امام حسین ع و امام زمان عج است. این دو قیام در برخی عناصر و مؤلفه ها مشترک و در برخی شاخصه ها متفاوت هستند. یکی از نقاط اشتراک قیام امام حسین ع و امام زمان عج ویژگی های مشترک یاران … امام است که ما در اینجا به آن می پردازیم.1. خداجــوییخداجویی و معنویت گرایی یکی از ویژگی های مشترک یاران امام حسین ع و امام زمان عج است. … یاران امام حسین ع ایثار است؛ یعنی فداکاری دیگران را بر خود مقدم داشتن و جان و مال خود را فدای چیزی برتر از خویش کردن. در کربلا ایثار و فداکاری به اوج خود می رسد. امام ع جان خویش را فدای دین می کند. اصحاب امام ع تا زنده هستند به احترام خاندان نبوت نمی گذارند کسی از بنی هاشم به میدان برود. شب عاشورا پس از آن که امام ع بیعت را از آنان برمی دارد و آزادشان می گذارد تا جان خویش را نجات دهند یکایک برخاسته اعلام فداکاری می کنند و می گویند زندگی پس از تو را نمی خواهیم و خود را فدای تو می کنیم.هنگام نماز ظهر برخی از اصحاب خویش را سپر تیرهای دشمن می کنند تا امام ع نماز بخوانند. عباس ع با لب تشنه وارد فرات می شود و به یاد لب های تشنه حسین ع و اطفال در خیام آب نمی نوشد. زینب س برای نجات جان امام سجاد ع خویش را به خیمه آتش گرفته می زند. در مجلس یزید نیز وقتی به کشتن امام سجاد ع فرمان می دهند زینب س جان خویش را سپر بلا قرار می دهد.نوجوانی چون قاسم ع خطاب به امام خود می گوید روحی لروحک الفدا و نفسی لنفسک الوقا؛جانم فدای جانتدر زیارت عاشورا نیز به صفت فداکاری یاران امام ع اشاره شده است؛ آنجا که می خوانیم الذین بذلوا مهجهم دون الحسین؛آنان که از جان و خون خویش در راه حسین ع گذشتند. از ویژگی
98 مطلب یافت شد
یاران عشق و عزت و بصیرت
بررسی دو ویژگی یاران امام حسین ع 1.
پاسخ به برخی سوالات پیرامون متن زیارت عاشورا
امام معصوم ع - همین باشد که انسان سر تعظیم به آستانش بساید.چرا در بین همه ظالمان عبیدالله بن زیاد عمر سعد شمر یزید مورد لعن صریح واقع شدهاند و بقیه قاتلان مثل خولی نسان و … اسمشان در زیارت عاشورا نیامده است؟اولا اینها کسانی بودند که فرماندهی را به عهده داشتند ثانیا کسانی بودند که بیشترین ظلم را مرتکب شدند ثالثا کسانی بودند که شناختشان نسبت به امام حسین ع بیشتر از بقیه بود رابعا قرار نیست که هر کسی که مورد لعن است نامش در زیارت بیاید و خداوند از باب نمونه به چند تن از ظالمان اشاره شده است و عبارت ولعن الله امه قتلتکم همه قاتلان کربلا را در بر میگیرد خامسا در زیارت ناحیه امام هادی ع تک تک قاتلان نام برده شده و لعن شدهاند همانند حرمله خولی و…مگر منتقم خون امام حسین ع امام زمان عج نیست پس بقیه شیعیان چه کاره هستند که خداوند میفرمایند طلب خون امام حسین ع را به همراه حضرت مهدی عج را نصیب کند؟-منتقم اصلی خداوند است حضرت مهدی عج مجری این طرح است خداوند ابلاغ میکند امام اجرا میکند ولی به واسطه شیعیان یعنی این گونه نیست که خود حضرت یکی یکی قاتلان و مجریان را قصاص کند بلکه شیعیان او که در زمان ظهور هستند این کار را انجام میدهند.چرا به امام زمان عج امام منصور میگویند؟در بین تمام اهل بیت ع دو معصوم بودهاند که توسط خداوند منصور به رعب وحشت هستند یکی پیامبر اکرم ص و یکی حضرت مهدی عج در مورد پیامبر ص قرآن میفرماید در جنگ بدر و جنگ احزاب خداوند وحشت و الرعب را در قلوب کفار جای داد به وسیله نزول سه هزار ملک در جنگ بدر در آیه ۱۲۴ آل عمران و سوره انفال آیه ۶۵ امام صادق ع فرمودند فرزندم مهدی نیز به وسیله رعب و وحشتی که در دل دشمنانش افکنده میشود خداوند او را یاری میکنند منصور یعنی کسی که توسط خداوند یاری شده است.منظور از مقام محمود در زیارت عاشورا چیست؟در آیه ۷۹ سوره اسرا خداوند به پیامبر ص دستور میدهد که نماز شب را بپادار امید است که به مقام محمود برسی در روایت امام صادق ع دارد که منظور از مقام محمود مقام شفاعت اهل بیت ع است در زیارت جامعه کبیره اشاره شده است از خداوند میخواهیم که ما را به آن مقام شفاعت برساند امام صادق ع فرمودند زائر امام حسین ع خودش شافع محشر است و هر کس به غیر از دشمنان اهل بیت ع را میتواند شفاعت کند و یا اینکه طبق فراز سجده زیارت عاشورا به شفاعت امام حسین ع برسد.منظور از مضاعف شدن لعن چیست؟لعن به معنی دوری از رحمت خدا و رسیدن به عذاب الهی همان طور که رحمت خدا برای برخی چندین برابر میشود همانند پاداش انفاق که به فرموده قرآن ۷۰۰ برابر میشود سوره بقره آیه ۲۶۱ لعنت خدا نیز برای برخی چند برابر میشود بستگی به گناه دارد در زیارت عاشورا از خدا میخواهیم که لعنت خود را بر بنیامیه مضاعف گرداند.مگر جهاد یک واژه مقدس نیست پس چرا زیارت عاشورا دشمنان امام حسین ع را با لفظ جاهدت الحسین یاد کرده است؟ جهاد یک معنای لغوی دارد که به معنای تلاش و کوشش است در قرآن کریم به همین معنا به کار رفته است در سوره لقمان آیه ۱۵ وان جاهداک اگر پدر و مادر تلاش کردند تو را مشرک کنند از آنها اطاعت مکن و همین معنا در این فراز زیارت به کار رفته است خدا لعنت کند گروهی را که علیه امام حسین ع در جنگ با او به هر نحوی تلاش کردند که پسر پیامبر ص را شهید کنند چه با تیر چه با سنگ و … این معنا با جهادی اصطلاحی که ششمین فرع از فروع دین اسلام است تفاوت دارد جهاد در اینجا به معنی تلاش است و در زبان عربی به هر تلاشی جهاد میگویند.مگر حضرت علی اکبر ع جزو اولاد امام حسین ع نیست پس سلام به صورت کلی بر اولاد حسین ع کافی بود چرا علی اکبر ع را سلام اختصاصی دادند؟در بین فرزندان امام حسین ع که در کربلا به شهادت رسیدند هیچ کس مقامش به اندازه علی اکبر ع نیست برای همین امام سجاد ع او را در یک قبر ویژه پایین پای پدرش دفع کرد ولی بقیه ی شهدای کربلا مانند قاسم ع عبدالله ع عون ع عثمان ع جعفر ع و … را که شانزده نفر بودند را در یک گور دسته جمعی دفن کرد و این خود امتیاز علی اکبر ع به سایر شهدای اهل بیت ع را میرساند شخصیتی که در خلق و خلق و سخن شبیه پیامبر ص بوده است و البته چون داغ علیاکبر ع بر سیدالشهدا بسیار گران بود خدا در زیارت عاشورا با سلام خاص به علی اکبر ع تسلی به سیدالشهدا ع نیزمیدهد.ویژگیهای اصحاب امام حسین ع چیست که خدا به آنها سلام میدهد؟اصلیترین ویژگی یاران
نقش بصیرت در جاودانگی قیام امام حسین(علیه السلام)چیست؟
یاران علی ع نیز با بصیرت و آگاهی به حمایت از علی ع پرداختند. علی ع درباره یاران خود فرمود "حملوا بصائر هم علی اسیافهم؛ 1 بصیرت های خویش را بر شمشیر هایشان سوار کردند". یعنی اگر در میدان نبرد تیغ می زدند از روی بصیر بود . بر اساس بصیرت یاران امام حسین ع بود که امام سجاد ع یکی از ویژگی … یاران و مردم به وجود می آید. نهضت های همه انبیا از این دسته نهضت ها است زیرا آن ها برای پیروزی در برابر دشمن هیچگاه از غفلت مردم بهره نگرفتند.از این رو یکی از ویژگی های فکری و عملی در نهضت عاشورا بصیرت و بینش بود. یاران امام با رشد فرهنگی و با شناخت عمیق از امام و حجت خدا و شناخت دشمنان دین و شناخت حق و باطل به امام حسین ع
آغاز سفر آفرینش انسان از خداوند
امام و قرآن برای شما کم بود؟ اگر بنا بود خودتان و عمرتان را غنیمت بدانید با همان عمر و با همان انبیا و قرآن قیمت خودتان را پیدا میکردید و ارزانفروشی نمیکردید. فذوقوا فعلا این آتش هفت طبقه را بچشید فما للظالمین من نصیر شما که به عمرتان اعضا و جوارح عقل قلب و اعمالتان ظلم کردهاید. الآن یک نفر نجاتدهنده برایتان نیست دنیا در نظر امیرالمؤمنین ع و کلام وحیتقریبا معلوم شد که مبدا حرکت ما از کجا بوده است. سؤالی که برای کل تاریخ مطرح بوده این بود که من از کجا آمدهام؟ قرآن چقدر زیبا جواب معقول و قانعکننده داد حالا به کجا آمدهام؟ اینجا کجاست؟ قرآن اینجا را هم در سوره حدید و چند سوره دیگر جواب میدهد. بهنظر میرسد امیرالمؤمنین ع پاسخ پرسش دوم را در نهجالبلاغه بهصورت تحلیلی بیان کرده است که تو کجا آمدهای شما وقتی آن آیه سوره حدید و تحلیل امیرالمؤمنین ع را بشنوید برایتان ثابت میشود که دنیا طلای 24 عیار است؛ همین دنیا با اینهمه گرگ قاتل دزد بخور و ببر رشوهگیر و زناکار در آن هست. این آشغالها و علفهای هرز را نبین خود اصل ساختمان جهان را از دیدگاه قرآن و امیرالمؤمنین ع نگاه کن؛ ذرهذره این دنیا طلای 24 عیار است. خیلی جای خوبی است از همهجا بهتر است البته اگر آدم قدر بداند.حرفم تمام؛ یک سؤال جواب داده شد که از کجا آمدهام و معلوم شد از کجا آمدهام. عجب جایی بوده عجب حالی بوده عجب اراده و علم و مشیت و لطف و رحمتی بوده که همه آن صفات من را پوشانده است اصلا موجودیت من آنها را نشان میدهد. ساختمان من عالمانه است علم الله و بقیه صفات حق را نشان میدهد. -ویژگی خاص یاران امام حسین
شاخصه های یاران امام حسین علیه السلام
پیرامون حادثه عاشورا شناخت صفات و خصوصیات یاران حسین علیه السلام است ایشان چه ویژگی ها و خصوصیاتی داشتند که از سائر مردم متمایز شدند؟من به سهم خود؛ شهادت جانسوز سید و سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله ع واصحاب و یارانشان را اولا به محضر مولایمان امام … یاران حضرت سید الشهدا ع که آنها را از دیگر انسانهای معاصران متمایز می کرد عشق بی اندازه به حضرت سید الشهدا ع بود. آنها در حضرت سید الشهدا ع ذوب بودند. شهدای کربلا درک و بینش عمیقی داشتند و در یک فضای غبار آلود و استبداد روزگار سیاه بنی امیه زندگی می کردند توانستند حق را از باطل تشخیص دهند...حجت الاسلام و المسلمین یحیی صادقی در این گفت و گو به بیان ویژگی های یاران امام حسین … یاران حضرت سید الشهدا ع پاسداری از دین خدا بوده است. شهدای کربلا خود را ممحض در حفظ و پاسداری دین خدا کرده بودند و جان و مال و حیثیت را برای برپایی حاکمیت دین خدا ایثار و نثار کردند. مرحوم مسعودی صاحب مروج الذهب جغرافیدان و مورخ نامدار عالم اسلام در اثبات الوصیه می گوید که مجاهدان راه خدا هزار نفر بودند در ادوار تاریخ که دین خدا را برپا نگه داشتند. قوام دین خدا به این هزار نفر است سیصد و سیزده تن اصحاب بدر سیصد و سیزده تن اصحاب طالوت هستند و اصحاب مولای عالم وجود و نماینده عدل خدا در زمین حضرت صاحب الامر نیز به همین عدد هستند و شصت و یک نفر دیگر اصحاب حضرت سید الشهدا ع بوده اند. عده اصحاب حضرت سید الشهدا ع غیر از بنی هاشم بیشتر از این مقدار نبوده اند.. یاران خالص حضرت سید الشهدا ع این شصت نفر بوده اند و قوام دین خدا به این هزار تن است. سیصد و سیزده تن یاران بدر سیصد و سیزده تن یاران طالوت و سیصد و سیزده تن یاران امام زمان عج و باقیمانده که شصت و اندی نفر می شوند شهدای کربلا هستند.شما در زیارت نامه شهدای کربلا می خوانید اشهد انکم جاهدتم فی سبیل الله الذابون عن توحید الله؛ زیارت امام حسین و شهدا در عید فطر و قربان 5 سلام بر شما که یاوران دین خدا و حامیان دین خدا بودید و برای حاکمیت دین و محو ظلم و ستم و شرک و الحاد و بت پرستی جنگیدید و بذل جان کرده اید. انشا الله خداوند ما را نیز از یاوران دین الهی قرار دهد.مهمترین و برجسته ترین ویژگی
کرامت انسانی در نهضت حسینی
حسین ع در دعوت افراد برای همراهی هرگز کسی را مجبور نکردو همراهان را نیز مجبور یا محذور به ماندن نکرد که نمونههای آن را میتوان در دعوت و برخورد با افرادی چون زهیر بن قین عبیدالله بن حر ضحاک بن عبدالله مشرقی مشاهده کرد که هر کدام به نوعی رفتار کرده و امام نیز آنان را اجبار نکرده و در محذوریت قرار ندادند. زهیر بن قین از مردان همراه حسین بن علی ع بود که در رکاب آن حضرت به شهادت رسید. وی همراه خانواده خود از مکه حرکت کرده و در فاصلهای معین از امام حرکت میکرد و از نزدیک شدن به کاروان امام پرهیز داشت در یکی از منازل امام حسین ع پیکی به سوی او فرستاد و او را دعوت کرد او ابتدا از رفتن امتناع کرد اما پس از مدتی و با تشویق همسرش به ملاقات امام رفت و پس از گفتگو با آن حضرت به امام پیوست 22 .آن چه در این دعوت مهم و زیبا به نظر میرسد آن است که امام ع خود به ملاقات زهیر نرفت و پیکی نزد او فرستاد. شاید دلیل ان کار امام آن بود که نمیخواست زهیر را در محذوریت قرار دهدبه طوری که ناچار باشد دعوت امام را اجابت کند.ضحاک بن عبدالله مشرق نیز از کسانی بود که دعوت حسین بن علی ع را اجابت کرده و با آن حضرت همراه شد اما مشروط به آن که تا زمانی یار و یاوری برای امام باقی باشد و خطری او را تهدید نکند در کنار آن حضرت حضور داشته باشد از این رو زمانی که بسیاری از یاران امام ع به شهادت رسیدند شرط خود را یاد آور شد و از آن حضرت اجازه رفتن خواست و امام نیز با وجود نیاز فراوان به نیروی جنگنده براساس شرطی که پذیرفته بودند بدون درنگ به او اجازه دادند تا صحنه را ترک کرده و جان خود را نجات دهد 23 و او را در محذوریت اخلاقی قرار نداند.اخلاق مداری در برخورد با دشمنان رفتار انسانی امام حسین ع با دشمنان را میتوان در رفتار و سخنان آن حضرت با سپاهیان حر برخورد با شمر که برای فرزندان امالبنین امان نامه آورده بود و نیز پاسخ ابن حوزه و تلاش برای نجات دشمنان مشاهده کرد.ب.1 . اخلاق مداری در برخورد با سپاه حر رفتار امام حسین ع با سپاه حر از وقایع زیبایی است که نشانگر روح والای حسینی و دقت آن حضرت در رفتار انسانی است. امام پس از گذراندن مسیر طولانی و پشت سر نهادن منازل گوناگون با سپاه حر بن یزید ریاحی برخورد کرد که برای دستگیری امام یا جلوگیری از رفتن آن حضرت به سمت کوفه آمده بود. گرمای هوا و کمبود آب در آن بیابان سپاه حر را دچار تشنگی شدید و با بحران مواجه کرده بود. امام ع که تشنگی آنان را مشاهده کرد به یاران خود دستور داد تا افراد سپاه حر و حتی چارپایان آنان را سیراب کنند. 24 آن چه بر زیبایی این حرکت امام میافزاید و آن را برجسته میکند آن است که امام با دست خود برخی از آنان را سیراب کرد چنان که یکی از افراد سپاه حر میگوید من آخرین نفر از سپاهیان بودم که به حسین بن علی ع رسیدم و او با دست خود مرا آب داد و اسبم را نیز سیراب کرد. 25 اهمیت این کار امام و رفع تشنگی سپاه دشمن زمانی بیشتر معلوم میشود که آن را در موقعیت زمانی و مکانی خود در نظر گرفته و مهم تر آن که آن را با رفتار سپاهیان دشمن تنها به فاصله اندکی از این جریان با امام و یاران و اهل بیت آن حضرت بسنجیم که چگونه آب را بر یاران و اهل بیت رسول خدا ص بستندو بر این نکته نیز واقف باشیم که امام با آینده نگری چنان رفتاری را از آنان پیش بینی کرده و میتوانستند با توجه به ضعف دشمن در این مقطع بر آنان حمله کرده و یا از آب رسانی به آنان جلوگیری کند. ب.2 . الزام برادران به پاسخگویی به شمر یکی از مهم ترین رفتارهای امام حسین ع که بیانگر اهتمام فراوان ایشان به ارزش و کرامت انسان است زمانی مشاهده میشود که در محاصره نیروهای دشمن قرار گرفته و جنگ اجتناب ناپذیر گردیده در این حالت شمر بن ذی الجوشن که نقش مهمی در این جریان داشت به دلیل هم قبیله بودن با امالبنین همسر امام علی ع برای فرزندان او امان نامه آورده نزدیک خیمههای امام رفت و عباس بن علی و برادرانش را صدا زد اما کسی پاسخ او را نداد امام ع به برادرش ابوالفضل بن عباس ع فرمود جواب او را بدهید. 26 این رفتار امام اهتمام آن حضرت به ارزش و کرامت انسان را نشان میدهد که دوست ندارد فرد مقابل هرچند فاسق است و دشمن اما نمیخواهد مورد بی توجهی قرار گیرد.ب.3 . توهین نکردن به دیگران ؛ یکی از ویژگی … حسین بن علی ع اهتمام او به نجات انسانها بوده و تلاشی که برای نجات آنها دارد و بیانگر اندیشه والای آن حضرت است که حتی به نجات دشمنان خود نیز اندیشیده و میخواهد او را از افتادن در ورطه هلاک و نابودی برهاند. جالب آن که بدون توهین باز هم آنان را بندگان خدا خطاب کرده و با عبارت یا عباد الله با آنان سخن میگوید.جمله دیگر امام در این صحنه نشان میدهد که آن حضرت علیرغم تمام لجاجت دشمن باز هم در پی آن است که از اثرات ناگوار این واقعه بر آنان بکاهد از بدنامی آنان در دنیا جلوگیری شود آن جا که میفرماید ان لم یکن لکم دین و کنتم لاتخافون المعاد فکونوا احرارا فی دنیاکم؛ 30 اگر دین ندارید و از روز جزا واهمهای ندارید در دنیا آزادمرد باشید. در واقع کرامت انسانی از چنان اهمیتی برخوردار است که امام حسین ع نمیخواهد آن را نادیده بگیرد و دشمن خود را با همه شرارتش به آن سرشت آدمی و فطرت خدادادی انسانی و وجدان او که در اثر ارتکاب گناهان کارایی خود را از دست داده فرا میخواند به امید آن که با تلنگری از خواب غفلت برخاسته و از مسیر انحراف بازگردد. این کلمات و رفتار امام حسین ع بیانگرعالیترین درجه انسانیت و اهتمام به کرامت اوست و میآموزد که چگونه باید زیست و چگونه مرد و این که زندگی با ذلت و خواری بد تر از مرگ و به دور از کرامت و شرفی است که خدا به انسان عنایت کرده است.این نه تنها در گفتار که در کردار و روش آن حضرت نیز نمودار است زیرا در مواجهه با حکومت فاسد اموی در انجام چند امر مختار بود یا تسلیم آنها شده با یزید بیعت کند که با پذیرش ذلت همراه بود یا فرار کرده و علاوه بر ذلت ترس و بیچارگی و آوارگی را در پی داشت و راه سوم استقامت و مقابله عزتمندانه در برابر مفسدان و زورمداران بود و البته تنها راه رسیدن به قلههای انسانیت همین بود و حسین بن علی ع نیز به عنوان آموزگار عزت انسانیت همین راه را برگزید.پ. عدم تبعیض نژادی و جنسی یکی از ملاکها و معیارهای مهم در تکریم انسان و حفظ جایگاه و شان او عدم تفاوت و تبعیض بین انسانها براساس رنگ و نژاد و جنسیت است که این مهم در سیره حسین بن علی ع به خوبی نمایان است. اگر چه زندگی آن حضرت سرشار از چنین رفتارهایی است اما به فراخور این نوشتار تنها نمونههایی از این رفتار حسینی را در قیام عاشورا بررسی میکنیم که از مهمترین نمونههای آن میتوان به حضور زنان و افراد غیر عرب در قیام حسینی و احترام امام به آنان اشاره کرد. پ. 1. حضور زنان در قیام حسینی بی تردید یکی از عوامل موفقیت قیام حسینی ع حضور زنانی بود که از نخستین روزهای حرکت اباعبدالله الحسین ع تا روز عاشورا در کنار آن حضرت و همپای مردان حضور داشته و پس از آن نیز تا به ثمر رسیدن قیام و تحقق اهداف نهضت از تلاش نایستاده وثابت قدم به حرکت خود ادامه دادند. اما آنچه در این جا و از منظر این نوشتار اهمیت دارد آن است که امام نیز نه تنها مانع حضور آنان نیستند بلکه با توجه به آن که در اسلام انجام وظیفه خاص مردان نیست و آن جا که بحث دفاع از اسلام و انسانیت در میان باشد زنان نیز حضور دارند امام نیز نقش ویژهای برای آنان در نظر گرفته و قسمتی از موفقیت قیام خود را به حضور آنان وابسته کرده است.نکته مهم در این باره نیز آن بود که حضور زنان تنها خاص زنان اهل بیت ع نبوده و از گروههای مختلف حضور داشتند. قبل از کربلا در مسیر و همراه امام و نیز پس از شهادت امام بانوان متعددی نقش آفریدند.پ.2 . افراد غیر عرب در نهضت حسینی ع یکی از مسائل مهم در اهتمام به کرامت انسانی عدم تبعیض نژادی و قومی و قبیلگی است . نگاهی به یاران امام حسین ع و همراهان آن حضرت به ویژه شهدای کربلا نشان دهنده این مهم در سیره سیدالشهدا است.افراد همراه امام از قبایل گوناگون و تیرهها و نژادهای مختلف بودند این ویژگی … امام حسین ع آن را هرگز نمیپذیرفت.لذا علاوه بر عبارات فوق فرمودند لا والله لا اعطیکم بیدی اعطا الذلیل ولا افر فرار العبید یا عبادالله انیعذت بربی و ربکم ان ترجمون اعوذ بربی و ربکم من کل متکبر لا یومن بیوم الحساب؛ 16 به خدا سوگند من دست ذلت به شما نخواهم داد و مانند بردگان فرار نمیکنم. ای بندگان خدا به پروردگار خودم و شما از این که من را سنگباران کنید پناه میبرم....؛ در این فراز از کلمات حسین بن علی ع آن حضرت پس با اعلام نپذیرفتن بیعت ذلیلانه پناهگاه خود را خداوند متعال معرفی کرده و اعلام میکند که تمام عزت و قدرت از آن اوست.الف.2. تقوای الهی و اجتناب از معاصی یکی از راههای دستیابی به عزت و درجات والای انسانی پرهیز از معاصی است.در واقع میان این دو رابطهای دوسویه برقرار استیعنی همچنان که تقوا باعث بالا رفتن اعتبار و جایگاه آدمی میشود درک عظمت الهی توسط انسان و فهم جایگاه خود در میان موجودات نیز او را وادار میکند تا در حفظ این جایگاه کوشیده و با گناه و معصیت آن را ضایع ننماید. در واقع انسان باید توجه داشته باشد که ارتکاب گناه و معصیت خداوند انسان را خوار و ذلیل کرده و اعتبار او را میکاهد. پیامبر اکرم راه عزیز شدن آدمی را پروای الهی معرفی کرده و میفرماید من اراد این یکون اعز الناس فلیتق الله ؛ هرکه می خواهد عزیزترین مردم باشد باید از خدا پروا داشته باشد. 17 امام علی ع نیز کرامت نفس و پرهیز از گناه را همراه یکدیگر دانسته و میفرماید من کرمت علیه نفسه لم یهنها بالمعصیه ؛ کسی که به کرامت نفس خود عقیده داشته باشد آن را با گناه خوار نخواهد کرد. 18 امام حسین ع در توصیف حکومت ستمگرانی چون یزید میفرمایند ان هؤلاالقوم لزموا طاعۀ الشیطان و تولوا عن طاعۀ الرحمن و اظهروا الفساد و عطلوا الحدود و... احلو حرام الله و حرموا حلاله... 19 ب. اهتمام به ارزشهای انسانی و اخلاق مدارییکی از ویژگی های امام حسین ع رفتار محترمانه و مؤدبانه ایشان با افراد و گروههای مختلف بود که این مهم در طول زندگی آن حضرت دیده میشود و در قیام حسینی از آغاز حرکت و در مسیر و هنگام برخورد با یاران
اربعین حسینی
امام حسن عسکری ع است که نشانه های مؤمن را پنج چیز دانسته و یکی از آنها را زیارت اربعین عنوان نموده اند. 6 افزون بر این امام صادق ع زیارت اربعین را به صفوان بن مهران جمال تعلیم داده است که در آن به بزرگداشت اربعین تصریح شده است. 7 حضرت امام صادق ع در ابتدای زیارت اربعین با پنج سلام ارادت خود را به آستان اباعبدالله ابراز می دارد و زائر با عرض این سلام ها خود را به پیشگاه آن حضرت نزدیک می کند و با تکرار آنها روح و روان خود را از زشتی ها و پلیدی ها پاک می نماید.حضرت امام صادق ع در بخشی از زیارت اربعین می فرماید خدایا امام حسین ع جانش را در راه تو بخشید تا بندگانت را از نادانی سرگردانی و گمراهی نجات دهد . 8 چهل روز گذشتچهل روز گذشت... در آن غروب خون آلود هنگامی که خنجر شقاوت ها و نامردی ها گلوی آخرین مبارز را درید آن گاه که زنان و فرزندان داغدیده در میان رقص شعله های آتش خیمه هایشان به سوگ مردان در خون غلتیده خود نشسته بودند دشمن به جشن و سرور ایستاد خیابان ها و کاخ ها را برای جشن ها مهیا ساخت و به انتظار ماند تا در میان دل های چون لاله پر خون اسرا به برپایی جشنی تمسخرآمیز بپردازد.اما زینب این ستون پابرجای کاروان اسرا همه چیز را به گونه ای دیگر رقم زد. به راستی چه کسی می داند چگونه زینب با وجود سنگینی کوهی از مصائب بر شانه هایش بغض غم ها را فرو داد و قدم بر قله رفیع عزت و آزادگی گذاشت.با سخنان زینب کربلا به بلوغ رسید و خون شهدا جوشید و جوشید تا آن جویبار خونی که در غریبانه ترین حالت ممکن بر زمین جاری شده بود در اربعین حسینی رودی خروشان شد. چهل روز بود که یزیدیان جز رسوایی و بدنامی چیزی ندیده بودند و بزم و شادی شان آلوده به شرم و ندامت شده بود. چهل روز بود که درخت اسلام ریشه در خون شهدا استوارتر و راسخ تر از همیشه به سوی فلک قد می کشید. اربعین است هنگام میثاق و پیمان دوباره؛ کاروان به مقصد می رسد... .اندیشه و رفتار امام حسین ع در همه ابعاد اسوه است؛ لیکن برخی موضع گیری های امام معصوم ع آن قدر شفاف و درست می درخشید که همگان را به سوی خویش فرامی خواند. آنچه در زندگی و سیره امام حسین بیش از همه برتری ها می درخشد نهضت و قیام امام در برابر طاغوتیان بنی امیه است که با اساس دین مخالف بودند. از برکت قیام امام حسین ع این مخالفت ریشه کن شد و خطر آن از سر دین و امت اسلام کنار رفت. 9 کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا ؛ این جمله و شعار نشان دهنده پیوستگی و تداوم خط درگیری حق و باطل در همه زمان ها و مکان هاست. نبرد عاشورا اگرچه از نظر زمان کوتاه ترین درگیری بود که فقط نیم روز طول کشید ولی از نظر امتداد طولانی ترین درگیری با ستم و باطل است. قضیه کربلا منحصر به یک جمعیت هفتاد و چند نفری و یک سرزمین نبوده است. 10 حایراصطلاحا به محدوده حرم حسینی و اطراف آنکه شامل قبر مطهر صحن و رواق و موزه و غیره است حایر گفته می شود. در آن مکان مقدس دعا مستجاب است؛ حتی برخی ائمه برای شفا به حایر حسینی متوسل می شدند. به اهل کربلا و ساکنان حرم نیز حایری گفته می شود. 11 امام حسین ع و حقوق بشریکی از مسائلی که در ادیان آسمانی به ویژه در اسلام وجود داشته و مورد بحث و گفت وگوی پیروان مذاهب بوده و می توان گفت از اصیل ترین قوانین الهی است مسئله حقوق بشر است. انسان ها هر عقیده و مسلکی که دارند و در هر زمان و مکانی که هستند باید به حقوق فردی و اجتماعی فرهنگی و اقتصادی خود برسند.اساس نهضت و قیام رهبران الهی دو چیز بود؛ رعایت کردن حقوق انسان ها و آزادی که به راحتی می توان گفت اگر حقوق انسان ها بر اساس موازین الهی داده نشود و یا حریت و آزادگی از بشر سلب شود جوامع بشری مانند حیوانات و درندگان خواهند زیست. 12 دلیل ماندگاری اندیشه امام حسین ع بالاترین معرفت در مکتب امام حسین ع دریافت عظمت حق و خداترسی است. این امام بزرگوار کسی مثل یزید را شایسته رهبری مسلمانان نمی دانست؛ چون یکی از نقطه ضعف های یزید بی پروایی در برابر خداوند بود. از بعد دیگر مکتب امام حسین ع حق محور بوده و بر پایه آزادگی بنا شده است و پارسایی و وارستگی از ویژگی های بارز امام و یارانش به شمار می رود. عدالت خواهی یکی از برجسته ترین وجوه قیام است قیامی که برای اجرای حدود الهی اتفاق افتاد. به گفته امام حسین ع اصحابش بهترین یاران
اربعین حسینی
امام حسن عسکری ع است که نشانه های مؤمن را پنج چیز دانسته و یکی از آنها را زیارت اربعین عنوان نموده اند. 6 افزون بر این امام صادق ع زیارت اربعین را به صفوان بن مهران جمال تعلیم داده است که در آن به بزرگداشت اربعین تصریح شده است. 7 حضرت امام صادق ع در ابتدای زیارت اربعین با پنج سلام ارادت خود را به آستان اباعبدالله ابراز می دارد و زائر با عرض این سلام ها خود را به پیشگاه آن حضرت نزدیک می کند و با تکرار آنها روح و روان خود را از زشتی ها و پلیدی ها پاک می نماید.حضرت امام صادق ع در بخشی از زیارت اربعین می فرماید خدایا امام حسین ع جانش را در راه تو بخشید تا بندگانت را از نادانی سرگردانی و گمراهی نجات دهد . 8 چهل روز گذشتمهیا زاهدین لبافچهل روز گذشت... در آن غروب خون آلود هنگامی که خنجر شقاوت ها و نامردی ها گلوی آخرین مبارز را درید آن گاه که زنان و فرزندان داغدیده در میان رقص شعله های آتش خیمه هایشان به سوگ مردان در خون غلتیده خود نشسته بودند دشمن به جشن و سرور ایستاد خیابان ها و کاخ ها را برای جشن ها مهیا ساخت و به انتظار ماند تا در میان دل های چون لاله پر خون اسرا به برپایی جشنی تمسخرآمیز بپردازد.اما زینب این ستون پابرجای کاروان اسرا همه چیز را به گونه ای دیگر رقم زد. به راستی چه کسی می داند چگونه زینب با وجود سنگینی کوهی از مصائب بر شانه هایش بغض غم ها را فرو داد و قدم بر قله رفیع عزت و آزادگی گذاشت.با سخنان زینب کربلا به بلوغ رسید و خون شهدا جوشید و جوشید تا آن جویبار خونی که در غریبانه ترین حالت ممکن بر زمین جاری شده بود در اربعین حسینی رودی خروشان شد. چهل روز بود که یزیدیان جز رسوایی و بدنامی چیزی ندیده بودند و بزم و شادی شان آلوده به شرم و ندامت شده بود. چهل روز بود که درخت اسلام ریشه در خون شهدا استوارتر و راسخ تر از همیشه به سوی فلک قد می کشید.اربعین است هنگام میثاق و پیمان دوباره؛ کاروان به مقصد می رسد... .گفتار مجریاندیشه و رفتار امام حسین ع در همه ابعاد اسوه است؛ لیکن برخی موضع گیری های امام معصوم ع آن قدر شفاف و درست می درخشید که همگان را به سوی خویش فرامی خواند. آنچه در زندگی و سیره امام حسین بیش از همه برتری ها می درخشد نهضت و قیام امام در برابر طاغوتیان بنی امیه است که با اساس دین مخالف بودند. از برکت قیام امام حسین ع این مخالفت ریشه کن شد و خطر آن از سر دین و امت اسلام کنار رفت. 9 کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا ؛ این جمله و شعار نشان دهنده پیوستگی و تداوم خط درگیری حق و باطل در همه زمان ها و مکان هاست. نبرد عاشورا اگرچه از نظر زمان کوتاه ترین درگیری بود که فقط نیم روز طول کشید ولی از نظر امتداد طولانی ترین درگیری با ستم و باطل است. قضیه کربلا منحصر به یک جمعیت هفتاد و چند نفری و یک سرزمین نبوده است. 10 حایراصطلاحا به محدوده حرم حسینی و اطراف آنکه شامل قبر مطهر صحن و رواق و موزه و غیره است حایر گفته می شود. در آن مکان مقدس دعا مستجاب است؛ حتی برخی ائمه برای شفا به حایر حسینی متوسل می شدند. به اهل کربلا و ساکنان حرم نیز حایری گفته می شود. 11 امام حسین ع و حقوق بشریکی از مسائلی که در ادیان آسمانی به ویژه در اسلام وجود داشته و مورد بحث و گفت وگوی پیروان مذاهب بوده و می توان گفت از اصیل ترین قوانین الهی است مسئله حقوق بشر است. انسان ها هر عقیده و مسلکی که دارند و در هر زمان و مکانی که هستند باید به حقوق فردی و اجتماعی فرهنگی و اقتصادی خود برسند.اساس نهضت و قیام رهبران الهی دو چیز بود؛ رعایت کردن حقوق انسان ها و آزادی که به راحتی می توان گفت اگر حقوق انسان ها بر اساس موازین الهی داده نشود و یا حریت و آزادگی از بشر سلب شود جوامع بشری مانند حیوانات و درندگان خواهند زیست. 12 دلیل ماندگاری اندیشه امام حسین ع بالاترین معرفت در مکتب امام حسین ع دریافت عظمت حق و خداترسی است. این امام بزرگوار کسی مثل یزید را شایسته رهبری مسلمانان نمی دانست؛ چون یکی از نقطه ضعف های یزید بی پروایی در برابر خداوند بود. از بعد دیگر مکتب امام حسین ع حق محور بوده و بر پایه آزادگی بنا شده است و پارسایی و وارستگی از ویژگی های بارز امام و یارانش به شمار می رود. عدالت خواهی یکی از برجسته ترین وجوه قیام است قیامی که برای اجرای حدود الهی اتفاق افتاد. به گفته امام حسین ع اصحابش بهترین یاران
تقديس تا حد اعجاب
حسین ع از خانواده ای است که بر منهج حق و عدل رشد کرده و درصدد تاسیس امامت دینی بوده در حالی که خاندان بنی امیه مترصد فرصتی بودند تا دولت دنیوی تشکیل دهند و به مطامع دنیوی خود برسند عقاید در این باره می نویسد ما در کتاب عبقریه الامام گفتیم که مبارزه بین علی و معاویه مبارزه بین دو فرد یا دو عقل و دو حیله نبوده است بلکه در حقیقت مبارزه بین امامت و دولت دنیوی بوده است. روزگار از آن دولت دنیوی شد و دعوت کنندگان به این دولت از حزب معاویه پیروز شدند و دعوت کنندگان به امامت دینی از حزب امام به پیروزی نرسیدند. مبارزه یزید و حسین ع نیز چنین بوده است. مبارزه بین آنان مبارزه بین امامت و پادشاهی دنیوی بوده است. عقاد مقام امام حسین ع را آن قدر والا می داند که به خود اجازه نمی دهد آن حضرت را با یزید مقایسه کند زیرا یزید از هیچ فضیلتی برخوردار نیست تا در مقام تطبیق در آید. عقاد می نویسد درصدد مقایسه بین حسین و یزید نیستیم. چرا که با توجه به خصوصیات شخصی آنان وجهی برای این مقایسه باقی نمی ماند؛ زیرا برای یزید هیچ گونه فضل کوچک یا بزرگی نبود. در حالی که حسین هیچ گونه عیبی بنا به اعتراف افرادی حتی مانند معاویه نداشت. وقتی معاویه از پیروان اش خواست در تحقیر حسین چیزی بنویسند گفتند ما عیست ان اعیب حسینا؟ ما اری للعیب فیه موضعا. در حسین جایی برای عیب وجود ندارد. حسین ع و یزید؛ نمونه های کامل از دو خانواده از نظر عقاد امام حسین ع و یزید نمونه کاملی از دو خانواده بودند؛ با این اختلاف که حسین ع واجد فضایل هاشمی بود ولی یزید حتی فاقد صفات مادی خوب اموی ها بود. همین مساله علت مبارزه دایمی بین این دو خانواده که مصادیق بارز حق و باطل در تاریخ بوده اند شد. به اعتقاد عقاد این مبارزه از زمان ولادت عبدمناف و عبدالشمس آغاز شد و به تدریج در هر عرصه ای که امکان بروز وجود داشت عینیت پیدا می کرد. تا این که به عصر یزید می رسیم. یزید از همان ابتدا بنا را بر دشنام دادن به علی ع گذاشت. اگر حسین ع بیعت می کرد ناچار بود وفا کند. این عامل به اضافه عوامل دیگر که از همان اختلاف ذاتی بین این دو خانواده نشات گرفته بود باعث قیام همه جانبه اباعبدالله ع علیه حاکمیت ظالمانه یزید و خاندان بنی امیه شد.در عصر یزید خاندان بنی امیه به ظاهر به اسلام گرویدند اما هیچ وقت خصایص ذاتی و پست این خاندان با تکرار شهادتین رخت بر نبست و ریشه خباثت هم چنان در ضمیر وجود آنان باقی ماند و حتی رشد کرد. عقاد معتقد است که هم سپاه یزید و هم یاران حسین ع به آخرت ایمان داشته اند ولی عقیده و ایمان در یک طرف در روحی بوده کریم و در طرف دیگر در روحی لئیم و پست؛ یاران حسین ع صاحب هدف بوده اند و سپاه یزید منفعت پرست. او معتقد است که حسین ع دارای انگیزه ای الهی و معنوی برای نجات دین بود و نتایج مورد نظر نهضت اش نیز به زودی به دست آمد؛ یعنی یزید پس از چهار سال در ذلت مرد عاملان فاجعه عاشورا به سزای اعمال شان رسیدند و سلسله بنی امیه نیز در مدت اندکی سقوط کرد. بی هیچ شکی باید اعتراف کرد که از دیدگاه عقاد دین به دلیل حاکم شدن آن خانواده لئیم و مخالفت خاندان بنی هاشم مورد هجمه قرار گرفته بود و امام برای نجات دین از دست برد بنی امیه دست به قیامی خونین زد.هم چنان که متذکر شدیم عباس محمود عقاد اختلاف خانوادگی و اصالت و نسب حسین ع و یزید را یکی از مهم ترین عوامل قیام عاشورا می داند. از دیدگاه عقاد اختلاف بین این دو خاندان در فضایل و رذایل است که هر فضیلتی را منحصر به خاندان بنی هاشم و هر رذیلتی را برای خاندان بنی امیه می داند. عقاد در توصیف ویژگی
حضرت زینب(س)؛ شکوه شکيبايی
ع علت تاخیر آن را خواست امام فرمود منتظر هستم تا رسول خدا ص نامش را برگزیند. و پس از این جریان پیامبر ص به فرمان خدا نام زینب را برای فرزند فاطمه س برگزید. 2 کنیه ی حضرت زینب س را ام کلثوم و ام الحسن گفته اند که بعضا با نام خواهرش حضرت ام کلثوم س نوعی تشابه به وجود آورده است. دختر امیرالمؤمنین ع چون به سن رشد رسید عبدالله بن جعفر بن ابی طالب وی را به همسری برگزید. وی از تولد یافتگان حبشه و کسی است که پیامبر درباره اش دعای خیر فرمود. همه ی نویسندگان سیره او را به بزرگ واری عزت نفس و بخشش فراوان ستوده اند. 3 حضرت زینب س از عبدالله صاحب فرزندانی شد از جمله سه پسر و یک دختر معروف است پسران او عون و محمد در کربلا در رکاب امام حسین ع جهاد کردند و به شهادت رسیدند.در محضر رسول اکرم ص حضرت زینب س عالی ترین درس های زندگی را در دامان پدر و مادر آموخت و دانش بزرگ منشی عقلانیت و تکریم شخصیت را از محضر جد گرامیش کسب نمود. نوازش های پدرانه و عاطفی پیامبر ص نه تنها متوجه حسنین ع می گردید بلکه دختران فاطمه س نیز از آن بهره مند می شدند. خصوصا حضرت زینب س که از قدرت تفکر و اندیشه ی بالایی برخوردار بود و در عین کودکی خصلت های والایی داشت.هم گام با ولایت مردم کوفه پس از شهادت امام علی ع با امام حسن ع بیعت نمودند اما دیری نپایید که عهد خود را شکستند و از فرمان آن حضرت سرپیچی نمودند. فرماندهان لشکرش با وعده های معاویه به وی خیانت نموده تنهایش گذاشتند و سرانجام آن حضرت ناچار شد با معاویه پیمان صلح ببندد و در این میان از زخم زبان و شماتت دشمنان دوست نما بسیار رنجیده خاطر گردد. در این شرایط حضرت زینب س به هم راه برادرش امام حسن ع و دیگر علویان از کوفه به سوی مدینه بازگشتند و در رکاب آن حضرت با صبر و مقاومت مدافع ارزش های دینی و دست آوردهای رسالت رسول خدا ص بودند.احترام و محبت خاص حضرت زینب س به امام مجتبی ع از دو جهت قابل تامل است. ابتدا این که آن حضرت برادر بزرگ تر و محل اتکا زینب س پس از امیرالمؤمنین ع و به منزله ی پدرش بود و دیگر آن که وی امام زمانش به حساب می آمد و تبعیت از آن حضرت را بر خویش واجب می دانست.هم راز حماسه حسینی عشق و محبت حضرت زینب س به ذات احدیت اوج ایثار و فداکاری وی را به نمایش گذارد و در همین راستا ولایت امام حسین ع قلب خواهر را از مهر و عاطفه لبریز کرد و او را مطیع محض حق و حقیقت نمود.تعلق خاطر این خواهر و برادر در خلال شواهد تاریخی و حتی دورانی که حضرت زینب س هم سر عبدالله بن جعفر شده و زندگی مشترک تشکیل داده بود به خوبی نمایان است. در تاریخ چنین درجه ای از محبت بین یک خواهر و برادر کم تر دیده شده که البته دلیل آن واضح است؛ آن دو بزرگ وار عارف به کمال عظمت و جلالت قدر و شان یک دیگر بودند. به گونه ای که زینب س برادرش را سرور جوانان اهل بهشت و ریحانه ی رسول خدا ص می دانست امام حسین ع برایش یکی از شخصیت های مطرح در آیه ی تطهیر آیه ی مباهله و سوره ی هل اتی و مهم تر از همه امام منصوب از جانب خدا و پیامبر ص و به نص صریح قرآن بود. حضرت امام حسین ع نیز خواهرش را به حقیقت شناخته و به کمالات و فضائل و ویژگی هایش آشنایی کامل داشت و روح بلندش را مخزن اسرار الهی و حافظ اصل نبوت و ولایت می دانست.در تاریخ آمده است روزی حضرت امام حسین ع مشغول تلاوت قرآن بود که خواهرش بر وی وارد شد. امام در حالی که قرآن را به دست گرفته بود به احترام وی از جا برخاست. 4 زمان جدایی پس از آن که اصحاب و یاران
هدف عالی قیام امام حسین(ع)از زبان خود امام (ع)
امام حسین ع ریشه در انحراف های بنیادی و اساسی در جامعه اسلامی داشت. این انحراف ها زائیده انحراف حکومت اسلامی از مسیر اصلی خود از سقیفه به بعد بود. که پس از شهادت علی ع کلا به دست سلسله سفیانی و حزب ضد اسلامی اموی افتاد. به گواهی اسناد تاریخی سران این حزب هیچ اعتقادی به اسلام و اصول آن نداشتند 1 . و ظهور اسلام و به قدرت رسیدن پیامبر اسلام ص راجلوه ای از پیروزی تیره بنی هاشم بر تیره بنی امیه در جریان کشمکش قبیلگی در درون طایفه بزرگ قریش می دانستند 2 . و با یک حرکت خزنده به تدریج در پوشش اسلام به مناصب کلیدی دست یافتند × و سرانجام از سال چهلم هجری حکومت اسلامی و سرنوشت ومقدرات امت اسلامی به دست این حزب افتاد و پس از بیست سال حکومت معاویه و به دنبال مرگ وی پسرش یزید به قدرت رسید که اوج انحراف بنیادی و جلوه ای آشکار از ظهور جاهلیت نو در پوشش ظاهری اسلام بود 3 .امام حسین ع نمی توانست در برابر چنین فاجعه ای سکوت کند و احساس وظیفه می کرد که در برابر این وضعاعتراض و مخالفت کند. سخنان نامه ها و سایر اسنادی که از امام حسین ع به دست ما رسیده به روشنی گویای این مطلب است. این اسناد بیانگر آن است که از نظر امام پیشوا و رهبر مسلمانان شرائط و ویژگی هایی دارد که امویان فاقد آنها بودند و اساس انحراف ها و گمراهیها این بود که عناصر فاسد و غیر لایق تکیه برمسند خلافت اسلامی و جایگاه والای پیامبر زده بودند و حاکمیت وزمامداری آنها آثار و نتائج بسیار تلخ و ویرانگری به دنبال آورده بود.چند نمونه از تاکیدهای امام در این باره یادآوری می شود ویژگی های پیشوای مسلمانان1 - در نخستین روزهایی که امام حسین ع در مدینه برای بیعت جهت یزید در فشار بود در پاسخ ولید که پیشنهاد بیعت با یزیدرا مطرح کرد فرمود اینک که مسلمانان به فرمانروایی مانندیزید گرفتار شده اند باید فاتحه اسلام را خواند 4 .2 - امام ضمن پاسخ نامه های کوفیان نوشت ... امام و پیشوای مسلمانان کسی است که به کتاب خدا عمل نموده راه قسط و عدل را در پیش گیرد و از حق پیروی کرده باتمام وجود خویش مطیع فرمان خدا باشد 5 .3 - امام حسین ع هنگام عزیمت به سوی عراق در منزلی بنام بیضه خطاب به حر خطبه ای ایراد کرد و طی آن انگیزه قیام خود را چنین شرح داد مردم پیامبر خدا ص فرمود هر مسلمانی با حکومت ستمگری مواجه گردد که حرام خدا را حلال شمرده و پیمان الهی را درهم می شکند با سنت و قانون پیامبر از در مخالفت درآمده در میان بندگان خدا راه گناه و معصیت و تجاوزگری و دشمنی در پیش می گیرد ولی او در مقابل چنین حکومتی با عمل و یا با گفتاراظهار مخالفت نکند برخداوند است که آن فرد ساکت را به کیفرهمان ستمگر آتش جهنم محکوم سازد.مردم آگاه باشید اینان بنی امیه اطاعت خدا را ترک و پیروی ازشیطان را بر خود فرض نموده اند فساد را ترویج و حدود الهی راتعطیل نموده فی را که مخصوص به خاندان پیامبر است به خوداختصاص داده اند و من به هدایت و رهبری جامعه مسلمانان و قیام بر ضد این همه فساد و مفسدین که دین جدم را تغییر داده اند ازدیگران شایسته ترم ... 6 .حاکمیت بنی امیه که امام در این سخنان به گوشه هایی از آثارسو آن اشاره نموده در شوون مختلف جامعه اسلامی اثر گذاشته وفساد و آلودگی و گمراهی را گسترده و عمومی ساخته بود. امام حسین ع در موارد متعددی انگشت روی این عواقب سو گذاشته و به مردم هشدار داده است که به چند نمونه آن اشاره می شود محو سنتها و رواج بدعتهاآن حضرت پس از ورود به مکه نامه ای به سران قبائل بصره فرستاد و طی آن چنین نوشت ...اینک پیک خود را با این نامه به سوی شما می فرستم شمارا به کتاب خدا و سنت پیامبر دعوت می کنم زیرا در شرائطی قرارگرفته ایم که سنت پیامبر به کلی از بین رفته و بدعتها زنده شده است اگر سخن مرا بشنوید شما را به راه راست هدایت خواهم کرد... 7 .دیگر به حق عمل نمی شودحسین بن علی ع در راه عراق در منزلی به نام ذی حسم درمیان یاران
هدف عالی قیام امام حسین(ع)از زبان خود امام (ع)
امام حسین ع ریشه در انحراف های بنیادی و اساسی در جامعه اسلامی داشت. این انحراف ها زائیده انحراف حکومت اسلامی از مسیر اصلی خود از سقیفه به بعد بود. که پس از شهادت علی ع کلا به دست سلسله سفیانی و حزب ضد اسلامی اموی افتاد. به گواهی اسناد تاریخی سران این حزب هیچ اعتقادی به اسلام و اصول آن نداشتند 1 . و ظهور اسلام و به قدرت رسیدن پیامبر اسلام ص راجلوه ای از پیروزی تیره بنی هاشم بر تیره بنی امیه در جریان کشمکش قبیلگی در درون طایفه بزرگ قریش می دانستند 2 . و با یک حرکت خزنده به تدریج در پوشش اسلام به مناصب کلیدی دست یافتند × و سرانجام از سال چهلم هجری حکومت اسلامی و سرنوشت ومقدرات امت اسلامی به دست این حزب افتاد و پس از بیست سال حکومت معاویه و به دنبال مرگ وی پسرش یزید به قدرت رسید که اوج انحراف بنیادی و جلوه ای آشکار از ظهور جاهلیت نو در پوشش ظاهری اسلام بود 3 .امام حسین ع نمی توانست در برابر چنین فاجعه ای سکوت کند و احساس وظیفه می کرد که در برابر این وضعاعتراض و مخالفت کند. سخنان نامه ها و سایر اسنادی که از امام حسین ع به دست ما رسیده به روشنی گویای این مطلب است. این اسناد بیانگر آن است که از نظر امام پیشوا و رهبر مسلمانان شرائط و ویژگی هایی دارد که امویان فاقد آنها بودند و اساس انحراف ها و گمراهیها این بود که عناصر فاسد و غیر لایق تکیه برمسند خلافت اسلامی و جایگاه والای پیامبر زده بودند و حاکمیت وزمامداری آنها آثار و نتائج بسیار تلخ و ویرانگری به دنبال آورده بود.چند نمونه از تاکیدهای امام در این باره یادآوری می شود ویژگی های پیشوای مسلمانان1 - در نخستین روزهایی که امام حسین ع در مدینه برای بیعت جهت یزید در فشار بود در پاسخ ولید که پیشنهاد بیعت با یزیدرا مطرح کرد فرمود اینک که مسلمانان به فرمانروایی مانندیزید گرفتار شده اند باید فاتحه اسلام را خواند 4 .2 - امام ضمن پاسخ نامه های کوفیان نوشت ... امام و پیشوای مسلمانان کسی است که به کتاب خدا عمل نموده راه قسط و عدل را در پیش گیرد و از حق پیروی کرده باتمام وجود خویش مطیع فرمان خدا باشد 5 .3 - امام حسین ع هنگام عزیمت به سوی عراق در منزلی بنام بیضه خطاب به حر خطبه ای ایراد کرد و طی آن انگیزه قیام خود را چنین شرح داد مردم پیامبر خدا ص فرمود هر مسلمانی با حکومت ستمگری مواجه گردد که حرام خدا را حلال شمرده و پیمان الهی را درهم می شکند با سنت و قانون پیامبر از در مخالفت درآمده در میان بندگان خدا راه گناه و معصیت و تجاوزگری و دشمنی در پیش می گیرد ولی او در مقابل چنین حکومتی با عمل و یا با گفتاراظهار مخالفت نکند برخداوند است که آن فرد ساکت را به کیفرهمان ستمگر آتش جهنم محکوم سازد.مردم آگاه باشید اینان بنی امیه اطاعت خدا را ترک و پیروی ازشیطان را بر خود فرض نموده اند فساد را ترویج و حدود الهی راتعطیل نموده فی را که مخصوص به خاندان پیامبر است به خوداختصاص داده اند و من به هدایت و رهبری جامعه مسلمانان و قیام بر ضد این همه فساد و مفسدین که دین جدم را تغییر داده اند ازدیگران شایسته ترم ... 6 .حاکمیت بنی امیه که امام در این سخنان به گوشه هایی از آثارسو آن اشاره نموده در شوون مختلف جامعه اسلامی اثر گذاشته وفساد و آلودگی و گمراهی را گسترده و عمومی ساخته بود. امام حسین ع در موارد متعددی انگشت روی این عواقب سو گذاشته و به مردم هشدار داده است که به چند نمونه آن اشاره می شود محو سنتها و رواج بدعتهاآن حضرت پس از ورود به مکه نامه ای به سران قبائل بصره فرستاد و طی آن چنین نوشت ...اینک پیک خود را با این نامه به سوی شما می فرستم شمارا به کتاب خدا و سنت پیامبر دعوت می کنم زیرا در شرائطی قرارگرفته ایم که سنت پیامبر به کلی از بین رفته و بدعتها زنده شده است اگر سخن مرا بشنوید شما را به راه راست هدایت خواهم کرد... 7 .دیگر به حق عمل نمی شودحسین بن علی ع در راه عراق در منزلی به نام ذی حسم درمیان یاران
توسّل و هدایت گمراهان
امام حسین ع را ببینید که روز بیست و هفت رجب از مدینه بیرون آمده شش ماه در مکه بوده و روز هشتم ذی الحجه از مکه بیرون میآید تا اینکه در کربلا حر کاروان امام را متوقف میکند.طبق روایات و منابع تاریخی افراد متعدد و مختلفی به ابیعبدالله ع ایراد و اشکال کردهاند و یا در قالب سؤال گفتهاند که این سفر شما درست نیست یا اصلا برای چه دارید میروید؟ یاران امام حسین ع چون یاران امام حسین ع از سه ـ چهار منطقه جمع شدند تا در کربلا تعدادشان به 72 نفر رسید.از این تعداد 17 نفر که اهلبیت علیهمالسلام بودند.چهرههای بسیار برجسته ایمانی از کوفه به کربلا آمدند. کوفه تا چهارپنج قرن بهترین انسانهای مکتب اهلبیت علیهمالسلام را داشت که خیلی هم به دین خدا خدمت کردند خاندانهای فوق العاده علمی و تقوایی در کوفه زندگی میکردند که برخی از یاران امام حسین ع را تشکیل دادند.تعدادی از یاران امام نیز اهل بصره بودند و تعدادی هم از مکه با حضرت آمدند که از نقاط مختلف به مکه آمده بودند.حتی یکی از این یاران از مدینه تا روز عاشورا سؤال هم نکردند که این سفر را برای چه میروی؟ روز عاشورا بهانه نیاوردند و اشکال نکردند که این جنگ نابرابر و نامعقول است که هفتاد نفر مقابل سی هزار نفر بجنگند و لااقل ما را قانع کندر کنار امام واجب الاطاعه و تعیین شده از سوی خدا تنها گوش بودند و تسلیم فرامین امام. این ویژگی
استاد حسین انصاریان: تجلی خلیل الله بودن در وجود امام حسین(ع)
امام علی ع میفرمایند احل حلالا غیر مدخول هیچ پاکی را خداوند عیبدار بیان نکرده بلکه کامل بیان کرده است و حرم حراما غیر مجهول و خداوند هیچ کار ضررداری را از دید شما پنهان نکرده است. دلیل این کار نیز این بوده است که خداوند بخیل نیست. هرچه به صلاح انسان بوده بیان کرده است؛ چون جواد و کریم است. پس به یک عبارتی میشود گفت که قرآن روایات دعاها و زیارتها درس زندگی راهنمایی پند و عبرت است اگر مردم بپذیرند درس بگیرند و عمل کنند.این مفسر برجسته قرآن کریم در ادامه به یکی از سخنان پیغمبر اکرم ص اشاره و عنوان کردند پیغمبر اکرم ص میفرمایند چنین افرادی حتما به خیر دنیا و آخرت میرسند اما اگر بفهمند و یاد بگیرند و عمل نکنند؛ پس مانند چراغی میشوند که نور ندارد. بنابراین اگر عمل نکنند به ظلمت زندگی دنیا و به ظلمت زندگی آخرت دچار میشوند.استاد انصاریان در ادامه با تاکید بر اینکه یکی از زیارتهای پربار پردرس و پرعبرت ما زیارت وارث است گفتند در یک جملۀ این زیارت میخوانیم السلام علیک یا وارث ابراهیم خلیل الله وقتی میگوییم سلام بر تو ای حسین ع که وارث ابراهیم خلیل الله ع هستی معنایش این است که تو خلیل الله بودن ابراهیم ع را به ارث بردهای یعنی تو پسر مانند پدر ریشهدار اولیهات ابراهیم به مقام خلیل اللهی رسیدهای.این مفسر برجسته قرآن افزودند چرا قرآن مجید به ابراهیم خلیل الله میگوید؟ پروردگار عالم در سه آیه هفت ویژگی برای ابراهیم ع بیان میکند که مجموع این هفت ویژگی سبب شد تا ابراهیم خلیل الله شود؛ واتخذ الله ابراهیم خلیلا خداوند در قرآن مجید میگوید من ابراهیم را به عنوان خلیل الله انتخاب کردم. در همین خلیل اللهی ابراهیم هزار نکتۀ باریکتر از مو وجود دارد. ابراهیم ع با همین ویژگیهایی که سورۀ مبارکۀ نحل میگوید به مقام خلیل اللهی رسید؛ عین این مقام را حضرت حسین ع بدون هیچ کم و زیادی به ارث برده است؛ یعنی کاملا میتوانیم بگوییم یکی از القاب حضرت ابی عبدالله ع ان الحسین خلیل الله است و حقایق این خلیل اللهی در وجود مقدس او تجلی کامل دارد.استاد حسین انصاریان در ادامه این بخش از صحبتهای خود به صفت امت بودن حضرت ابراهیم ع اشاره و تصریح کردند یک صفت در حضرت ابراهیم ع که در بحث گذشته مطرح شد امت بودن ایشان بود ان ابراهیم کان امه قانتا لله حنیفا امت پنج معنا دارد و همۀ پنج معنا در ابراهیم ع بود. همۀ این پنج معنا در وجود مبارک حضرت سیدالشهدا ع هم جلوۀ کامل داشت. ویژگی دوم که در آیه بیان شده قانتا الله است. این جمله مرکب از دو کلمه است. قانت که از نظر عربی اسم فاعل است و یک کلمۀ لله ؛ ترکیب آن قانتا لله اسم فاعل قانت یعنی انسانی که -ابراهیم - در عبادت و در اطاعت خدا دارای عبادت و اطاعت پیوسته و دایمی بوده است؛ یعنی ابراهیم ع در عبادت و اطاعت خدا که منبع خیر است خدایی که منبع همۀ خیرات است تعطیلی و بریدگی نداشته است. ابراهیم ع با همۀ اوضاع زمان خود عبادت و اطاعت پیوسته و دائمی داشتند.این استاد اخلاق حوزه علمیه قم با اشاره به اینکه اسم فاعل قانت معنای مضارع آن را میدهد گفتند یقنت فعل مضارعی است که دلالت بر استمرار و بر دوام دارد و من یقنت قرآن است کسی که بندگی و طاعتش دوام داشته باشد؛ انسانی که بندگی و اطاعت دوام دار داشت اما این بندگی و اطاعت دوام دار فقط الله بود که این خیلی مهم است؛ یعنی وجود مبارک ابراهیم ع در چه پایگاهی از خلوص قرار گرفته که ابدا در این عبادت دایم و اطاعت دایم چشم برای جلب نظر احدی در این عالم نداشت تا شخصی عبادت و اطاعت ایشان را ببیند و ایشان را تحسین کند. ابراهیم با الله بودن بار آمد و قانتا الله شد.استاد انصاریان بیان کردند در زیارت وارث که میگوییم یا وارث ابراهیم در حقیقت این قانتا الله را ابی عبدالله ع کامل به ارث برده است؛ یعنی امام 57 سال کارشان الله بود و یک لحظه کاری غیر از الله از حضرت صادر نشد. خلوصشان در کربلا تا کجا بود که کربلا با تمام درسهایش ماندگار شد و بقا پیدا کرد روز به روز هم دارد گستردهتر میشود و مشتری زیادتری را جمع میکند؟ ایشان با اشاره به داستان باز گذاشتن راه آب برای دشمنان از سوی امام حسین در روزهای ابتدایی واقعه و در ادامه آب بستن دشمن بر روی یاران
حضرت اباالفضل (ع)؛ پدر فضيلت ها و نيكي ها
امام علی ع در هر فرصتی ذهن پاک فرزندش را با حکمتها و مطالب سازنده و عمیق بارور می کرد و همچون لقمان حکیم جان کودک خود را با مواعظ و حکمتهای ژرف می نواخت و این توصیه های اخلاقی یا نوازشهای عاطفی با لحنی صمیمانه توام بود. بر همین اساس این جوان هاشمی انسانی برازنده پرهیزگار دانشور مبارز شجاع و اهل سخاوت بارآمد و آیینه تمام نمای جمال و کمال پدر پاک خود گردید. در محیط پرورشی عباس ع چشمه توحید جاری بود و با دلی لبریز ازعشق الهی و مهر ملکوتی تربیت می گردید. دوران کودکی او سرشار از عنایت و لطف ابراز محبت پدر و برادرانی بود که لحظه ای از پرورش وی به عنوان انسانی والا و صاحب کرامتهای اخلاقی غافل نبودند. حضرت ابوالفضل ع ملازم دو نوه گرامی رسول اکرم ص و سروران جوانان بهشت بود و در کلاس درس آن دو امام بزرگوار اصول فضیلت را فراگرفت. ایشان همواره با سید شهیدان همراه بود و در سفر و حضر از وی جدا نمی شد و الگوهای رفتاری او را در جان خویش استوار می ساخت تا آنجا که پرتوی از برادر در خصوصیات و دیدگاه هایش گردید. امام حسین ع نیز که ارادت بی شایبه و جانبازی برادرش عباس ع را نیک دریافته بود او را بر تمامی اهل بیت خود مقدم می داشت و خالصانه نسبت به او محبت می ورزید. اسوه های تربیتی عباس ع او را به سطح مصلحان بزرگ بشریت ارتقا داد؛ بزرگانی که با فداکاریهای والا و تلاشهای مستمر برای نجات جامعه انسانی از ذلت و احیای آرمانهای بلند انسانی مسیر تاریخ را دگرگون ساختند. این کودک از همان روزهای آغازین رشد و شکوفایی آموخته بود که در راه اعتلای کلمه حق و اهتزاز پرچم توحید جانبازی کند و چنین باوری در اعماق جانش ریشه دوانید و با هستی او عجین گشت. و عجیب نبود او چنین مسیر سازنده و پویایی را طی کند؛ زیرا پدرش امیرمؤمنان و برادرانش حسن و حسین ع و نیز مادر نیکو خصالش نهال ارزشها را در کشتزار روح و روانش غرس کرده بودند. نخستین بارقه های جنگاوری عباس ع از همان اوان نوجوانی درایشان مشاهده شد و در این میان امیرالمؤمنین ع بیشترین سهم را در بروز و اتصاف این ویژگی برجسته و کارآمد روحی در او بر عهده داشت. تیزبینی امام ع در پرورش عباس ع از او چنان قهرمان نام آوری در جنگهای مختلف ساخته بود که شجاعت و شهامت او نام علی ع را در کربلا زنده می کرد. روزی امیرالمؤمنین ع در مسجد نشسته و با اصحاب و یاران
هويت مکتبي
ویژگی های آن کل را در خود مجسم کند البته بدیهی است که بعضی هویت ها منفی جاهلی و خرافی و موهوم باشند و مبنای صحیحی نداشته باشند. یاران با وفای حضرت ابوعبدالله الحسین ع هویت خود را در مکتب اسلام یافته بودند و ولایت را تجسم عینی ارزش های مکتبی می دانستند و ثمره آن را آزادی انسان از ظلم و ستم و حفظ کرامت و عزت او و در نهایت رستگاری وی قلمداد می کردند نماد و نمودهای فراوانی برای نمایش هویت یاران بی نظیر ایشان در صفحات تاریخ موجود است که در این مقال از میان آنها اشعار حماسی عاشورائیان- رجزها- را برگزیده ایم. زیرا این کلمات آخرین چکامه های جا آنها به مقدم دوست است. چرا که انسان در آخرین لحظات زندگی خویش سرشار از صداقت است و تمام زوایای روحی او بروز و ظهور می یابد و امکان پنهان کاری وجود نخواهد داشت. رجز خوانی بیان کلماتی معرفی شخصیت رزمنده و اهداف رزمی او بوده است. ضمنا اهدافی مثل 1- تقویت روحیه خود و همرزمان 2- تضعیف توان رزمی دشمن و در یک جمله نوعی جنگ روانی بوده است رجز جوانان رجز خود را بیشتر به صورت شعر بیان می کردند و بسیار کم اتفاق افتاده که رجز را به نثر می گویند. معمولا رجز خواندن مختص افراد نام آور و مشهور بوده است غیر خواص رجزنمی خواندند چرا که چیزی برای نمایش و به رخ کشیدن نداشتند همین ویژگی یکی از اولین نقاط تمایز رزمندگان صحنه کربلا با دیگر صحنه های نبرد بود که همه یاران حق به رجز خوانی پرداختند زیرا ارزش های مطرح شده در رجزهایشان ارزش های معنوی و الهی بود. رجز خواندن غیر خواص هم بر خلاف هنجارهای جاری در صنحه های نبرد شایسته و به جاست و شاید به این دلیل باشد که خواسته باشند بگویند در پیشگاه امام حسین
حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمدابراهیم آیتی
ویژگی سوم گفتار های مرحوم آیتی در بارۀ عاشورا بعد تحلیلی ایشان بر اساس منابع تاریخی است . که این هم قبل از ایشان کمتر سابقه داشته است و بیشتر خطابهها مطالب عاطفی و فضایلی و آمیخته با اغراق و گزافه گویی بوده است و به تحلیل اهداف و رفتارهای امام حسین ع یاران
بایدهای مطالعاتی قیام امام حسین
امام حسین ع به دور از هر باور فرقه ای یا وابستگی و تعصب قومی یکی از نخبگان همه ی فصول حیات بشری است . نخبه ای از نخبگان دینی و روحانی که یکی از صحنه های شگفت تاریخ انسانی را آفرید . واقعه ای که عقل را از درک اسرارش عاجز کرده و به زانو نشانده است .بنابراین مهم ترین عامل پیچیدگی شناخت واقعه ی عاشورا آن است که رهبر این قیام شخصیتی است که عشق و عقل عرفان و برهان دیانت و سیاست حقیقت و واقعیت دنیا و آخرت شور و شعور شعر و شمشیر روح و تن فکر و فقه همه و همه را درهم آمیخته و منشوروار از هر ضلع و زاویه ای تلالؤ و جلوه گری خیره کننده ای دارد . پیچیدگی روح و شخصیت او هزاران پیچ و تاب در قوه ی عقل و فهم شاهدان و همه ی کسانی که درباره ی قیام او گفته و نوشته اند درافکنده است .نگارنده ادعا ندارد که این مقاله بتواند با قید و بند الفاظ گره ای از این معما را بگشاید بلکه فقط کوششی است که از کشش مهر آن شهید فرزانه ی همیشه جاوید حاصل آمده است . امید است که در آینه ی جمیل جمالش به تماشای جلوه های جمال الهی بنشینیم .دو دیدگاه و نگرش کلی در زمینه ی ضرورت قیام امام حسین ع ذهن پیروان و همه ی مسلمانان و به طور کلی پژوهشگران عرصه ی تاریخ و به ویژه تاریخ اسلام را به خود مشغول کرده است و هر یک طرف داران و مخالفانی دارد .دیدگاه نخست منظر الهی متافیزیکی است . بر اساس این دیدگاه خداوند چنین مقدر کرده بود که امام با جمعی از پیروان و یاران صدیق و مخلصش برای حفظ و نجات اسلام به شهادت برسند . مشخصه های این دیدگاه عبارت اند از الف امام انسانی است مافوق انسان با ویژگی
رويکرد احساسي- عاطفي به واقعه عاشورا در ايران (از صفويه تا مشروطه)(3)
ع افسانه ساربان امام جریان شفا یافتن دختر معلول یهودی با خون بال یک مرغ افسانه شیرین خانم افسانه قیام دختری به نام دره الصدف در حلب به انگیزه خونخواهی امام حسین ع و ... ضمن آنکه شنونده و خواننده را سرگرم می ساخت احساسات و عواطف او را نیز تحریک کرده اشکش را جاری می ساخت و بعد حزن انگیز و غمبار این حادثه را بسیار پر رنگ و فربه تر به تفسیر و تصویر می کشید؛ در حالی که هیچ یک از داستان های یاد شده هر چند به اختصار و اجمال در منابع کهن و حتی متاخر معتبر تاریخ عاشورا وجود ندارد.3. وجود روایات متعدد بر بسیاری اجر و ثواب گریستن گریاندن و تباکی چنان که در آغاز این پژوهش اشاره شد روایات بسیاری از معصومان ع درباره فضیلت و ثواب عزاداری و گریه و گریاندن و حتی تباکی در سوگ امام حسین ع وارد شده است مجلسی 1403 ق ج44 ص 288-296 باب ثواب البکا علی مصیبته و مصیبته الائمه که هر خواننده و شنونده ای را به گریستن و گریاندن ترغیب و تشویق می کند. به نظر می رسد با توجه به اطلاق چنین روایاتی یکی از عوامل مهمی که در این دوران سبب ترویج این قرائت گردیده این بوده که بسیاری پنداشه اند صرف گریه و عزاداری برای امام حسین ع از هر کس و با هر گناه و آلودگی سبب بخشش و آمرزش گناهان و ورود به بهشت می شود؛ در حالی که توجه نشده بستر صدور این روایات زمانی بوده که بنی امیه و به ویژه بنی عباس با تمام قوا و امکانات در صدد از بین بردن و به فراموشی سپردن نام و فرهنگ اهل بیت ع و به ویژه فرهنگ عاشورا بوده اند و در مقابل ائمه در آن شرایط سخت و بحرانی برای دفاع از فرهنگ اصیل اسلامی و به ویژه زنده نگه داشتن یاد و خاطره عاشورا شیوه ای جز برگزاری مراسم سوگواری و ترغیب شیعیان خود بر گریه و گریاندن و عزاداری در سوگ امام حسین ع و خاندانش نداشتند؛ از این رو اخبار و سفارش های بسیاری از ائمه در این باره وارد شده است. به تعبیر دیگر این روایات یک ظاهر - یعنی همان منطوق - دارند که مفهوم و معنای آنها روشن است و یک مقصود که علت و شان صدور آنها باشد و آن اعلام همبستگی با امام حسین ع و بیزاری جستن از کشندگان وی است. گریه در حقیقت ابزاری است برای اعلام مخالفت و بیزاری از دشمنان امام ع زیرا امویان * این روز را عید دانسته و جشن می گرفتند و شیرینی می خوردند و زینت کرده لباس نو می پوشیدند بیرونی بی تا ص 329عاملی 1408 ق ص 83-87 همو 1415ق ج4 ص 307-308 . امامان شیعه برای مقابله با این سنت حسین ستیز مردم را به گریه و عزاداری در عاشورا تشویق و ترغیب می کردند؛ از این رو عزاداری در آن عصر یک نوع اعلام مخالفت با حزب حاکم اموی و عباسی و همراهی با حزب حسینی بود مجلسی 1403 ق ج44 ص 294-295 حاشیه محقق کتاب اسفندیاری 1384 ص 48-49 .4. خنثی بودن و همسویی این قرائت با رفتار و منش حاکمان و سلاطین به نظر می رسد یکی از عواملی که سبب شد در دوران مورد بحث این قرائت شایع ترین و غالب ترین قرائت در میان قرائت های دیگر باشد خنثی بودن و چه بسا همسویی با سیاست ها رفتارها و عملکرد حاکمان صفوی و قاجار بود؛ زیرا این رویکرد از آن رو که تنها به بعد مصائب و بلایایی که بر امام حسین ع و یاران و خاندانش رفته است می پردازد و چندان توجهی به علل و عوامل این واقعه ندارد و سخنی از مسببان و عاملان این حادثه و ویژگی
English