اعمال ناقص در بارگاه رب كامل

   اى عزيز ! اعمالى كه از تو براى حضرت دوست صادر مى‏شود و به گمان تو تمام عيار است ، ممكن است داراى عيوبى باشد كه تو راه به آن نبرده باشى و از نظر تو مخفى مانده باشد .از عطاى سلمى كه يكى از مشاهير اهل حال است نقل شده كه : در اوايل حال ، نساجى داشته و از آن شغل كسب معاش مى‏نموده .روزى پارچه‏اى بافت ، پارچه‏اى كه براى بافت آن وقت بسيار صرف كرده بود و نهايت دقّت را در آن به كار برده بود و اعتقاد داشت در نهايت محكمى و خوبى است .پارچه را به بازار مى‏برد و به بزّازى كه متخصّص پارچه و قيمت بود ارائه مى‏كند ، بزّاز از قيمتى كه عطا در نظر داشت كم‏تر قيمت مى‏كند ؛ زيرا عيوبى در پارچه بود كه بزاز به آن اشاره مى‏كند در حالى كه آن عيوب از ديد عطا دور مانده بود .عطا پس از علم به عيوب ، در وسط بازار ، شروع مى‏كند به بلند گريه كردن ، بزّاز از كرده پشيمان مى‏شود و به عطا مى‏گويد : مرا ببخش به هر قيمتى كه مى‏خواهى از تو مى‏خرم ، عطا مى‏گويد : گريه من از كمى قيمت پارچه نيست ، بلكه از اين است كه من با وجود سعى بسيارى كه در بافت اين پارچه كرده‏ام و به اعتقاد خود آن را بى‏عيب مى‏دانستم ، معيوب از آب در آمد و من از عيب آن غافل بودم ، شايد عمل‏هاى من هم مثل اين پارچه پر از عيب باشد و چون روز قيامت به نظر خبير بصير برسد ، عيب‏هايش ظاهر گردد ، در حالى كه من از آن غافل بودم و آن روز چه كنم ؟!
آيت اللّه بروجردى ، يكى از اعاظم علماى شيعه و فقهاى بزرگ مذهب بود ، شخصيّت ممتاز علمى و عملى ايشان باعث گشت كه در زمان وى ، حوزه علميه قم از چنان عظمتى برخوردار شود كه صداى دانش و مذهب شيعه به بسيارى از كشورها برسد .

امام خمينى رحمه‏الله براى حضرت آيت اللّه بروجردى رحمه‏الله اهميّت و احترام خاصى قائل بودند .نقل مى‏كنند : يك روز عدّه‏اى از علماى بلاد در محضر آيت اللّه بروجردى جمع بودند ، در برابر ايشان صحبت از خدمات ارزنده آن جناب به ميان آمد و هركسى گوشه‏اى از برنامه‏هاى پراهميّت ايشان را اعم از پربار كردن فقه ، عظمت دادن به حوزه ، چاپ كتب علمى ، تأسيس دار التّقريب ، ساختن مساجد و مدارس ، فرستادن مبلغ به ممالك خارجى ، گوشزد مى‏كرد و آن جناب با دقت به آن مسائل گوش مى‏دادند ، تنها پيرمرد عالمى كه اكثر حضار او را نمى‏شناختند و معلوم بود از گوشه‏اى از كشور به ديدن آن جناب آمده ساكت بود .آيت اللّه بروجردى به او فرمودند : شما هم چيزى بگو ، ناگهان پيرمرد با حالى پر از خضوع و انكسار عرضه داشت :أَخْلِصِ الْعَمَلَ فَإِنَّ النَّاقِدَ بَصيرٌ.حضرت آيت اللّه ، آنچه گفتند به درد شما نمى‏خورد ، عمل خالص كن كه زرگرى كه بناست اعمال را محك بزند ، بيدار بيدار است .نوشته‏اند بهت مجلس را گرفت و به پهناى صورت ، اشك از دو ديدگان حضرت آيت اللّه بروجردى سرازير شد .آرى ، اعمال ما را با عطا و عنايت او چه نسبت است ، اصولاً اعمال ما انسان‏ها قدر و قيمتى ندارد كه در برابر عطاى دوست بتوان از آن حرف زد !!

به قول الهى آن عارف فرزانه و بيدار يگانه :

هرچه جز زندگى عشق فنا

بود فنا عاشقان را غم و اندوه صفا

بود صفا مهر خورشيد به ذرات نكو بود نكو

طاعت ما غلط و نقص و گنه بود گنه

كرم دوست به‏ما در عوض سعى و عمل

به گدايان زره عشق كرم كرد كرم

با «الهى» اگر از لطف نظر داشت نظر

رحمتش عام به هر شاه و گدا بود گدا

هرچه جز بندگى يار هوا بود هوا

عارفان را الم و درد ، دوا بود دوا

عشق و حيرانى ذرات به‏جا بود به‏جا

رحمت او كرم و جود و عطا بود عطا

در بر عقل چنين نكته خطا بود خطا

حسن بى‏حد رخ يار روا بود روا

رحمتش عام به هر شاه و گدا بود گدا

[ وَرُؤْيَتُكَ ذِكْرَكَ لَهُ تُورِثُكَ الرِّيا وَالْعُجْبَ وَالسَّفَهَ والْغِلْظَةَ فى خَلْقِهِ وَاسْتِكْثارِ الطَّاعَةِ وَنِسْيانَ كَرَمِهِ وَفَضْلِهِ ] متوجه باش ذكرى كه نسبت به حق دارى ، به توفيق خود اوست ، مبادا فكر كنى كار تو است كه تو قدرت بر انجام هيچ كارى ندارى ، اگر عنايت و محبت او نباشد ، يك ذكر يا يك ركعت عبادت از دستت بر نخواهد آمد .اگر ذكر خود را ببينى ، به تدريج به ريا و عجب و سفاهت و تندى با خلق دچار خواهى شد و طاعت و ذكرت به نظر زياد خواهد آمد و كرم و فضل حضرت دوست را فراموش خواهى كرد ، آن زمان است كه در پرتگاه سقوط قرار خواهى گرفت و عاقبتِ بدى ، پيدا خواهى كرد . [ وَلا يَزْدادُ بِذلِكَ مِنَ اللّهِ إِلاّ بُعْدا وَلا يَسْتَجْلِبُ بِهِ عَلى مُضِىِّ الْأَيَّامِ إِلاّ وَحْشَةً ] در صورت دچار شدن به ريا و عجب و سفه و غلظت نسبت به خلق ، نتيجه‏اى جز دورى از حضرت نخواهى داشت و از عمر گذشته‏ات ، جز وحشت و نفرت حاصل نخواهد ماند . [ وَالذِّكْرُ ذِكْرانِ : ذِكْرٌ خالِصٌ بِمُوافَقَةِ الْقَلْبِ ، وَذِكْرٌ صادِقٌ يَنْفى ذِكْرَ غَيْرِهِ كَما قَالَ رَسُولُ اللّهِ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله إِنّى لا أُحْصى ثَناءً عَلَيْكَ أَنْتَ كَما أَثْنَيْتَ عَلى نَفْسِكَ فَرَسُولُ اللّهِ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله لَمْ يَجْعَلْ لِذِكْرِهِ مِقْدارا عِنْدَ عِلْمِهِ بِحَقيقَةِ سابِقَةِ ذِكْرِ اللّهِ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ مِنْ قَبْلِ ذِكْرِهِ لَهُ ]