حجت باطنی و حجت ظاهریاگر همۀ هستی و جهان را بهمنزلۀ یک درخت حساب کنیم باارزشترین شاخۀ این درخت بالقوه انسان است.

خداوند دو حجت برای مردم قرار داده است حجت ظاهری و حجت باطنی اگر حجت ظاهری که انبیا هستند و حجت باطنی که عقل انسان است با یکدیگر پیوند بخورند

عقل و دعا عقل و فیوضات الهی شرافت عقل امام سجاد ع و تقاضای عقل کامل لقمان حکیم و شش برنامه انسانساز حکم عقل در بهرهبرداری ازنعمتها و عقل حجت باطنی

بود؟ 71 کمک در رساندن غذا به موجودی که در آب گرفتار شده بود 72 کمک به مورچه های دیگر که امکان تهیه غذا نداشتند سوال بیست و هفتممنظور از حجت باطنی

که موسی بن جعفر علیه السلام میفرماید ان لله علی الناس حجتین حجه ظاهره وحجه باطنه ... 8 .خداوند دو حجت برای مردم قرار داده است حجت ظاهری و حجت باطنی … .اگر حجت ظاهری که انبیا هستند و حجت باطنی که عقل انسان است با یکدیگر پیوند بخورند انسان همانند یوسف رشد میکند و در این مملکت این یوسف بر تخت

خاطرنشان کردند خدای در میان تمام مردم دنیا دو حجت در دنیا و آخرت دارد؛ یک حجت ظاهری دارد که پیامبران و فرستادگان و ائمه طاهرین ع هستند و یک حجت باطنی

دادگاه قیامت سودمند استو داشتن جواب مناسب در مورد این شواهد و حجت ها لازم به تعبیر امام کاظم علیه السلام خداوند عقل را در وجود انسان به عنوان حجت باطنی

تا آنجا که از آن به عنوان حجت باطنی خداوند در کنار حجت ظاهری او یعنی پیامبران الهی و اوصیا آنان معرفی شده است. … اعتقاد که اصول کلی معارف دین در کتاب خدا و سنت پیامبر ص موجود است به بیان مصادیق و جزئیات آن پرداختند و با معرفی عقل و اندیشه آدمیان بعنوان حجت باطنی … الائمه و اما الباطنه فالعقول 17 خداوند دو حجت برای مردم قرار داده است یکی حجت ظاهر و آشکار که همان پیامبران و ائمه معصومین هستند و دیگری حجت باطنی

تا آنجا که از آن به عنوان حجت باطنی خداوند در کنار حجت ظاهری او یعنی پیامبران الهی و اوصیا آنان معرفی شده است. … اعتقاد که اصول کلی معارف دین در کتاب خدا و سنت پیامبر ص موجود است به بیان مصادیق و جزئیات آن پرداختند و با معرفی عقل و اندیشه آدمیان بعنوان حجت باطنی … الائمه و اما الباطنه فالعقول 17 خداوند دو حجت برای مردم قرار داده است یکی حجت ظاهر و آشکار که همان پیامبران و ائمه معصومین هستند و دیگری حجت باطنی

در حقیقت عقل و دین دو چیز جدای از هم نیستند و یافته های عقلی همان حجت باطنی انسان هستند.

انتقال علم چه ادیانش و چه ابدانش به وجود ما و به واسطه عقل ماست.عقل درست نعمت و چراغ استوی به حجت ظاهری و حجت باطنی اشاره و خاطرنشان کرد ما از

خدام شیعتنا"یعنی ملائکه خدمتگذار شیعیان ما هستند.هدف از آفرینش انسان از دیدگاه عقل و قرآن لازم است برای رسیدن به پاسخ مطلوب سراغ عقل این حجت باطنی

تقلیدی ندارند و عقلشان در درونشان خورشید و نورافکن پیشانی لوکوموتیو قطار است یا آنهایی که عقلشان در درونشان به فرموده حضرت موسیبنجعفر ع حجت باطنی

که موسی بن جعفر علیهالسلام میفرماید ان لله علی الناس حجتین حجه ظاهره وحجه باطنه ... 12 خداوند دو حجت برای مردم قرار داده است حجت ظاهری و حجت باطنی … اگر حجت ظاهری که انبیا هستند و حجت باطنی که عقل انسان است با یکدیگر پیوند بخورند انسان همانند یوسف رشد میکند و در این مملکت این یوسف بر تخت

الهی نسبت به این دو حقیقت جاهل میمانند و این بسیار خطرناک است.استاد انصاریان عقل را حجت خدا بیان کرد و گفت در روایت است که خداوند دو حجت ظاهری و باطنی

بر مردم دارد یکی حجت ظاهری به نام پیامبران و انبیا و ائمه و یک حجت باطنی … باطنی به انسان عنایت کرده است. یکی از این نعمتها عقل است که با مراجعه به سخنان اهل­بیت ع میتوان از ارزش این نعمت آگاه شد 1 . روایاتی که دربارۀ عقل بیان شده است در هیچ کتاب مکتب و فرهنگی سابقه ندارد. از مجموع این روایات با ارزش دو نکته از سخنان حضرت صادق و حضرت موسی بن جعفر بیان می­شود.زمانیکه از حضرت صادق ع دربارۀ عقل سؤال میشود در جواب میفرماید ما عبد به الرحمن و اکتسب به الجنان 2 عقل سرمایهای در وجود انسانی است که اگر انسان از آن استفاده کند متوجه میشود که بنده است و خداوند معبود حقیقی است. انسان عاقل به عبادت معبود قیام میکند و با گوهر عقل بهشت را به دست میآورد. به عبارت دیگر انسان عاقل حق را مییابد و مسیر آن را تا رسیدن به بهشت طی می­کند. حضرت موسیبن جعفر ع می­فرمایند ان لله علی الناس حجتین حجه ظاهره و حجه باطنه فاما الظاهره فالرسل و الانبیا و الائمه و اما الباطنه فالعقول 3 خداوند دو حجت … باطنی عقل و فطرت وجدان و نیز نعمتهای ظاهری چشم و گوش و همچنین نعمت قرآن میتواند شاکر یا کافر به آن­ها باشد. اکنون می­توان با توجه به مطالب مطرح شده نکتۀ بسیار مهمی را دربارۀ کمالات تمام انسانها در قرآن برداشت کرد. خداوند می­فرماید ان تکفروا فان الله غنی عنکم و لا یرضی لعباده الکفر و ان تشکروا یرضه لکم 11 اگر کافر شوید زیانی به خدا نمیرسانید؛ زیرا خدا از شما بینیاز است و کفر را برای بندگانش نمیپسندد؛ و اگر سپاس­گزاری کنید آن را برای شما میپسندد. این­که در آیه می­فرماید ان تکفروا - اگر کافر شوید- زمانی است که خداوند به انسان تمام نعمت­ها را – از قبیل عقل وجدان فطرت گوش چشم قرآن پیامبران امامان و علمای ربانی – عطا کرده باشد زیرا اگر این نعمت­ها و هدایت­های الهی به انسان عطا نمی­شد عقاب و مجازات بی­معنا و قبیح بود. پس این­که در آیه بیان می­شود ان تکفروا یعنی زمانی­که خداوند برای انسان حجت

آنهایی که عقلشان در درونشان به فرموده حضرت موسیبنجعفر ع حجت باطنی است. این راه انسان را به این حقایق میرساند.

حجت است حجت آشکار و حجت پنهان اما حجت آشکار عبارت است از رسولان و پیامبران و امامان؛ و حجت پنهانی عبارت است از عقول مردمان. 7 عقل به عنوان حجت باطنی

به تعبیر امام کاظم ع خداوند عقل را در وجود انسان به عنوان حجت باطنی و پیامبر درونی قرار داده است . 10 پیامبران و امامان نیز حجت های آشکارند.