پادشاهی ابدی و همیشگی. • و صاحب سلطنت دست

بعد از نماز شب در مقام اعتراف به گناه خود یعنی فقر و حاجت خود با خدای خویش به این دعا راز و نیاز می کرد ̶ ای خدای عالم ای دارای ملک پاینده ابدی … به آن در اعمالم بسیار زیاد است و ابدا بنده ی تو هر چند بد کرده باشد بسیار باز مقام عفو و رحمتت از آن وسیعتر است که شامل او نگردد پس ای خدای مهربان از گناه من درگذر. ̶ پروردگارا و البته علم حضوری ازلی تو بر اعمال پنهانی محیط است و هر امر مستور و پنهانی در عالم در پیش علمت مکشوف و هویدا است و از علم محیطت دقایق امور خلقت پوشیده نیست و حقایق عالم غیب و اسرار پنهان خلق هیچ از محیط علمت یک لحظه غایب نخواهد شد ̶ و ای خدا دشمنت ابلیس خبیث سخت بر من بنده ی ضعیف مسلط گردیده و همان دشمنی که برای اغوا و گمراهی من تا روز قیامت تو مهلت خواسته و تو او را مهلت دادی ̶ تا آن دشمن مرا در ورطه خطا و گناهان درافکند و من از همه ی آن گناهان از صغیره و کبیره اش که همه موجب تباهی و فلاکت است به درگاه عفو و کرم تو می گریزم که مرا از تعقیب و رسوائی آن گناهان جز درگاه عفو و رحمتت گریزگاهی نیست و آن دشمن دست از فریب و اغوای من برنداشت تا آنگاه که مرا به معصیت درافکند و بدان کرده بد به سخط و قهر و غضب تو مستوجبم ساخت در آن حال پس از مکر و فریبش روی از من بگردانید و به کلمه کفر خود مرا تلقی و دعوت کرد آنگاه از من و اعمالم تبری جست و اظهار تنفر نمود و پس از آنکه مرا فریب داد و به معصیت افکند به من پشت کرد و مرا تنها با خشم و غضب تو واگذارد و در پیشگاه قهر و انتقامت درافکند ̶ نه شفیعی که به درگاهت مرا شفاعت کند و نه معینی که بر قهر تو مرا ایمنی بخشد و نه حصنی و سنگرگاهی که در آن از خشمت پنهان شوم و نه ملجا و پناهی که از عذاب تو آنجا پناهنده شوم ̶ باری این است مقام و حال و روزگار کسی که به درگاه تو پناه می آورد و این است محل و مرتبه کسی که حضورت به گناه و خطای خود اقرار و اعتراف

به تقصیر و گناه حسن ظن به خدا لزوم ایمان به خدا و فرشتگان خدا در کلام امام رضا ع ممنوع بودن اعتراف … به گناه و توفیق توبه نگارنده به برخی از مباحث اعتقادی و اخلاقی مانند تکالیف الهی نور مؤمن محرمات الهی در قرآن و روایات سنت استدراج و مهلت دهی خداوند اعتراف … به مسائل اخلاقی مانند حسد و آثار آن احکام حسادت کم صبری آثار صبر آثار قناعت افراط در شهوت سو خلق عصبیت بی جا خواب غفلت مشقت بیهوده و بی قاعده مداومت برگناه و آثار آن کوچک شمردن گناه سختی و سنگینی در برابر طاعت فخرفروشی بد رفتاری با زیردستان یاری ستمگران طلب ناحق سخن گفتن از روی نادانی عجب آرزوی دراز معیار صغیر بودن گناهان تسلط شیطان سختی های روزگار اسراف فقر زندگی در سختی مرگ بدون توشه آخرت و تاسف بر این نوع مرگ علل گزیر از دین محرومیت از پاداش الهی و افتادن در عقاب و عذاب سخت قیامت می پردازد. در شرح دعای نهم تحت عنوان درخواست بخشش نگارنده حقیقت توبه را بازگو می نماید و ماهیت گناه و بیماری بودن آن را از منظر قرآن و روایات بررسی نموده است. در ادامه این بخش از کتاب نگارنده به مساله اصرار بر گناه حقیقت دین و دنیا آثار دنیوی و دینداری دنیا و دنیاپرستی در روایات و خلقت معنوی انسان در قرآن و موجبات ثواب و عقاب اشاره می نماید. در بخش بعدی کتاب دعای دهم صحیفه سجادیه تحت عنوان پناه بردن به خداوند به مباحثی مانند عفو خداوند متعال ثمره معرفت به حقایق عفو خدا در قرآن و روایات مناجات با معبود و شماتت شیطان مورد بحث قرار گرفته است. در شرح فرازهایی از دعای یازدهم تحت عنوان عاقبت به خیری به مباحثی مانند یاد خدا درقرآن محدود نبودن ذکر اسرار ذکر در روایات آثار زندگی بدون گناه نوشتن اعمال خیر و شر توسط فرشنگان و نظارت بر اعمال بندگان عاقبت به خیری در دنیا و آخرت و سو عاقبت برخی از افراد و اقوام در قرآن اشاره نموده است و در ذیل فرازهایی از دعای امام سجاد ع به شرح آن ها می پردازد. در شرح دعای دوازدهم از صحیفه سجادیه تحت عنوان اعتراف

از آن بیرون نرود و هیچ بندهای از گناه مگر به اعتراف … ناپسند و شکستن حرمت بنده خداست.از آداب دعا کردن اقرار به گناه است خواننده حق باید در شروع خواسته به گناهان مقر و معترف و توبه کننده باشد.حضرت صادق علیه السلام در آداب دعا چنین میفرماید در دعا ابتدا باید خدا را ستود سپس به گناه اعتراف … ناگزیر انسان برای برطرف کردن نیازمندی و کمبودهای مادی و معنوی خود باید به آن حقیقت بیانتها وصل گردد تا به صورت دعا یا مناجات عارفانه یا اعتراف به گناه

پس از کوتاهی در عبادت و زیاده روی در خواهش های نفس عذرخواه پشیمان شکست ه دل جویای گذشت طالب آمرزش بازگشت کنان با حالت اقرار و اذعان و اعتراف به گناه