و بندگی خدا است که در آن صورت غیرخدا در انسان جای ندارد. از این رو از رسول اکرم ص نقل است که اگر نبود شیاطینی که اطراف دل های بنی آدم را احاطه کرده اند آن ها حقایق ملکوت آسمان ها و زمین را مشاهده می
678 مطلب یافت شد
استاد انصاریان: قمر بنیهاشم دریایی از علم، حکمت، فضائل و ارزشهاست /دشمنان امام حسین(ع) به ارزش ها حمله کردند
آسمان و زمین هم تحمل برخی از حقایق را ندارندوی در پاسخ به اینکه این جرس چیست؟ بانگش از چه مقولهای است؟ چه گوشی را میتواند نوازش دهد؟ تارهای چه … این روایت را نه تنها شیخ بلکه دیگران و بزرگتر از شیخ هم نقل کردند قرآن مجید می فرماید بعضی از حقایق را آسمان و زمین تحمل ندارند که بکشند آن نیرو
يقين چيست؟ و راه هاي رسيدن به يقين كدام است؟
و بندگی خدا است که در آن صورت غیر خدا در انسان جای ندارد. از این رو از رسول خدا ص نقل است که اگر نبود شیاطینی که اطراف دل های بنی آدم را احاطه کرده اند آن ها حقایق ملکوت آسمان ها و زمین را مشاهده می
عرفان اسلامي: شرح مصباح الشريعه (جلد 7)
در باب پایانی کتاب اندیشه و تفکر در دین و حقایق خلقت و عجائب آسمان ها و زمین گیاهان جانوران و تفکر در قرآن و آثار اندیشه و تفکر و اقسام اندیشه
تفكر مذهبی شیعه
و به آن تکیه بزند؛ چنانچه در تفکر برای حل یک مسئله ریاضی, یک رشته معلومات ریاضی را باید استخدام نمود که بالا خره به عملیات فن مربوط منتهی شود. یگانه ماخذی که دین آسمانی اسلام از آن جهت که به وحی آسمان می رسد به آن اتکا دارد, همانا قرآن کریم است . قرآن کریم است که مدرک قطعی نبوت همگانی و همیشگی پیغمبر اکرم _ صلی الله علیه و آله و سلم _ است و محتویات آن دعوت اسلامی می باشد, البته تنها ماخذ بودن قرآن کریم ماخذ و مصادر دیگر تفکر صحیح و حجتهای دیگر را الغا نمی کند چنانکه خواهیم گفت .راههایی که قرآن برای تفکر مذهبی نشان می دهدقرآن کریم در تعلیمات خود برای رسیدن و درک نمودن مقاصد دینی و معارف اسلامی, سه راه در دسترس پیروان خود قرار داده, به ایشان نشان می دهد که ظواهر دینی و حجت عقلی و درک معنوی از راه اخلاص و بندگی است .توضیح اینکه ما می بینیم قرآن کریم در بیانات خود, همه مردم را طرف خطاب قرار داده گاهی بی اینکه حجتی به گفته خود اقامه کند, بلکه به مجرد اتکا به فرمانروایی خدائی خود, به پذیرفتن اصول اعتقادی مانند توحید و نبوت و معاد و احکام عملی مانند نماز و روزه و غیر آنها امر می کند و در برخی از اعمال نهی می نماید و اگر این بیانات لفظی را حجیت نمی داد هرگز از مردم پذیرش و فرمانبرداری آنها را نمی خواست, پس ناگزیر باید گفت اینگونه بیانات ساده قرآن, راهی است برای فهم مقاصد دینی و معارف اسلامی . ما این بیانات لفظی را مانند آمنوا بالله ورسوله و اقیمواالصلوه را ظواهر دینی می نامیم .و از سوی دیگر می بینیم قرآن کریم در آیات بسیاری به سوی حجت عقلی, رهبری می کند و مردم را به تفکر و تعقل و تدبر در آیات آفاق و انفس, دعوت می فرماید و خود نیز در موارد احقاق حقایق به استدلال عقلی آزاد می پردازد و حقا هیچ کتاب آسمانی علم و معرفت برهانی را برای انسان مانند قرآن کریم نمی شناسد.قرآن کریم با این بیانات اعتبار حجت عقلی و استدلال و برهانی آزاد را مسلم می شمارد؛ یعنی نمی گوید که اول حقانیت معارف اسلامی را بپذیرید سپس به احتجاج عقلی پرداخته معارف نامبرده را از آنها استنتاج کنید, بلکه با اعتماد کامل به واقعیت خود می گوید به احتجاج عقلی پرداخته حقانیت معارف نامبرده را از آن دریابید و بپذیرید و سخنانی که از دعوت اسلامی می شنوید, تصدیق آنها را از آفرینش جهان که گواهی است راستگوی بپرسید و بشنوید و بالا خره تصدیق و ایمان را از نتیجه دلیل به دست آورید نه اینکه اول ایمان بیاورید و بعد به قید مطابقت آن دلیل اقامه کنید, پس تفکر فلسفی نیز راهی است که رسائی آن را قرآن کریم تصدیق می نماید و از سوی دیگر می بینیم قرآن کریم با بیانی جالب روشن می سازد که همه معارف حقیقیه از توحید و خداشناسی واقعی سرچشمه می گیرد و استنتاج می شود و کمال خداشناسی از آن کسانی است که خداوند آنان را از هر جای جمع آوری کرده و برای خود اختصاص داده است.آنان هستند که خود را از همه کنار کشیده و همه چیز را فراموش کرده اند و در اثر اخلاص و بندگی, همه قوای خود را متوجه عالم بالا ساخته دیده به نور پروردگار پاک روشن ساخته اند و با چشم واقع بین, حقایق اشیا و ملکوت آسمان و زمین … آسمان و زمین و زندگی جاودانی جهان ابدیت برایشان مکشوف شده است . با توجه در آیات کریمه ذیل این مدعا کاملا روشن می شود الف - وما ارسلنا من قبلک من رسول الا نوحی الیه انه لا اله الا انا فاعبدون 1 , سوره انبیا, آیه 25 ب - و می فرماید سبحان الله عما یصفون الا عباد الله المخلصین 2 , سوره صافات, آیه 159 و 160 ج - و می فرماید قل انما انا بشر مثلکم یوحی الی انما الهکم اله واحد فمن کان یرجوا لقا ربه فلیعمل عملا صالحا ولا یشرک بعباده ربه احدا 3 , سوره کهف, آیه 110د - و می فرماید واعبد ربک حتی یاتیک الیقین 4 , سوره حجر, آیه 99 ه - و می فرماید وکذلک نری ابراهیم ملکوت السموات والارض ولیکون من الموقنین 5 , سوره انعام, آیه 75 و - و می فرماید کلا ان کتاب الابرار لفی علیین وما ادریک ما علیون, کتاب مرقوم, یشهده المقربون 6 , سوره مطففین, آیه 18- 21 ز - و می فرماید کلا لو تعلمون علم الیقین لترون الجحیم 7 , سوره تکاثر, آیه 5 و 6 پس یکی از راههای درک معارف الهیه, همان تهذیب نفس و اخلاص در بندگی است .تفاوت در میان سه طریق نامبردهبا بیان گذشته روشن شد که قرآن کریم برای درک معارف دینی, سه راه نشان داده است, ظواهر دینی و عقل و اخلاص در بندگی که موجب انکشاف حقایق
تفكر مذهبی شیعه
و به آن تکیه بزند؛ چنانچه در تفکر برای حل یک مسئله ریاضی, یک رشته معلومات ریاضی را باید استخدام نمود که بالا خره به عملیات فن مربوط منتهی شود. یگانه ماخذی که دین آسمانی اسلام از آن جهت که به وحی آسمان می رسد به آن اتکا دارد, همانا قرآن کریم است . قرآن کریم است که مدرک قطعی نبوت همگانی و همیشگی پیغمبر اکرم _ صلی الله علیه و آله و سلم _ است و محتویات آن دعوت اسلامی می باشد, البته تنها ماخذ بودن قرآن کریم ماخذ و مصادر دیگر تفکر صحیح و حجتهای دیگر را الغا نمی کند چنانکه خواهیم گفت . راههایی که قرآن برای تفکر مذهبی نشان می دهد قرآن کریم در تعلیمات خود برای رسیدن و درک نمودن مقاصد دینی و معارف اسلامی, سه راه در دسترس پیروان خود قرار داده, به ایشان نشان می دهد که ظواهر دینی و حجت عقلی و درک معنوی از راه اخلاص و بندگی است . توضیح اینکه ما می بینیم قرآن کریم در بیانات خود, همه مردم را طرف خطاب قرار داده گاهی بی اینکه حجتی به گفته خود اقامه کند, بلکه به مجرد اتکا به فرمانروایی خدائی خود, به پذیرفتن اصول اعتقادی مانند توحید و نبوت و معاد و احکام عملی مانند نماز و روزه و غیر آنها امر می کند و در برخی از اعمال نهی می نماید و اگر این بیانات لفظی را حجیت نمی داد هرگز از مردم پذیرش و فرمانبرداری آنها را نمی خواست, پس ناگزیر باید گفت اینگونه بیانات ساده قرآن, راهی است برای فهم مقاصد دینی و معارف اسلامی . ما این بیانات لفظی را مانند آمنوا بالله ورسوله و اقیمواالصلوه را ظواهر دینی می نامیم . و از سوی دیگر می بینیم قرآن کریم در آیات بسیاری به سوی حجت عقلی, رهبری می کند و مردم را به تفکر و تعقل و تدبر در آیات آفاق و انفس, دعوت می فرماید و خود نیز در موارد احقاق حقایق به استدلال عقلی آزاد می پردازد و حقا هیچ کتاب آسمانی علم و معرفت برهانی را برای انسان مانند قرآن کریم نمی شناسد. قرآن کریم با این بیانات اعتبار حجت عقلی و استدلال و برهانی آزاد را مسلم می شمارد؛ یعنی نمی گوید که اول حقانیت معارف اسلامی را بپذیرید سپس به احتجاج عقلی پرداخته معارف نامبرده را از آنها استنتاج کنید, بلکه با اعتماد کامل به واقعیت خود می گوید به احتجاج عقلی پرداخته حقانیت معارف نامبرده را از آن دریابید و بپذیرید و سخنانی که از دعوت اسلامی می شنوید, تصدیق آنها را از آفرینش جهان که گواهی است راستگوی بپرسید و بشنوید و بالا خره تصدیق و ایمان را از نتیجه دلیل به دست آورید نه اینکه اول ایمان بیاورید و بعد به قید مطابقت آن دلیل اقامه کنید, پس تفکر فلسفی نیز راهی است که رسائی آن را قرآن کریم تصدیق می نماید و از سوی دیگر می بینیم قرآن کریم با بیانی جالب روشن می سازد که همه معارف حقیقیه از توحید و خداشناسی واقعی سرچشمه می گیرد و استنتاج می شود و کمال خداشناسی از آن کسانی است که خداوند آنان را از هر جای جمع آوری کرده و برای خود اختصاص داده است. آنان هستند که خود را از همه کنار کشیده و همه چیز را فراموش کرده اند و در اثر اخلاص و بندگی, همه قوای خود را متوجه عالم بالا ساخته دیده به نور پروردگار پاک روشن ساخته اند و با چشم واقع بین, حقایق اشیا و ملکوت آسمان و زمین … آسمان و زمین و زندگی جاودانی جهان ابدیت برایشان مکشوف شده است . با توجه در آیات کریمه ذیل این مدعا کاملا روشن می شود الف - وما ارسلنا من قبلک من رسول الا نوحی الیه انه لا اله الا انا فاعبدون 1 , سوره انبیا, آیه 25 ب - و می فرماید سبحان الله عما یصفون الا عباد الله المخلصین 2 , سوره صافات, آیه 159 و 160 ج - و می فرماید قل انما انا بشر مثلکم یوحی الی انما الهکم اله واحد فمن کان یرجوا لقا ربه فلیعمل عملا صالحا ولا یشرک بعباده ربه احدا 3 , سوره کهف, آیه 110 د - و می فرماید واعبد ربک حتی یاتیک الیقین 4 , سوره حجر, آیه 99 ه - و می فرماید وکذلک نری ابراهیم ملکوت السموات والارض ولیکون من الموقنین 5 , سوره انعام, آیه 75 و - و می فرماید کلا ان کتاب الابرار لفی علیین وما ادریک ما علیون, کتاب مرقوم, یشهده المقربون 6 , سوره مطففین, آیه 18- 21 ز - و می فرماید کلا لو تعلمون علم الیقین لترون الجحیم 7 , سوره تکاثر, آیه 5 و 6 پس یکی از راههای درک معارف الهیه, همان تهذیب نفس و اخلاص در بندگی است . تفاوت در میان سه طریق نامبرده با بیان گذشته روشن شد که قرآن کریم برای درک معارف دینی, سه راه نشان داده است, ظواهر دینی و عقل و اخلاص در بندگی که موجب انکشاف حقایق
مقام و عظمت حضرت عباس
و تحمل در برابر حقایق عظیمما از درجات قیامت واقعا بیخبریم دورنمایی از درجات عالم ملکوت به گوش ما خورده آن هم به صورت الفاظ نه به صورت حقیقت؛ عقل ما آن گوش را ندارد که کیفیت حقیقی واقعیت را بشنود اما لفظ شنو است. به قول حافظ آنقدر هست که بانگ جرسی میآید خود این جرس چیست؟ بانگش از چه مقولهای است؟ چه گوشی را میتواند نوازش بدهد؟ تارهای چه گوشی را برای شنیدن میتواند به صدا دربیاورد؟من یک مطلبی را از شیخ مفید برایتان نقل میکنم ببینید واقعا ما در چه حدی از گنجایش هستیم. این روایت را نه تنها شیخ بلکه دیگران هم نقل کردند بزرگتر از شیخ هم نقل کرده است؛ خود قرآن مجید میگوید بعضی از حقایق را آسمان و زمین
اسماء
و زمین اند و در نظام خلقت و هستی کاربرد محوری دارند و ضمیر هم در آیه 31 در جمله عرضهم و هؤلا در جمله انبئونی باسما هؤلا و چهار ضمیر هم در آیه 33 بر این که مقصود از اسما مسمیات زنده و کامل و مؤثر در عرصه هستی است دلالت روشن دارد.المیزان میگوید آنانی را که خدا برفرشتگان عرضه داشت حقایق عالی و ناپیدائی هستند که نزد خداوند قرار دارند و خداوند هر اسمی را در این جهان به برکت آنان ایجاد نمود و آنچه در زمین و آسمان … و این که منطبق بر حقایق موجود در غیب آسمانها و زمین است دلالت دارد حقایقی که از ملائکه پنهان بود و قدرت احاطه علمی برآن را نداشتند. واسالک باسمک الذی خلقت به عرشک الذی لایعلم ماهو الا انت واسالک یا الله باسمک الذی تضعضع به سکان سماواتک واستقر عرشک و اسالک باسمک الذی اقمت به عرشک وکرسیک فی الهوا واسالک باسمک الذی دعاک به حمله الاسم یا الله الذی لایعمله ملک مقرب ولاحامل عرشک و لاکرسیک الامن علمه ذلک 2 از تو درخواست دارم به حق اسمت که به وسیله آن عرش خود را که کسی جز تو نمی داند ماهیت و حقیقتش چیست آفریدی و ای خدا از تو درخواست دارم به حق اسمت که به خاطر آن ساکنان آسمان
ترغيب به تفكر و انديشه
و اندیشیدن در پیدایش جهان در پیدایش بشر در پیدایش زمین و آسمان؛ نمونهای است دیگر از راهنمایی قرآن.قرآن در سوره غاشیه میگوید آیا با تامل به شتر نمینگرند که چگونه آفریده شده؟* و به آسمان که چگونه بر افراشته شده؟* و به کوهها که چگونه در جای خود نصب شده؟* و به زمین که چگونه گسترده شده ؟قرآن بشر را به سوی تحقیق و کاوش دعوت میکند تا در اسرار و رموز آفرینش و جهان هستی بیندیشد و از حقایق
شاخص های کرامت انسان در آموزه های قرآن
دین علم و عمل به حقایق را بر آسمان ها و زمین … و زمین را آفرید و از آسمان آبی را فرو فرستاد و با آن میوه ها را برای روزی شما از زمین بیرون آورد و کشتی ها را مسخر شما کرد تا بر سطح دریا به فرمان او حرکت کنند و نیز نهرها را مسخر شما کرد و خورشید و ماه را که با برنامۀ منظمی در حرکت هستند به تسخیر شما درآورد و شب و روز را مسخر شما ساخت. از منظر قرآن کریم معنای تسخیر موجودات این است که آنها به گونه ای آفریده شده اند که به انسان نفع برسانند نه اینکه سد راه زندگی و منافع انسانی باشند ولقد مکناکم فی الارض و جعلنا لکم فیها معایش قلیلا ما تشکرون؛ ۱۴ ما تسلط بر زمین را برای شما قرار دادیم و در آن انواع وسایل زندگی را مهیا کردیم اما کمتر شکرگزاری می کنید. بنابراین تسخیر موجودات برای انسان حکایت از مقام و موقعیت ذاتی او دارد. حامل بار امانت الهی انسان موجودی با استعداد است که می تواند با کسب معرفت و تهذیب نفس به اوج افتخار برسد. آسمان زمین کوه ها و دیگر کائنات دارای نوعی معرفت الهی هستند؛ یعنی خدا را تسبیح می کنند و در برابر عظمت او خاضع هستند ولی همۀ اینها به صورت ذاتی و تکوینی است و تکاملی در آن وجود ندارد اما معرفت انسان به همراه تکامل و آمیخته با اراده و اختیار است؛ ۱۵ از این رو قرآن کریم بشر را امانت دار خداوند معرفی کرده و می فرماید انا عرضنا الامانه علی السموات و الارض و الجبال فابین ان یحملنها و اشفقن منها و حملها الانسان...؛ ۱۶ ما امانت تکلیف و ولایت الهی را بر آسمان ها زمین و کوه ها عرضه داشتیم ولی آنها از حمل آن سر برتافته و هراسیدند و انسان آن را بر دوش کشید . این آیه بیان می کند که پذیرفتن امانت از ویژگی های انسان است که همۀ موجودات جهان آفرینش از پذیرش آن سرباز زند. مفسران و قرآن پژوهان در باب این امانت اقوال گوناگون دارند. بعضی گفته اند که منظور از امانت تکالیف الهی است که اطاعت و عمل به آن موجب سعادت و سرپیچی از آن موجب شقاوت می شود و در میان تمام موجودات جهان آفرینش تنها انسان است که بر اثر برخورداری از اختیار و آگاهی استعداد و توانایی آن را دارد که دستورات الهی را بپذیرد و به آن عمل کند و در نتیجه خود را به سر منزل مقصود برساند. بعضی دیگر گفته اند که منظور از این امانت شناخت خداوند است و در میان موجودات جهان این انسان است که می تواند آفریدگار جهان و مبدا خود را بشناسد و با اطاعت و پرستش او خود را به سر منزل کمال برساند. ۱۷ علامه طباطبایی ره در این زمینه می فرماید جملۀ انا عرضنا الامانه معنایش این است که ما ولایت الهی و استکمال به حقایق … و نشان می دهد که وی در زمینۀ معرفت حقایق از استعداد خاصی برخوردار است. قرآن کریم در این زمینه می فرماید و اذ قال ربک للملائکه انی جاعل فی الارض خلیفه...؛ ۷ هنگامی که خداوند به ملائکه گفت من می خواهم در زمین جانشینی را قرار دهم... . در این آیه منظور از خلیفه شخص حقیقی بشر نیست بلکه مراد شخصیت حقوقی آدم و مقام انسانیت است که او را شایستۀ مقام خلافت کرده است. آموزه های وحیانی مبین این حقیقت است که سنت خداوند در احکام تکوینی بر آن شد که قوانین تکوینی جهان را به وسیلۀ یک نوع از مخلوقاتش آشکار کند. از این رو انسان را برگزید و به او امتیازها و کرامت هایی را عطا کرد و عصارۀ آن امتیازها همان جامعیت وی نسبت به دیگر مخلوقات است؛ چون دیگر مخلوقات حتی فرشتگان از هستی محدودی برخوردارند و تنها مظهر اسم معینی از اسمای الهی هستند. این انسان با آنکه ضعیف آفریده شده است به حقیقت مایۀ عبرت و شگفتی هر عبرت گیرنده است؛ زیرا او با آن همه ضعف آغازین و جهل ابتدایی پس از شکوفایی استعداهایش در امور مهم تصرف می کند و بر کائنات سلطه پیدا می کند و آن قدر در این مسیر پیش می رود که این اختراعات شگفت آور عصر کنونی را از خود بروز می دهد و اختراعات غیرقابل شمارش را در آینده ارائه می دهد؛ بنابراین حکمت خداوندی اقتضا می کند که چنین مخلوقی را خلیفۀ خود کند تا سنت های الهی را در عالم تکوین برپا کند و اسرار خلقت و بدایع حکمت و منافع احکام معبود خویش را آشکار کند. ۸ درک اسرار آفرینش از دیگر جلوه های کرامت انسان علم و آگاهی او نسبت به اسمای الهی است. منظور از علم به اسما تنها فراگیری یک سلسله الفاظ نیست بلکه حقایق غیبی عالم است که به لحاظ نشانۀ خدا بودن بر آنها لفظ اسم اطلاق شده است و علم به آنها از منظر قرآن چنان ارزش والایی دارد که حتی ملائکه و فرشتگان مقرب الهی شایستگی آگاهی از این اسما را ندارند. خداوند می فرماید و علم آدم الاسما کلها...؛ ۹ و علم اسرار آفرینش را به آدم آموخت... این آیه نشان می دهد که انسان از ارزش و کرامتی برخوردار است که دیگر کائنات حتی ملائکه هم از آن برخوردار نیستند؛ از این رو همین فضیلت سبب شده است تا خداوند انسان را از اسمای خودش آگاه کند و بدون واسطه آن حقایق را به وی بیاموزد. مسجود فرشتگان نعمت مسجود بودن انسان پس از نعمت خلافت و تعلیم اسرار آفرینش سومین موهبتی است که به عنوان شاخص کرامت به وی عطا شده است. خداوند در سورۀ بقره می فرماید و اذ قلنا للملائکه اسجدوا لآدم فسجدو الا ابلیس...؛ ۱۰ و هنگامی که به فرشتگان گفتیم که بر آدم سجده کنید همگی سجده کردند جز شیطان... این آیه نه تنها ارزش والا و مقام متعالی انسان را بیان می کند بلکه برتری او را بر فرشتگان نشان می دهد؛ زیرا اگر انسان موجودی کامل تر از ملائکه و افضل بر آنان نبود صحیح نبود که وجود کامل برای وجود ناقص خضوع و کرنش کند. شایان یاد آوری است که فرشتگان برای انسان سجدۀ پرستش نکردند؛ زیرا سجدۀ پرستش مخصوص خداست و سجدۀ آنان بر انسان به معنای تواضع و تکریم مقام انسانیت بود و به امتثال فرمان خداوند چنین تکریمی را برای انسان کامل روا داشتند؛ نظیر آنچه که از برادران و پدر حضرت یوسف ع در برابر این پیامبر سر زد ... خروا له سجدا...؛ ۱۱ و همگی در برابر او به سجد افتادند. بنابراین سجدۀ فرشتگان برای آدم تکریم و تحیت بود نه عبادت و اطاعت؛ یعنی ملائکه چون آدم را مظهر خود یافتند بر او سجده کردند نه اینکه به عنوان معبود خود. ۱۲ تسخیر موجودات جهان در جهان بینی اسلامی انسان از چنان مقام و موقعیتی برخوردار است که می تواند از نیروی عقل و توان جسمی خود در راستای پرده برداری از اسرار و شگفتی های جهان استفاده کند و تمام نیروهای طبیعت را مسخر خود گرداند. قرآن کریم در زمینه می فرماید الله الذی خلق السموات و الارض و انزل من السما ما فاخرج به من الثمرات رزقا لکم و سخر لکم الفلک لتجری فی البحر بامره و سخر لکم الانهار و سخر لکم الشمس و القمر دائبین و سخر لکم اللیل و النهار؛ ۱۳ خداوند آسمان
ترغیب به تفکر و اندیشه
و اندیشیدن در پیدایش جهان در پیدایش بشر در پیدایش زمین و آسمان ; نمونه ای است دیگر از راهنمایی قرآن .قرآن در سوره غاشیه می گوید آیا با تامل به شتر نمی نگرند که چگونه آفریده شده ؟ * و به آسمان که چگونه بر افراشته شده ؟ * و به کوه ها که چگونه در جای خود نصب شده ؟ * و به زمین که چگونه گسترده شده؟ قرآن بشر را به سوی تحقیق و کاوش دعوت می کند تا در اسرار و رموز آفرینش و جهان هستی بیندیشد و از حقایق
آشنایی با فرقه صوفیه
کردهاند و در اثر اخلاص و بندگی همه قوای خود را متوجه عالم بالا ساخته دیده به نور پروردگار پاک روشن ساختهاند و با چشم واقع بین حقایق اشیا و ملکوت آسمان و زمین
مناجات يوسف عليه السلام بعد از پادشاهى
که میگوید رب قد آتیتنی من الملک 2 این تختی که امروز من روی آن نشستهام از تو است و علمتنی من تاویل الاحادیث علم حقایق در قلب من از تو است.دو درخواست یوسف علیه السلام از خدا ای به وجود آورنده آسمان و زمین
مهرورزى فيلسوف بزرگ حاجى سبزوارى
بسیار سردی بود هوای سبزوار که شهری در دل کویر است به شدت تحت تاثیر سرما بود و در آن هوای سرد زمستانی برف هم به تدریج از آسمان به سوی زمین سرازیر میشد حاج ملا هادی سبزواری آن حکیم عارف و فیلسوف آراسته به حقایق
مهرورزى فيلسوف بزرگ حاجى سبزوارى
بسیار سردی بود هوای سبزوار که شهری در دل کویر است به شدت تحت تاثیر سرما بود و در آن هوای سرد زمستانی برف هم به تدریج از آسمان به سوی زمین سرازیر میشد حاج ملا هادی سبزواری آن حکیم عارف و فیلسوف آراسته به حقایق
فلسفه شرور و عذاب ها و مصائب دنيائى
و حکمت خود مورد عفور قرار می دهد وگرنه جنبنده ای در زمین باقی نمی ماند و لو یؤاخذ الله الناس بما کسبوا ما ترک علی ظهرها من دابه و اگر خداوند مردم را به کیفر همه گناهانی که مرتکب شده اند مؤاخذه می کرد هیچ جنبنده ای را بر پشت زمین باقی نمی گذاشتقرآن با صراحت اعلام می کند اگر انسان مرتکب معصیت و کارهای ناشایست نشود و در مسیر زندگی راه صحیح و صراط مستقیم حق را انتخاب نماید برکات الهی از آسمان و زمین او را فرا خواهند گرفت.و لو ان اهل القری آمنوا و اتقوا لفتحنا علیهم برکات من السما و الارض و لکن کذبوا فاخذناهم بما کانوا یکسبون 2 اگر مردم شهرها ایمان آورده و تقوا پیشه می ساختند قطعا برکاتی از آسمان و زمین بر آنان می گشودیم ولی آیات خدا را تکذیب کردند و به انکار حقایق
مسئله با عظمت حلال
آسمان و زمین به آنان میرسد و زندگی سالم همراه با رفاه و امنیت و فراوانی نعمت پیدا میکنند.و لو ان اهل القری آمنوا و اتقوا لفتحنا علیهم برکات من السما و الارض و لکن کذبوا فاخذناهم بما کانوا یکسبون و اگر اهل شهرها و آبادیها ایمان میآوردند و از گناهان اجتناب مینمودند یقینا درهای برکات را از آسمان و زمین بر آنان میگشودیم ولی آیات حق و پیامبران و هدایت حق را انکار کردند و به تکذیب حقایق … زمین در همه دورهها روزی و رزق حلال تامین کرده و کمبودی در این زمینه وجود ندارد ولی این قلدران و زورگویان و طاغوتها و سرمایهداران زالوصفت هستند که به سبب بیدینی و گریز از عدالت و سنگدلی و بیمهری به دیگران حق ضعیفان و مستضعفان را در سراسر جهان به غارت میبرند و همواره دست چپاول آنان به سفره دیگران و معادن و ثروتهای کشورهای استعمار زده دراز است.بیتردید اگر مظلومان جهان و طبقات محروم و گرسنگان و فقیران و تهیدستان در همه جای دنیا بر ضد طاغوتیان و چپاولگران قیام کنند و دست آنان را از سفره روزی خود قطع کنند و حق به غارت رفته را بازگردانند چهره شوم فقر و گرسنگی در محاق میرود و همه انسانها در زمینه امور مادی به حق خود میرسند.قرآن مجید دربارهی روزی رسانی خدا و رزق طیب میفرماید قل من یرزقکم من السما و الارض امن یملک السمع و الابصار و من یخرج الحی من المیت و یخرج المیت من الحی و من یدبر الامر 1 بگو کیست که شما را از منابع آسمان و زمین روزی میرساند و سفره شما را از انواع آنچه نیازمند به آن هستید رنگین میکند یا کیست که بر گوش و چشم شما مالکیت و حکومت دارد و کیست که زنده را از مرده و مرده را از زنده بیرون میآورد و کیست که همواره امور جهان هستی را تدبیر میکند؟امن یبدؤا الخلق ثم یعیده و من یرزقکم من السما و الارض ا اله مع الله قل هاتوا برهانکم ان کنتم صادقین. آیا بتان و معبودان انتخابی شما بهترند یا آن که مخلوقات را میآفریند سپس آنان را پس از مرگشان بازمیگرداند؟و کیست آن که از آسمان و زمین به شما رزق و روزی میرساند آیا با خدا معبود دیگری که برای شما کارگردانی کند هست؟ بگو اگر راستگوئید دلیل خود را بیاورید.یا ایها الناس اذکروا نعمت الله علیکم هل من خالق غیر الله یرزقکم من السما و الارض لا اله الا هو فانی تؤفکون ای همه مردم جهان نعمت خدا را که انواع گوناگونش را به شما ارزانی داد مورد توجه قرار دهید آیا جز خدا آفرینندهای هست که از آسمان و زمین شما را روزی دهد؟ به یقین هیچ معبودی جز او نیست پس چگونه توجه شما را از حق برمیگردانند؟ا لم تروا ان الله سخر لکم ما فی السماوات و ما فی الارض و اسبغ علیکم نعمه ظاهره و باطنه ..... آیا ندانستهاید که خدا آنچه را در آسمانها و زمین است مسخر و رام شما نموده و در اختیارتان قرار داده است؟ و نعمتهای آشکار و نهانش را به شما به صورت فراوان و کامل ارزانی داشته؟یا ایها الذین آمنوا لا تحرموا طیبات ما احل الله لکم و لا تعتدوا ان الله لا یحب المعتدین.و کلوا مما رزقکم الله حلالا طیبا و اتقوا الله الذی انتم به مؤمنون ای مؤمنان چیزهای پاکیزهای را که خدا برای شما حلال کرده بر خود حرام و ممنوع نکنید و از حدود خدا تجاوز ننمائید یقینا خدا متجاوزان را دوست ندارد.و از نعمتهای حلال و پاکیزهای که خدا روزی شما نموده مصرف کنید و از خدا که به او ایمان دارید در همه امورتان پروا داشته باشید.و الله جعل لکم من انفسکم ازواجا و جعل لکم من ازواجکم بنین و حفده و رزقکم من الطیبات ا فبالباطل یؤمنون و بنعمت الله هم یکفرون و خدا برای شما همسرانی از جنس خودتان قرار داد و از همسرانتان فرزندان و نوادگانی به وجود آورد و از نعمتهای پاکیزه و دلپذیر به شما روزی داد با این همه لطف و رحمتش به انسان آیا به باطل ایمان میآورند و نسبت به نعمتهای خدا ناسپاسی میکنند؟فکلوا مما رزقکم الله حلالا طیبا و اشکروا نعمت الله ان کنتم ایاه تعبدون از نعمتهای حلال و پاکیزهای که خدا روزی شما نموده است بخورید و نعمت خدا را شکر و سپاس کنید اگر فقط او را میپرستید.آری باید از یک مسئله بسیار مهم غفلت ننمود و آن مسئله این است که اگر مردم پس از فراوانی نعمت و گستردگی رزق و روزی به سپاسگزاری و شکر نعمت که هزینه کردن آن در امور مثیت و کار خیر است اقدام نکنند و نعمتهای حق را در گناه معصیت و خوشگذرانیهای حرام و امور شیطانی مصرف نمایند به عذاب کمبود و خشکسالی و قحطی و تنگی و مضیقه در معیشت و سختی و شدت و بلا و مصیبت دچار میشوند.و من اعرض عن ذکری فان له معیشه ضنکا و نحشره یوم القیامه اعمی ....و هر کسی از هدایت و دین من رویگردان شود برای او زندگی پر مضیقه و سختی خواهد بود و او را در قیامت نابینا محشور میکنیم.و لقد اخذنا آل فرعون بالسنین و نقص من الثمرات لعلهم یذکرون و به یقین فرعونیان را به خاطر فساد و گناه و معصیت و طغیان و رویگردانی از هدایت به قحطی و خشکسالیهای متعدد و کمبود بسیار شدید بخشی از محصولات دچار نمودیم تا متذکر حقایق
مسئله با عظمت حلال
آسمان و زمین به آنان میرسد و زندگی سالم همراه با رفاه و امنیت و فراوانی نعمت پیدا میکنند.و لو ان اهل القری آمنوا و اتقوا لفتحنا علیهم برکات من السما و الارض و لکن کذبوا فاخذناهم بما کانوا یکسبون 11 و اگر اهل شهرها و آبادیها ایمان میآوردند و از گناهان اجتناب مینمودند یقینا درهای برکات را از آسمان و زمین بر آنان میگشودیم ولی آیات حق و پیامبران و هدایت حق را انکار کردند و به تکذیب حقایق … آسمان و زمین روزی میرساند و سفره شما را از انواع آنچه نیازمند به آن هستید رنگین میکند یا کیست که بر گوش و چشم شما مالکیت و حکومت دارد و کیست که زنده را از مرده و مرده را از زنده بیرون میآورد و کیست که همواره امور جهان هستی را تدبیر میکند؟امن یبدؤا الخلق ثم یعیده و من یرزقکم من السما و الارض ا اله مع الله قل هاتوا برهانکم ان کنتم صادقین. 3 آیا بتان و معبودان انتخابی شما بهترند یا آن که مخلوقات را میآفریند سپس آنان را پس از مرگشان بازمیگرداند؟و کیست آن که از آسمان و زمین به شما رزق و روزی میرساند آیا با خدا معبود دیگری که برای شما کارگردانی کند هست؟ بگو اگر راستگوئید دلیل خود را بیاورید.یا ایها الناس اذکروا نعمت الله علیکم هل من خالق غیر الله یرزقکم من السما و الارض لا اله الا هو فانی تؤفکون 4 ای همه مردم جهان نعمت خدا را که انواع گوناگونش را به شما ارزانی داد مورد توجه قرار دهید آیا جز خدا آفرینندهای هست که از آسمان و زمین شما را روزی دهد؟ به یقین هیچ معبودی جز او نیست پس چگونه توجه شما را از حق برمیگردانند؟ا لم تروا ان الله سخر لکم ما فی السماوات و ما فی الارض و اسبغ علیکم نعمه ظاهره و باطنه ..... 5 آیا ندانستهاید که خدا آنچه را در آسمانها و زمین است مسخر و رام شما نموده و در اختیارتان قرار داده است؟ و نعمتهای آشکار و نهانش را به شما به صورت فراوان و کامل ارزانی داشته؟یا ایها الذین آمنوا لا تحرموا طیبات ما احل الله لکم و لا تعتدوا ان الله لا یحب المعتدین.و کلوا مما رزقکم الله حلالا طیبا و اتقوا الله الذی انتم به مؤمنون 6 ای مؤمنان چیزهای پاکیزهای را که خدا برای شما حلال کرده بر خود حرام و ممنوع نکنید و از حدود خدا تجاوز ننمائید یقینا خدا متجاوزان را دوست ندارد.و از نعمتهای حلال و پاکیزهای که خدا روزی شما نموده مصرف کنید و از خدا که به او ایمان دارید در همه امورتان پروا داشته باشید.و الله جعل لکم من انفسکم ازواجا و جعل لکم من ازواجکم بنین و حفده و رزقکم من الطیبات ا فبالباطل یؤمنون و بنعمت الله هم یکفرون 7 و خدا برای شما همسرانی از جنس خودتان قرار داد و از همسرانتان فرزندان و نوادگانی به وجود آورد و از نعمتهای پاکیزه و دلپذیر به شما روزی داد با این همه لطف و رحمتش به انسان آیا به باطل ایمان میآورند و نسبت به نعمتهای خدا ناسپاسی میکنند؟فکلوا مما رزقکم الله حلالا طیبا و اشکروا نعمت الله ان کنتم ایاه تعبدون 8 از نعمتهای حلال و پاکیزهای که خدا روزی شما نموده است بخورید و نعمت خدا را شکر و سپاس کنید اگر فقط او را میپرستید.آری باید از یک مسئله بسیار مهم غفلت ننمود و آن مسئله این است که اگر مردم پس از فراوانی نعمت و گستردگی رزق و روزی به سپاسگزاری و شکر نعمت که هزینه کردن آن در امور مثیت و کار خیر است اقدام نکنند و نعمتهای حق را در گناه معصیت و خوشگذرانیهای حرام و امور شیطانی مصرف نمایند به عذاب کمبود و خشکسالی و قحطی و تنگی و مضیقه در معیشت و سختی و شدت و بلا و مصیبت دچار میشوند.و من اعرض عن ذکری فان له معیشه ضنکا و نحشره یوم القیامه اعمی .... 9 و هر کسی از هدایت و دین من رویگردان شود برای او زندگی پر مضیقه و سختی خواهد بود و او را در قیامت نابینا محشور میکنیم.و لقد اخذنا آل فرعون بالسنین و نقص من الثمرات لعلهم یذکرون 10 و به یقین فرعونیان را به خاطر فساد و گناه و معصیت و طغیان و رویگردانی از هدایت به قحطی و خشکسالیهای متعدد و کمبود بسیار شدید بخشی از محصولات دچار نمودیم تا متذکر حقایق
مسئله با عظمت حلال
آسمان و زمین به آنان میرسد و زندگی سالم همراه با رفاه و امنیت و فراوانی نعمت پیدا میکنند.و لو ان اهل القری آمنوا و اتقوا لفتحنا علیهم برکات من السما و الارض و لکن کذبوا فاخذناهم بما کانوا یکسبون 11 و اگر اهل شهرها و آبادیها ایمان میآوردند و از گناهان اجتناب مینمودند یقینا درهای برکات را از آسمان و زمین بر آنان میگشودیم ولی آیات حق و پیامبران و هدایت حق را انکار کردند و به تکذیب حقایق … آسمان و زمین روزی میرساند و سفره شما را از انواع آنچه نیازمند به آن هستید رنگین میکند یا کیست که بر گوش و چشم شما مالکیت و حکومت دارد و کیست که زنده را از مرده و مرده را از زنده بیرون میآورد و کیست که همواره امور جهان هستی را تدبیر میکند؟امن یبدؤا الخلق ثم یعیده و من یرزقکم من السما و الارض ا اله مع الله قل هاتوا برهانکم ان کنتم صادقین. 3 آیا بتان و معبودان انتخابی شما بهترند یا آن که مخلوقات را میآفریند سپس آنان را پس از مرگشان بازمیگرداند؟و کیست آن که از آسمان و زمین به شما رزق و روزی میرساند آیا با خدا معبود دیگری که برای شما کارگردانی کند هست؟ بگو اگر راستگوئید دلیل خود را بیاورید.یا ایها الناس اذکروا نعمت الله علیکم هل من خالق غیر الله یرزقکم من السما و الارض لا اله الا هو فانی تؤفکون 4 ای همه مردم جهان نعمت خدا را که انواع گوناگونش را به شما ارزانی داد مورد توجه قرار دهید آیا جز خدا آفرینندهای هست که از آسمان و زمین شما را روزی دهد؟ به یقین هیچ معبودی جز او نیست پس چگونه توجه شما را از حق برمیگردانند؟ا لم تروا ان الله سخر لکم ما فی السماوات و ما فی الارض و اسبغ علیکم نعمه ظاهره و باطنه ..... 5 آیا ندانستهاید که خدا آنچه را در آسمانها و زمین است مسخر و رام شما نموده و در اختیارتان قرار داده است؟ و نعمتهای آشکار و نهانش را به شما به صورت فراوان و کامل ارزانی داشته؟یا ایها الذین آمنوا لا تحرموا طیبات ما احل الله لکم و لا تعتدوا ان الله لا یحب المعتدین.و کلوا مما رزقکم الله حلالا طیبا و اتقوا الله الذی انتم به مؤمنون 6 ای مؤمنان چیزهای پاکیزهای را که خدا برای شما حلال کرده بر خود حرام و ممنوع نکنید و از حدود خدا تجاوز ننمائید یقینا خدا متجاوزان را دوست ندارد.و از نعمتهای حلال و پاکیزهای که خدا روزی شما نموده مصرف کنید و از خدا که به او ایمان دارید در همه امورتان پروا داشته باشید.و الله جعل لکم من انفسکم ازواجا و جعل لکم من ازواجکم بنین و حفده و رزقکم من الطیبات ا فبالباطل یؤمنون و بنعمت الله هم یکفرون 7 و خدا برای شما همسرانی از جنس خودتان قرار داد و از همسرانتان فرزندان و نوادگانی به وجود آورد و از نعمتهای پاکیزه و دلپذیر به شما روزی داد با این همه لطف و رحمتش به انسان آیا به باطل ایمان میآورند و نسبت به نعمتهای خدا ناسپاسی میکنند؟فکلوا مما رزقکم الله حلالا طیبا و اشکروا نعمت الله ان کنتم ایاه تعبدون 8 از نعمتهای حلال و پاکیزهای که خدا روزی شما نموده است بخورید و نعمت خدا را شکر و سپاس کنید اگر فقط او را میپرستید.آری باید از یک مسئله بسیار مهم غفلت ننمود و آن مسئله این است که اگر مردم پس از فراوانی نعمت و گستردگی رزق و روزی به سپاسگزاری و شکر نعمت که هزینه کردن آن در امور مثیت و کار خیر است اقدام نکنند و نعمتهای حق را در گناه معصیت و خوشگذرانیهای حرام و امور شیطانی مصرف نمایند به عذاب کمبود و خشکسالی و قحطی و تنگی و مضیقه در معیشت و سختی و شدت و بلا و مصیبت دچار میشوند.و من اعرض عن ذکری فان له معیشه ضنکا و نحشره یوم القیامه اعمی .... 9 و هر کسی از هدایت و دین من رویگردان شود برای او زندگی پر مضیقه و سختی خواهد بود و او را در قیامت نابینا محشور میکنیم.و لقد اخذنا آل فرعون بالسنین و نقص من الثمرات لعلهم یذکرون 10 و به یقین فرعونیان را به خاطر فساد و گناه و معصیت و طغیان و رویگردانی از هدایت به قحطی و خشکسالیهای متعدد و کمبود بسیار شدید بخشی از محصولات دچار نمودیم تا متذکر حقایق
فلسفه شرور، عذابها و مصائب دنیائی از دیدگاه قرآن کریم
و حکمت خود مورد عفو قرار میدهد وگرنه جنبندهای در زمین باقی نمیماند چنانچه میفرمایند ولو یؤاخذ الله الناس بما کسبوا ما ترک علی ظهرها من دابه؛ و اگر خداوند مردم را به کیفر همه گناهانی که مرتکب شدهاند مؤاخذه میکرد هیچ جنبندهای را بر پشت زمین باقی نمیگذاشت . 2 استاد اخلاق حوزههای علمیه بیان کرد قرآن کریم با صراحت اعلام میکند اگر انسان مرتکب معصیت و کارهای ناشایست نشود و در مسیر زندگی راه صحیح و صراط مستقیم حق را انتخاب نماید برکات الهی از آسمان و زمین او را فرا خواهند گرفت ولو ان اهل القری آمنوا واتقوا لفتحنا علیهم برکات من السما والارض ولکن کذبوا فاخذناهم بما کانوا یکسبون . 3 ایشان افزود اگر مردم شهرها ایمان آورده و تقوا پیشه میکردند قطعا برکاتی از آسمان و زمین بر آنان میگشودیم ولی آیات خدا را تکذیب کردند و به انکار حقایق
English