برخورد صابران با مصائب‏

صابران در برخورد با مصائب شعارشان‏ إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ‏ است، و اين شعار نه اين كه فقط بر زبان آنان جارى است، و نه اين كه معنايش را در ذهن خود خطور مى‏دهند، بلكه حقيقت اين شعار از افق تك تك سلول وجودشان در طلوع است، به اين معنا كه براى هستى از روى ايمان و صدق فقط يك مالك قائل‏اند و همه ملكيت‏هاى اعتبارى مانند مالكيت انسان را بر مال و ضياع و عقارش به اذن خدا جارى در حيات مى‏دانند و اينگونه مالكيت‏ها را فانى در مالكيت حق مى‏بينند، و نهايتاً چون خود را و زن فرزند و مال و اموال و آنچه را دارند مملوك حق مشاهده مى‏كنند، و نسبت به همه همه هستى و همه موجودى خود مالكى جز خدا نمى‏شناسند و رجوع هر مملوكى را ضرورة به مالك اصلى مى‏دانند، و مبدء و معاد همه موجودات را حضرت حق مى‏بينند در برابر حوادث و مصائب از حالت عادى و طبيعى خارج نمى‏شوند، و همه آن‏ها را از جانب محبوب ملاحظه مى‏كنند، و سرمايه‏هائى كه معشوق در اختيار عاشق گزارده به حساب مى‏آورند، لذا صبر و استقامت پيشه مى‏كنند، و به قضاى الهى تسليم مى‏شوند، و به اداى تكاليف در دايره امتحان پيش آمده برمى‏خيزند، و در اين راه از حضرت حق درخواست ثبات قدم و تحمل مى‏نمايند و حتى نسبت به پيش‏آمدها خدا را شكر و سپاس مى‏گويند!!

يقيناً انسان از آنچه را مالك است لذت برده، و از فقدان و از دست رفتنش به شدت اندوهگين مى‏شود، اما كسى كه براى خود به حقيقت هيچ مالكيتى قائل نيست، و همه هستى و آنچه را خود دارد مملوك خدا مى‏داند، چرا بخاطر داشتنش مغرورانه خوشحال گردد، و به هنگام از دست دادنش به اندوه و حسرت و غصه و غم دچار شود؟

«خداوند كراراً در قرآن مجيد فرموده: مالكيت ويژه خداست، و مالكيت هر چه در آسمان‏ها و زمين است مخصوص خداست، و آنچه در آسمان‏ها و زمين است مال و ملك خداست، البته كسى كه به حقيقت اين مالكيت آگاه باشد، و بداند هيچ يك از موجودات استقلالى از خود ندارند، و در هيچ قسمت از ذات مقدس او مستغنى نيستند، و خداوند مالك حقيقى ذات هر چيز و آنچه مربوط به ذات اوست مى‏باشد، و به اين حقيقت ايمان قطعى داشته باشد، در نظر چنين كسى تمام موجودات، هم از نظر ذات و هم از نظر صفات و افعال از درجه استقلال مى‏افتند، واضح است چنين كسى ممكن نيست غير خدا را طالب باشد و خضوع و خوفى و رجاء و اميدى نسبت به ديگرى پيدا كند، يا از غير خدا لذت ببرد، يا بر غير او تكيه كند، يا كار خود را به ديگرى واگذارد، او جز حق نمى‏خواهد و جز خدا نمى‏جويد، خدائى كه ذات مقدسش باقى و همه چيز فانى است،»