آوردن آمرزش و گذشت خدا گذشت کنید و صرف نظر نمایید- و خدا بسیار آمرزنده و مهربان است.رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در روایات بسیاری خصلتهای اخلاقی … باارزش اخلاقی را سبب کامل شدن ایمان و پاک شدن گناهان و موجب خشنودی خدا میداند. این که در این نوشتار بر این معنی اصرار میشود که خصلتهای … السلام نقل کرده است و گفتار حضرت سجاد علیه السلام هم بر اساس یکی از آیات سورهی مبارکهی نور است که در آن آیه خدای مهربان پارهای از خصلتهای زیبای اخلاقی

معنوی است قرار داده تا به وسیلهی آن برای روز مرگت یاری بجویی.ادب و آراستگی و حسنات اخلاقی وقتی بر صفحهی باعظمت وجود انسان نقش میبندد انسان احساس شرافت و بزرگواری و ارزش و کرامت میکند و چون دریایی از خصلتهای … تواضعتواضع و فروتنی که از زیباترین خصلتهای اخلاقی است حالتی در باطن است که انسان را وادار میکند در برابر خدا و پیامبران و امامان و اولیا و مردمی … گفت مولایم حضرت باقر علیه السلام مرا به یکی از خصلتهای اخلاقی و حسنات نفسی که تواضع است فرمان داده و من هرگز با پیشوا و رهبر الهیام مخالفت نمیورزم

تجلی خصلتهای اخلاقی در انساندر جلسات قبل شنیدید که پروردگار بعضی از خصلتهای باارزش اخلاقی را در چند آیه از سوره مبارکه آلعمران بیان کرده است. … این مقدمه آیاتی که میخواهد چند خصلت اخلاقی را بیان کند؛ نمیدانید فهمیدن قرآن چه لذتی دارد همچنین نمیدانید که در این قرآن چقدر مطلب است؛ در روانشناسی قرآن روانکاوی قرآن هدایتگری قرآن بیان راه در قرآن بیان خصلتهای

انصافانصاف دادن به مردم که از زیباترین خصلتهای اخلاقی است از نظر لغت به معنای عدالت ورزی و اجرای قسط و اقرار به حقوق مردم و ادای آنهاست و این … اخلاقی توجه میدهند که اگر این سه خصلت به وسیلهی همهی مردم به کار گرفته شود مشکل تهیدستان حل میشود و همهی تلخیهای روحی و باطنی و نزاعهای خانمانسوز و برخوردهای نامناسب خاتمه مییابد و هرکسی به هر حقی که دارد میرسد و خیمهی حیات از شیرینی و آرامش و امنیت و کرامت پر میشود. آن سه خصلت به اندازهای باارزش و سودمند است که امام صادق علیه السلام میفرمایند هرکسی یکی از این سه خصلت را به محضر حضرت حق بیاورد حضرت حق بهشت را بر او واجب میکند. آن سه خصلت عبارت است از الانفاق من اقتار والبشر لجمیع العالم والانصاف من نفسه 1 . هزینه کردن مال در عین تنگدستی برخورد با گشادهرویی با همهی مردم و انصاف دادن به همگان از سوی خود. انفاققرآن مجید و روایات به طور مکرر از انسان خواستهاند که بخشی از مال خود را برای حل مشکل تهیدستان و کارهای خیر و امور عام المنفعه هزینه کنند گرچه خود هنگام انفاق در مضیقهی مالی و فشار مادی قرار داشته باشندراستی انفاق چه خصلت باارزشی است که معارف الهیه انسان را گرچه تنگدست باشد به انجام آن دعوت کردهاند.ممکن است تنگدست بگوید حکم پرارزش انفاق شامل حال من نمیشود؛ زیرا چراغی که به خانه رواست به مسجد حرام است.ولی اسلام این توجیه را که انسان را از یکی از بهترین خصلتها و از پی آن از پاداشهای عظیم الهی محروم میکند نمیپذیرد. اسلام انفاق تنگدست را به اندازهی شان مادی او از وی خواسته است.در کتابهای قدیمی نقل شده هنگامی که نمرودیان برای سوزاندن ابراهیم آتش فراوانی افروخته بودند جبرئیل زنبوری را دید که به سوی آن آتش میرود تا آب بسیار اندکی که با دهانش حمل میکند روی آن آتش بریزد. به او گفت مگر ممکن است این آب بسیار اندک این آتش فراوان را خاموش کند؟ زنبور گفت من هم به اندازهی ظرفیتم وظیفه دارم به خاموش کردن این آتش کمک کنم کوچکی من و حجم غیرقابل توجه دهان من باعث نمیشود که من وظیفهی الهی خود را ترک کنم بر من هم لازم است در این دستگاه الهی به اندازهی توان و قدرتم به یاری ابراهیم بشتابمبیتردید اگر چند نفر تنگدست پول اندک خود را که فرض کنید با روی هم گذاشتن آن مجموعا ده هزار تومان میشود به تهیدستی بپردازند یقینا گوشهای از مشکل او را حل میکند پول نسخهی بیمار او را تامین مینماید یا کفشی برای فرزندش تهیه میشود یا با آن ورقهی آب و برقی را میپردازد و یا....بنابراین تنگدستان هم باید در کنار مؤمنانی که گشایش مالی دارند و پیوسته در کار خیر شرکت میکنند به اندازهی شان مادی خود گرچه یک درهم باشد گرچه یک متر پارچه باشد گرچه یک عدد خرما باشد شرکت کنند تا حضرت محبوب آنان را نیز جز انفاقکنندگان ثبت کند و در قیامت به پاداش عظیم و اجر کریم و ثواب بینهایت برساند. آمنوا بالله و رسوله و انفقوا مما جعلکم مستخلفین فیه فالذین آمنوا منکم و انفقوا لهم اجر کبیر 2 .به خدا و پیامبرش ایمان بیاورید و از مال و ثروتی که شما را در تصرف و هزینه کردنش جانشین خود قرار دادهام انفاق کنید و کسانی از شما که ایمان آوردهاند و انفاق کردهاند دارای پاداش بزرگ هستند.انفاق مال برای حل مشکل آبروداران و انجام امور خیر از قبیل مسجد مدرسه حمام پل راهسازی غرس درخت برای بهرهوری عموم مردم درمانگاه بیمارستان نشر معارف اسلامی عبادت و طاعت خداست.امیرالمؤمنین علیه السلام میفرماید ان انفاق هذا المال فی طاعه الله اعظم نعمه وان انفاقه فی معاصیه اعظم محنه 3 . بیتردید انفاق مال در طاعت خدا بزرگترین نعمت و هزینهکردنش در معاصی بزرگترین مصیبت است.رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود ارض القیامه نار ما خلا ظل المؤمن فان صدقته تظله 4 . زمین قیامت یک پارچه آتش است مگر سایبان مؤمن زیرا صدقهی مؤمن او را در سایهی خود میپوشاند.امام صادق علیه السلام میفرماید ملعون ملعون من وهب الله له مالا فلم یتصدق منه بشی 5 . ملعون است ملعون است کسی که خدا مالی به او بخشیده و او چیزی از آن را صدقه نداده است.و نیز آن حضرت فرمود انفق وایقن بالخلف 6 . از مال خود در راه خدا هزینه کن و یقین داشته باش که آنچه را هزینه کردهای جایگزین دارد.رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود من منع ماله من الاخیار اختیارا صرف الله ماله الی الاشرار اضطرارا 7 . کسی که مالش را به اختیار خود از هزینه کردن برای خوبان منع کند خدا مالش را به ناچار مصرف بدان خواهد کرد.حضرت سجاد علیه السلام فرمود ان من اخلاق المؤمن الانفاق علی قدر الاقتار 8 . بیتردید از خصلتهای

بعثتلاتمم مکارم الاخلاق 2 چنین عملی که خداوند متعال به آن آن قدر اهتمام داشته که انبیا را مبعوث فرموده است... 3 در اهمیت فضائل و خصلتهای اخلاقی

شروع به جنگ نمیکنم .و صحنه دیگر آب دادن به سپاه تشنه حر بود که حضرت حتی آنکه از همه دیرتررسیده بود را سیراب کرد.مواساتیکی از زیباترین خصلتهای اخلاقی

حرص مثبت هم داریم که قرآن قبول کرده و در اواخر سوره توبه میخوانیم عزیز علیه ما عنتم حریص علیکم بالمؤمنین رؤف رحیم التوبه 128 سه خصلت از خصلتهای اخلاقی

ما را به وسیله قرآن جبران فرما و به سبب قرآن زندگی فراخ و گسترده و فراوانی ارزاق را به سوی ما سوق ده و ما را در سایه قرآن از خصلتهای ناپسند و پستیهای اخلاقی

انصافانصاف دادن به مردم که از زیباترین خصلتهای اخلاقی است از نظر لغت به معنای عدالت ورزی و اجرای قسط و اقرار به حقوق مردم و ادای آنهاست و این … اخلاقی شیطانی است.هر آن کس که خود را پسندیده باشد به هر مویش ابلیس خندیده باشدنباشد پسندیده جز آن که حقش در آیات قرآن پسندیده باشدز انوار ایمان و اسرار عرفان فروغی به سیماش تابیده باشدز دیدار او حق به دیدار آید که نور خدا زو تراویده باشددر آیینهی روی آن صاحب دل خدای جهان را عیان دیده باشدبه حق بسته باشد دل غیببین را ز بیگانه و خویش ببریده باشدبود بهر حق جنبشی آن زنده دل نفرموده باشد نجنبیده باشدخلایق ز حق سوی باطل گرایند ز حق سوی حق او گراییده باشدبود مردمان را همه ترس از هم خدابین ز جز خود نترسیده باشدنخسبد دو چشم دو بینان همه شب یکی بین دو چشمش نخسبیده باشدپسندیدهی دشمنان نیز باشد زبس دوست او پسندیده باشد خنک آنکه چون فیض گلهای قدسی ز گلزار لاهوت میچیده باشد 35 محبتورزی به تائب او را به توبهاش دلخوشتر و نسبت به اصلاح وجودش شایقتر و در انجام عبادت و خدمت به خلق چالاکتر و نیرومندتر میکند. رحمت آوردن به ناتواندر رابطه با دومین حق واجب که ادایش بر همگان لازم است و آن رحمت آوردن به حال ناتوان و جبران خلاهای او و یاری رساندنش برای برپا شدن خیمهی زندگیاش و اداره شدن امورش در یکی از فصلهای گذشتهی این نوشتار مطالبی ذکر شد. یاری دادن به نیکوکارنیکان جامعه که در نیکوکاری و امور مثبت و خیر چون حل مشکلات مردم ساختن مساجد مدارس مراکز بهداشتی دار الایتام و خدمت به مناطق محروم سر از پا نمیشناسند گاهی دچار کمبود وقت و زمانی گرفتار تنگدستی و هنگامی با مشکلات و مضیقههای کمرشکن روبرو میشوند که سبب کندی یا توقف کار باارزششان میشود و از این جهت دچار فشار روحی و حسرت و غم و اندوه فراوان میگردندبرای این که چنین مسائلی مانع حرکت الهی آنان نشود پیامبر بزرگ اسلام یاری رساندن به آنان را به هر شکلی که برای مردم میسر است واجب و لازم دانستهاند.در چنان موقعیتهایی اگر مردم نسبت به آنان سهل انگاری و کوتاهی کنند گناه بزرگی مرتکب شدهاند و در بقای خلاهای معنوی و شرعی و مادی جامعه که خود زمینهی پدید آمدن فساد است شریکند و از این راه مورد خشم و سخط حق قرار میگیرند و راه بهشت را به روی خود مسدود میکنند. آمرزش خواهی برای گناهکاردر روایات آمده که ممکن است انسان در حق خود دعا کند ولی دعایش مستجاب نشود اما اگر در حق دیگران دعا کند خدای مهربان دعا و درخواستش را مستجاب میکند و به خاطر آن دعا که در حق دیگری نموده پاداش و اجرش میدهد.بر همین اساس پیامبر بزرگوار اسلام دعا در حق گناهکار و در حقیقت آمرزش خواستن برای او را از پیشگاه حضرت رب حقی واجب بر عهدهی مردم مسلمان و جامعهی ایمانی میداند.آمرزش خواهی برای گناهکار حقیقتی است محبوب حق به همین خاطر خدای مهربان به پیامبر اسلام که دعایش به درگاه او مستجاب بود فرمان میدهد که برای امت از من طلب آمرزش کن و استغفر لهم 36 *.و بر ایشان آمرزش بخواه.آمرزش خواهی برای گناهکار از خصلتهای … اخلاقی توجه میدهند که اگر این سه خصلت به وسیلهی همهی مردم به کار گرفته شود مشکل تهیدستان حل میشود و همهی تلخیهای روحی و باطنی و نزاعهای خانمانسوز و برخوردهای نامناسب خاتمه مییابد و هرکسی به هر حقی که دارد میرسد و خیمهی حیات از شیرینی و آرامش و امنیت و کرامت پر میشود. آن سه خصلت به اندازهای باارزش و سودمند است که امام صادق علیه السلام میفرمایند هرکسی یکی از این سه خصلت را به محضر حضرت حق بیاورد حضرت حق بهشت را بر او واجب میکند. آن سه خصلت عبارت است از الانفاق من اقتار والبشر لجمیع العالم والانصاف من نفسه 10 . هزینه کردن مال در عین تنگدستی برخورد با گشادهرویی با همهی مردم و انصاف دادن به همگان از سوی خود. انفاققرآن مجید و روایات به طور مکرر از انسان خواستهاند که بخشی از مال خود را برای حل مشکل تهیدستان و کارهای خیر و امور عام المنفعه هزینه کنند گرچه خود هنگام انفاق در مضیقهی مالی و فشار مادی قرار داشته باشندراستی انفاق چه خصلت باارزشی است که معارف الهیه انسان را گرچه تنگدست باشد به انجام آن دعوت کردهاند.ممکن است تنگدست بگوید حکم پرارزش انفاق شامل حال من نمیشود؛ زیرا چراغی که به خانه رواست به مسجد حرام است.ولی اسلام این توجیه را که انسان را از یکی از بهترین خصلتها و از پی آن از پاداشهای عظیم الهی محروم میکند نمیپذیرد. اسلام انفاق تنگدست را به اندازهی شان مادی او از وی خواسته است.در کتابهای قدیمی نقل شده هنگامی که نمرودیان برای سوزاندن ابراهیم آتش فراوانی افروخته بودند جبرئیل زنبوری را دید که به سوی آن آتش میرود تا آب بسیار اندکی که با دهانش حمل میکند روی آن آتش بریزد. به او گفت مگر ممکن است این آب بسیار اندک این آتش فراوان را خاموش کند؟ زنبور گفت من هم به اندازهی ظرفیتم وظیفه دارم به خاموش کردن این آتش کمک کنم کوچکی من و حجم غیرقابل توجه دهان من باعث نمیشود که من وظیفهی الهی خود را ترک کنم بر من هم لازم است در این دستگاه الهی به اندازهی توان و قدرتم به یاری ابراهیم بشتابمبیتردید اگر چند نفر تنگدست پول اندک خود را که فرض کنید با روی هم گذاشتن آن مجموعا ده هزار تومان میشود به تهیدستی بپردازند یقینا گوشهای از مشکل او را حل میکند پول نسخهی بیمار او را تامین مینماید یا کفشی برای فرزندش تهیه میشود یا با آن ورقهی آب و برقی را میپردازد و یا....بنابراین تنگدستان هم باید در کنار مؤمنانی که گشایش مالی دارند و پیوسته در کار خیر شرکت میکنند به اندازهی شان مادی خود گرچه یک درهم باشد گرچه یک متر پارچه باشد گرچه یک عدد خرما باشد شرکت کنند تا حضرت محبوب آنان را نیز جز انفاقکنندگان ثبت کند و در قیامت به پاداش عظیم و اجر کریم و ثواب بینهایت برساند. آمنوا بالله و رسوله و انفقوا مما جعلکم مستخلفین فیه فالذین آمنوا منکم و انفقوا لهم اجر کبیر 11 .به خدا و پیامبرش ایمان بیاورید و از مال و ثروتی که شما را در تصرف و هزینه کردنش جانشین خود قرار دادهام انفاق کنید و کسانی از شما که ایمان آوردهاند و انفاق کردهاند دارای پاداش بزرگ هستند.انفاق مال برای حل مشکل آبروداران و انجام امور خیر از قبیل مسجد مدرسه حمام پل راهسازی غرس درخت برای بهرهوری عموم مردم درمانگاه بیمارستان نشر معارف اسلامی عبادت و طاعت خداست.امیرالمؤمنین علیه السلام میفرماید ان انفاق هذا المال فی طاعه الله اعظم نعمه وان انفاقه فی معاصیه اعظم محنه 12 . بیتردید انفاق مال در طاعت خدا بزرگترین نعمت و هزینهکردنش در معاصی بزرگترین مصیبت است.رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود ارض القیامه نار ما خلا ظل المؤمن فان صدقته تظله 13 . زمین قیامت یک پارچه آتش است مگر سایبان مؤمن زیرا صدقهی مؤمن او را در سایهی خود میپوشاند.امام صادق علیه السلام میفرماید ملعون ملعون من وهب الله له مالا فلم یتصدق منه بشی 14 . ملعون است ملعون است کسی که خدا مالی به او بخشیده و او چیزی از آن را صدقه نداده است.و نیز آن حضرت فرمود انفق وایقن بالخلف 15 . از مال خود در راه خدا هزینه کن و یقین داشته باش که آنچه را هزینه کردهای جایگزین دارد.رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود من منع ماله من الاخیار اختیارا صرف الله ماله الی الاشرار اضطرارا 16 . کسی که مالش را به اختیار خود از هزینه کردن برای خوبان منع کند خدا مالش را به ناچار مصرف بدان خواهد کرد.حضرت سجاد علیه السلام فرمود ان من اخلاق المؤمن الانفاق علی قدر الاقتار 17 . بیتردید از خصلتهای

این سخن را قنسول عثمانی شخصا به من گفت که با کندن زمین میتوان به ینگه دنیا رسید ب عامل فرهنگی و خصلتهای ایرانیان معایب اخلاقی با کمال تاسف میان

و آن را در چالهای از زمین پنهان کرده است حضرت به کندن آن محل فرمان دادند و پس از خاکبرداری قطیفه را از آن چاله درآوردند .آری ؛ خصلتهای پاک و ارزشهای اخلاقی

زشتیهای نفسانی عقیده دارند هر انسانی برای رسیدن به فضایل انسانی و خصلتهای ملکوتی و حالات ارزشمند باطنی به پنج حقیقت نیازمند است 1. معرفت و آگاهی به زیباییهای اخلاقی … و بندگانش قرار داده پس به هر یک از شما واجب است متمسک به اخلاق متصل به خدا شود.امام صادق علیه السلام در رابطه با زیباییهای اخلاقی میفرماید اخلاق نیکو و خصلتهای … پرمایهی حسنات اخلاقی رفتار کند و حتی بدیهای اخلاقی آنان را با زیباییهای اخلاقی پاسخ دهد چنان که خدای مهربان در قرآن مجید از پیامبرش تلافی بدیها را با خوبیها خواسته و این واقعیت در حقیقت اوج اخلاق و قلهی معنوی خصلتهای

مقدمه بحثبهفرمودۀ رسول خدا ص انسانی که محبوب پروردگار میشود پروردگار مهربان اصول مهم و مفید اخلاقی را به او عطا میکند؛ حضرت هشت خصلت از خصلتهای

پس از خاکبرداری قطیفه را از آن چاله بیرون آوردند.آری خصلتهای پاک و ارزشهای اخلاقی با جان و دل مؤمن یکی است و جدایی او از آنها ممکن نیست.

ما را به وسیله قرآن جبران فرما و به سبب قرآن زندگی فراخ و گسترده و فراوانی ارزاق را به سوی ما سوق ده و ما را در سایه قرآن از خصلتهای ناپسند و پستیهای اخلاقی

راهنمایی هستیم و این تنها از طریق وحی و الهام انجام پذیر است.3 ـ نظریه طرفداران اصالت اندیشه جمعی اذعان دارند که شناخت معنای خوبی و بدی خصلتهای اخلاقی

آیینی نیستلااقل مردم آزاده به دنیا باشیدایثارایثار مقدم داشتن دیگری بر خود است چه در مسایل مالی و چه در موضوع جان این صفت نیک یکی از خصلتهای ارزشمند اخلاقی

عقل عملی تعدیل خصلتهای اخلاقی را برعهده دارد و به منظور تنظیم خواستهها و گرایشها و میلها وارد عمل میشود. 5 البته باید توجه داشت که عقل عملی در

دانست که طی سالیان دراز تحصیل کرده است.به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن ایکنا به منظور بررسی و آشنایی بیشتر با ویژگیهای اخلاقی آثار استاد در عرصه بینالملل و خصلتهای

اتصاف به فضایل اخلاقی و تحصیل مجموعه کمالات و خصلتهای پسندیدهای که انسان در مسیر خودسازی و پرورش نفس خود را به آنها میآراید. 1 دو.