![CEMEL HARBİ CEMEL HARBİ](https://erfan.ir/system/assets/imgArticle/2018/06/126218_ali_06.jpg)
3-CEMEL HARBİ
Cemel savaşının çıkış nedeni halk tabakasında ihtilaftan ibarett iki Resulullahın hilafetinden sonra gelen halifeler bu ortamı hazırlamışlardı. Hz. Ali (a.s)ın hilafet dönemi gerçekte kendinden öncekilerin sistemleri karşısında inkilabi bir hareket ve peygamber zamanına geridönüş hareketinden ibaretti. Bundan dolayı Talha ve Zubeyr gibi birtakım kimseler o hazretin hilafeti döneminde kendi mevkilerinin adi kişiler seviyesine düştüğü hissine dapılmaları nebeniyle ve maddi menfaatlerini tehlikede gördüklerinden halifenin aleyhine ayaklandılar.
Önceden da işaret edıldiği gibi istekleri karşısında Hz. Ali (a.s)dan menfi (olumsu) cevap aldıklarından ve Medinede de kendi planlarının plulayamayacaklarını bildikleri için Mekkeyi ortam olarak daha uygun kulup seçmiş ve oraya gitmekkararı olmuşlardı. Bu arada Hz. Ali (a.s)ın hizmetine yetişip, izin istedilerki, umre için Mekkeye gitsinler. Hz. Ali (a.s) buyurdu "Siz bütün şehirlere gitmekte hürsünüz ancak sizin bu seteriniz hiyleden başka birşey değil. Siz bir takım planlar yaptınızki Medinede uygulamaya imkanınız yoktur. Ancak o ikikişi yemin ettiler ki, bu seterde umreden başka bir niyetleri yoktur.
Hazret onlara izin verdi ve onları biatlerinden dönmenin tehlikesi açısından uyardı, onlarla biatını yeniledi ve Resulullahın onların yanında söylediği şusözü onlara hatırlattıki o hazret buyurmuştu "Ya Ali sen benden sonra Nakisiyn, Kasıtiyn ve Marikiyn ilesavaşacaksın"
Sonuçta o hazretten ayrıldıları mekkeye doğru yolaloklar ve o şehrin muhitini kendileri için müsait kuldular.
Talha ve Zübeyrin mekkeye gitmecimden önce Aişe de mekkede idi. O, Osmanın islam dışı hareketlerini gördüğü zaman halkı onun aleyhine kışkırtıyordu defalarca "Bu ahmak ihtiyarı öldürün" derdiği duyulmuştur.
Osmanın aleyhine muhasara şiddetlenip, öldürülmesi olayı kesinlik kazanınca, Aişe bu olaydan uzak olduğunu göstermek için veya Osmanın yardım isteği karşısında ahlaki zillete düçar olmamak için Medinede fitne ateşini aleulendirdi ve Mekkeye doğru hareket etti ve mekkede de Osman aleyhine konuşmadarda bulunuyordu.
Hac merasiminden sonra Medineye döndüğünde yarıyolda Osmanın öldürülmesi haberi ona yetişti ve bildiki Osmandan sonra Hz. Ali (a.s) halife seçildi, Medineye gitmekten vegeçip yeniden mekkeye döndü. O zaman mekke valisi Abdullah bin Hazremi idi ki, Osmanın ciddi taraftarlarından ve Hz. Ali (a.s)ın şiddetli muhalifelerinden idi.
Mekkenin hakimi ve Aişeye ibreten Talha Zübeyr Mervan ve diğer Muhalifler köşe bucaklardan gelip mekkede toplandılar yata bin umeyye yemenden, Abdullah bin amir Basradan gelip onlara katılmışlardı. Bu muhalif gurubun toplanması ve Ali (a.s) ile muhalefet konusunda kışkırtıcı konuşmaları cemel harbine yolaçtı. Aişe de Peygamberin diğer hanımlarından kendisine yardımcı olmak üzre ümmü seleme ve Hatsayı aldatma yoluna gittiki onları da bu gurupla birlikte yola salsın.
Ancak Ümmü selemenin yanına gittiğinde onun çokşiddetli muhalefetiyle karşılaştı. Ümmü selemededi "Ey Aişe, Sen değilmiydin halkı Osmanın oldürülmesi için ayaklandıran. bugün ne oldu da onun kanını aramak sana düşmüş ve Aliyyi Murtaza (s.a.a) ile bu düşmanlığın nedirki o Allah rasulünün kardeşidir ve onun halifesidir.
Bugün Muhacir ve Ensar hep birlikte onunla biat ettiler. Bğütün bunlardan geçtik, Peygamber Allah kelamından buyurmadılarımı ki: "Ey Peygamber hanımları evlerimizde oturun ve Cahiliyyet döneminde olduğu gibi kendinizi göstermeyin" ümmü seleme özellikle Kur'ana dayalı delillerle Aişeyi iyice hırpaladı. Aişe cevasız ve ümitsiz olarak ondan ayrılıp Hafsa'nın yanına gitti. Hafsa onun davetine icabetetti ancak kardeşi Abdullahibni ömer o'nu bu işten alıkoydu. Aişe ondan da bir hayır göremeyince yalnız yola düşmek zorunda kaldı ve Bu macera perest gurubun komutanlığını üstlendi.
Öncedende işaret edildiğigibi Muaviyenin Zübeyre mektupyazarak onu hilafete tamahlandırması üzerine bu gurup önce Şama gitmeyi ve Muaviye ile birleşerek gelip Hz. ali (a.s)a karşı savaşmazı planlıyorlardı. Ancak bu haberi olan Muaviye düşündü ki eğer bunlar böyle bir işe girişseler ve ben de bunlara katılsam ve sonuçta gelip gelsek bile benim Zübeyr ve Talha ile biat etmem gerekecek. Halbuki kendisi hilafet hayalin deydi.
Bunun önünü almak için meçhul bir imzaile bir mektup yazarak "siz Muaviyenin hiylesine aldanmayın, ondan size hayır yoktur zira o ki Osman tarafından şamahakim olmuştu ona bir hayrı dokunmadığı halde öldürülmesine de sebep oldu, o halde size yardım edeceğini nasık ümidedebilir siniz" bu mektubu ayrı bir adamın adına zübeyr'e gönderdi. Zübeyr Bu mektubu alır olmaz. Başlarında Aişe olmak üzre muhaliylere durumu haber verdi. Dolayısıyla şam'a gitmekten vazgeçip. Basra yolunu tutmak kararı aldılar. Zira Talha ve Zübeyrin Basra ve Kufe'de çok taraftaları vardı. Orada daha ileri adımlar atabilecekleri ümidiyle Basraya yöneldiler.
Sonurta Aişe, Talha ve Zübeyr'in ve diğer muhaliflerin de yardımıyla mekkede ordu hazırladılar ve Ya'la ibni ümeyye'nin verdiği paralarla yeterli miktarda silah ve harp için gerekli olan malzemeler temin edildi ve Aişe'yi "Asker" adında bir deveye bindirip Basra yolunu tuttular.
Bu grup hz. Ali (a.s)ı gaflet halinde yakalamak ve O'ndan önce Basraya yetişmek için son sürat hareket ediyorlardı ve yolun büyük kısmını durup dinlenmeden kesbetmeye çalışıyozlardı.
Yolun yarısında Hav'ab denilen bir yere vardılar ki, gece olması ve çok yorgun olmalarınedeniyle orada dinlenmek kararı aldılar. o gece Hav'ab köpekleri Aişe'nin çadırının etrafını alıp ulumaya başladılar. Aişe o yerden hemen uzaklaşıp, o mahallin adını soruşturdu. Orasının "Hav'ab" olduğunu anlayınca korkuyakapıldı ve Hz. Ali (a.s)'a karşı bu hareketinden dolayı pişman oldu. Zira peygamber-i Ekrem (s.a.a) hayattayken hanımlarını "içinizden biri Ali (a.s)a karşı çıkacak ve Hav'ab'ın köpekleri ona saldırıp uluyacaklar her kim ise o zaman gezidönsüz..." diye uyar dıklan sonra Aişe ye dönerek "Humeyra sakın bu sen olmayasın!..." diye uyarmıştı bendisini.
Zübeyr bu kuzum karşısında bir kaç kişiyi yalandan yemiz etmeye zorladı onlarda Aişe'nin huyuzuna gelip yemin ettiler ki "Burası "Hav'ab" denilen yer değel ve biz o mahalden çok uzaklardayız şimdi."
Onların bu yalan yeminlerinden ve Aişeninde emin olmasından sonra yeniden yola dizilit Basraya doğru yol almaya başladılar.
Basra'ya yaklaştıklarında Talha ve Zübeyr Basra büyüklerine mektuplar yazarak, onları Osmanın kanını aramak bahanesiyle Hz. Ali (a.s)a karşı ayaklan maya davet ettiler. Onlar Cevaplarında "Osmanı öldürenler Medine dedir sizin bu maksatla buraya gelmeniz anlamsız ve mantıksızdır." diye haber gönderdiler Ancak muhalifler, Basra büyüklerinin bu sözlerine itina etmediler ve tazrru edercesine şehre hamle ettiler. Birçok kimselerin öldürülmesinden sonra Hz. Ali (a.s) tarafından Basra valisi tayin edilen Osman bin Huneyfi teslime mecbur ettiler ve sonuçta Basra şehrini kendi tasarruflarına oldular.
Giğer taraftan bu boşluk döneminde Hz. Ali (a.s) şehirlerin hakim ve valilerini değiştir mekle meşguldü. Önceden işaret edildiği üzere Cerir ibni Abdullahi cebeli vasıtasıyla Muaviyeye bir mektup göndererek Onu biat etmeye davet etti? Ancak Muaviye o hazrete cevap yerine Zübeyr'e bir mektup yazarak onu Hz. Ali (a.s) a karşı mubarezeye mecbur kılmıştı.
Hz. Ali (a.s) Cerir bin Abdullah'a yeniden bir mektup yazarak mektup yetişir yetişmez Muaviyeyi mecbur etki, kararını kesin olarak bildirsin ve onu Savaş ile barış arasında kendi haline bırak.
Eğer teslim olsa, ondan biat al. eğer savaş hayalinde ise bana haber ver." buyurdu. Ancak Muaviye, o hazreti Osman'ın katliyle ittiham etti ve o hazrete mektup yazarak Osman'ın katillerini kendisine teslim etmesini istemişti. Hz. Ali (a.s) gerçi muhalifleri arasında Muaviyenin hepsinden daha hilekar ve şam ciavrindaki nufuzundan haberdar olduğundan önce hazırlıklı bir ordu ile şam üzerine bir sefer yaparak Muaviyenin işini halletmeyi düşünüyordu. Tam busırada, Arşenin Talha ve Zübeyrinde yardımıyla Basra'yı kendi tasarrufuna aldığı haberi yetişti ki Osmanın katli bahanesiyle halkı kendi aleyhine ayaklandırmaya çalışyorlar.
Hz. Ali (a.s) mecburen Şam seferinden var geçip once Basra'daki isyanceları halletmek ve daha sonra şam seferi hazırlıklarına gismenin gezekliliğine hükmederek mescide gidip minbere çıktı Hamd ve Senadan sonra döyle buyurdular: "Ey müslümanlar Aişe Talha ve Zübeyr ile birlikte Basra'ya hareket etmiş ve Talha ve Zübeyr herbiri kendi adına hükumet istiyor diğerini zikretmeksizin. Ama Talha aişe'nin amcası oğludur, Zübeyr'de o'nun ablasının kocası (Eniştesi) dir. Allah adına andolsun eğer onlar istedikleri gibi? Zafer elde etseler gerçi kesinlikle buna ulaşamayacaklar.
Onlardan herbiri kendi nazik boyunun vurmuş olacaklar ve o kırmızı deveye binen kadın (Aişe) ise elinden ma'siyet ve ilahi gazaptan başka bir şeyin gelmediği birisidir. Ancak bukadarı elinden gelir ki, kendisini ve etrafındakileri helaket çukuruna gönderin. Allaha andolsun ki, Onların ordusunun üçte biri öldürülecek ve üçte biri firar edip kaçacak ve diğer üçte biri kendi tuğyanlarından dönecekler. Bu Aişe, o kadındır ki, Hav'ab köpekleri ona karşı uludular (Peygamberi Ekremin hadisine işaret etmektedir) ve Talha ile Zübeyr herikisi de hatali olduklarının farkın oladırlar.
Ama nice alimler varki, ilimlerinin onlara bir faydası yoktur ve cahillikleri onları öldürür. Allah bize yeter ve o; ne güzel vekildir."
Elbette Aişe ki peygamberin hanımı, Ebubekrinin kyı olması cihetiyle) ve Talha be Zübeyr (ki Allah rasulünün başta gelen tanınmış sahabilerinden hesabolun maktıydılar) aleyhine orduçıkarmak okadar sade ve basit bir iş değildi. Bu yüzden Hz. Ali (a.s) onların Basra daki hilaf-ı şerı amellerini Medine halkına anlattı taki onları Basra üzerine cemel ashabıyla savaşmak üzere harekete geçir ebilsin. Aynı şekilde ertesigün yine minbere giderek hutbe arasında şöylekuyordu:
Benim muhaliflerim mekkeden çıkıp-Rasulullahın hanımını da yeni satınalınmış bir cariye gibi oradan oraya sürükleyerek Basraya getirmişlerdir. Talha ve Zübeyr kendi hanımlarını evlerinde bırakmış, Peygamber (s.a.a)in hanımını ise bir ordunun içine tekbaşına bir kadın olarak sokmuş, nümayan ve aşikar etmişlerdir ve o orduda kilerin hepsi kendi irade ve istekleri ile ve hiçbirzorlama olmaksızın benimle biateden kimselerdiki sonra ahitlerimi bozdular ve benim görevlendirdiğim kişiyi (Osman bin Huneyf) ve beytülmal görevlilerini esir etmiş, halkın bir kısmını taş ve sopalarla ve diğer bir kısmını hilelerle öldürmüşlerdir.
Allah'a andolsun ki, eğer onlar bu hareketleriyle bir tekkişi yibile öldürmüş olsaydılar, onların ordularının hepsini öldürmek bana helal olurdu. Zira onlar orada oldukları halde ma'rufu emr ve münkerden nehyetmediler; dilleriyle ve elleriyle de günahsız halkın öldürülmesine karşı çıkmadılar. Bundan geçtik, onlar birkişiye değil belki bendi orduları miktarında adam öldürdüler.
Hz. Ali (a.s) Bu fasih ve Beliğ konuş masıyla Medine halkını olaydan haberdar etti ve cemel ashabının zor ve zulme dayalı planlarını ve biatten sonra ahitlerinden dönmelerini ve bunun hükmünün ve olduğunu halka anlatıp onları iyice aydınlatt. Dolayısıyla bu fitneyi silmek üzere Medine halkını harekete geçirdi.
Hz. Ali (a.s) Sehl ibi Huneyfi kendi yerine Medinede bıraktı Muhacir ve Ensardan müteşekkil bir grubu (ki çoğu Bedir Savaşına katılanlardandı) olarak Basranın yolunu tuttu.
Hz. İmam Hasan (a.s) Malik-i Eşter ve Muhammed ibni Ebubekiri birkaç kişeyle bir likte Kufe'ye gönderdi taki orada toplanacak ordu da gelip Hz. Ali (a.s)ın ordusuna mülhak olsunlar. O zaman Kufenin valisi Ebu musa Eşari idi ki Osman tarafından Kufe emirliğine getirilmişti ve Hz. Ali (a.s) o'na mektup göndererek halktan kendi adına biatalmasını istemişti ama o, Osmanın kanını aramak bahanesiyle Talha ve Zübeyre yardım etmek suretiyle kendini ilk saflarda göstereceği tasavvuru ile biattan çekinmesi bir tarafa, Kufe halkını Osmanın kanını aramak üzere Talha ve Zübeyre yardıma davet etti.
O hazretin gönderdiği gurup, o'na nekadar nasihatte bulunduysalarda fayda vermedi o zamana kadar ki Malik Eşter Dar-ül imareyi işgal etti ve Ebu musa2nın kölelerini vurup dağıttı. O sırada Ebu Musa mescitte olduğundan malik mescide girdi ve Ebu musa'yı minberden alaşağı etti ve "Ey Ahmak ve haiz, bu halk Ali (a.s) dan başkasına biat etmeyecekler" diye bağırdı Ebu musa kendini malik'in elinde aciz görünce susmayı tercihetti ve yalvarı tarzda konuşmaya başladı. Malik minbere çıktı ve Kufe halkının tamamına yakınından hz. Ali (a.s) adına biat aldı ve kısa zaman da onikibin kişilik bir kuvvet hazırladı ve o hazretin hizmetine girmek üzere Kufe'den hareket ettiler. Zika denilen yerde
Hz. Ali (a.s)ın ordusuna katıldılar ve o hazreti gördükten sonra memnuniyet gösterip, Allaha hamdolsunki bizlere sizin yanınızda olmak nasibetmiştir diye arzettiler ve Hz. Ali (a.s) da onları tedil etti. Sonra Ayağa lakıp hamdu sena dan sonra Talha ve Zübeyrin ahdinden döndüklerini Osmanın kanı bahanesiyle Basraya geldiklerini ve diğer şeyler ve yaplıması gerekenle hakkında orduyu bilgilendirdi. Ordu efradı da bu beyanatı dinledikten sonra bu fitnenin son bulması için hertürlü fedakarlığa hayız olduklarının beyan ettiler.
Hz. Ali (a.s) zigar'dan Zaviye denilen yerekadar (Basraya birkaçkm uzaklıkta bir yez) giderek orada ordugahını kurdu. O hazret herzaman sulh ve barışı, savaş ve kan dökülmesine tercih ettiğinden, Buradan Talha ve Zübeyr'e bir mektup yazdı bumaktupta onlara nasihat ediyordu mektuba ilaveten Ge'ge ibni Amr ve bera berinde birkaç kişiyi de gönderdi ki mürakere etsinler diye, belki onlara nasihat ederler ve onları yollarından alıkorlar ümidiyle. Ancak muhalifler busavaştan mutlak galip ayrılacakları zannını taşıdıklarından kesinlikle nasihatlere kulakları kapalıydı.
Zira, Aişe Elku musa'nın Kufe de Hz. Ali (a.s) ile muhalefetini duymuştu ve Kufeden kimsenin o hazrete yardımda bulunmayacağını zannediyordu. Hz. Ali (a.s)ın Basra'ya yaklaştığından iyicemin olduktan sonra, ordu komutanlığını üstlenmiş olan Aişe, Zübeyr'e Talhanın ve mervan bin Hakemin yardımıyla orduyu düzene sokma ve saflara ayırma görevini vezdi. (Savaşa hayır duruma gelmeler? için) Bunların sayısı yaklaşık oturbini buluyordu ki,
cemel ashabı yolda önlerine çıkanı toplayıp kendi saflarına katmışlardı. Ge'ga ki onlarla konuşmalarından olumlu bir sonuç alamamış ve onların ordu düzenleme işlerine başladıklarını görünce Hz. Ali (a.s)ın yanına dönüp hazreti olaydan haberdar etti. Bu arada Basra ehlinden (Rabia kabilesinden) üç biz kişilik bir ghurup gelip Hz. Ali (a.s)ın ordusuna katılmışlardı ki toplam yirmi bin kişilik bir ordu meydana gelmişti.
O hazret Gemel ashabının kararlığını haber alınca komutanları çağırıp konuştu ve görevlerini bildirip tayın etti ve savaş hazırlıklarına başlama emri verdi Komutanlar: Malik Eşter, Adiybin Hatem, Muhammed ibni Ebu Bekir ve Ammarı Yasir idiler.
Aişe de ordusuyla birlikte Basranın kuzerinde bulunan Zaviyedenilen Here doğru hareket etti. Burası şehrin savunması açısından uygun bir yerdi. Oraya yetişince Hz. Ali (a.s)ın ordusu karşısında durdu. Bazı tarihçilere göre cemadi-ussani'nin onyedişi, otuzaltı hicriyılı Cemadiel ula'nın ondakuzuncu gününde her iki taraf karşılıklı saflarda yerlerini almışlardı. Ertesi gün Zübeyr. Cemel ordusnun muhtelif kısımlarına gezekli emirleri vererek
Hz. Ali (a.s) ın ordusuna doğru, düzenli olarak ilerlemeleri emrini verdi. O hazret savaş ateşinin tutuşacağı hissi ile ordusuna geri çekilme emri verdi ki, şayet savaş olmaksızın.kardeş kanı dökülmeksizin sulh be Barış imkanı olur diye... Aişe de ordusuna dönemriverdi. O gün taraflar arasında çatışma olmadı.
Ertesi gün her iki taraf savaş elbiselerini giymiş ve birbiri karşısında yer almışlardı. Hz. Ali (a.s) yalnız olarak kendi ordusundan ayrıldı, kılıçsız ve Zırhsız olarak atını Basra ordusunun üzerine sürdü. Cemel ordusunun önüne geldiğinde yüksek sesle zübeyri çağırdı. Hepsi mat ve bitkin bir haldeydiler. Bilmiyozlardı ki Hz. Ali (a.s)ın bu tekbaşına hareketinden maksadi neydi ve ne maksatla kılıçsız ve zırhsız düşman safına sokulmuştu?
Zübeyr, Aişenin hevdecinin (bindiği devenin) yanında Zırhlarla donanış bir halde Hz. Ali (a.s) doğru atını sürüp geldi ve karşısında durdu. Aişe Zübeyri böyle görünce onun ölümünün kesin olduğunu söyleyince etrafındakiler hayır dediler, kılıçsız ve Zırhsız geldiğine göre Zübeyrile ayrı bir işi var.
Zübeyr gözünü o hazrete dikmiş bekliyorduki acaba onunla ne işi var diye Hz. Ali (a.s) buyurdu ki, "Bu ne iştir ki siz başlatmışsınız? Zübeyri "Osmanın kanın istiyoruz." dedi. Hazret buyurdu." Eğer doğru söylüyor sanız ellerinizi bağlayın ve kendinizi Osmanın varisleri ilanedin. Yokcasa sizden başkası mı Osmanın katli için çalışıyordu?! Zübeyr sustu. Ali (a.s) buyurdu "Ben seni içine düştüğün bu yanlıştan kurtarmak için geldim ve
Allah rasulünün sana buyurduğu ve senim de unuttuğun bir kaç kelimeyi hatırlatmağa geldim ve buyurdu ki "Ey Zübeyr hatırlıyormusun ki birgün ben Rasulullah aruyordum ve o Amr bin Avf'ın evindeydi. O hazret senin elini tutmuştu, benim içeri girmemle birlikte benden önce selam verdi ve sen "Ya Ali niçin tekebbür ettin,
Peygamberden önce selam vermedin?" demiştin. Peygamber buyurdu "Ey Zübeyr. Ali mütekebbir değil ve sen gelecekte onunla savaşacaksın ve senin savaşın zalimcedir!" Yine buyurdu "Aklına geliyormu birgün Peygamberi Ekrem (s.a.a) sana buyurolu ki "Ali (a.s)yi seviyormusun?" dedin ki evet ya Rasulullah, o benim dayımın oğludur" o hazret buyurdu bununlabirlikte onunla savaşa kalkışacaksın".
Hz. Ali (a.s) benzeri sözleri zübeyr'e hatırlattı ve bunları işittikten sonra Zübeyrin azim ve iradesi kayboldu geçmişi gözününü getirdi ve dünya için peygamberin halifesi ve kendi dayısı oğluna karşı savaş ilan ettiğini ve Daima gazabı ilahiye düçar olacağını hissetti. Zübeyr utandı ve o hazretten özürdiledi ve arzetti ki sözveriyorum ki şimdi hemen bu ordudan ayrılacağım ve bu işe en küçük bir katkıda bulunmayacağım ve Hz. Ali (a.s) kendi ordusuna döndü. Zübeyr de bitkin ve satsılmış bir halde Aişeniz yanına döndü. Aişe sordu ki, "Ali (a.s)nin neşi vardı" dediki "geçmişe ait sohbet ediyordu." Aişe dedi "öyle hissediyorum ki Ali (a.s)nin birkaç kelime sözü seni sarsıntıya uğratmış.
Elbette hakkın var. Kimdir ki Ali (a.s) ile sohbet etsinde onun heybetinin etkisinde kalmasın? Şunu bilmek gerekirki bizim karşımızda yeralan kişi o kimsedir ki, arabın en cesurları onun ismi karşısında titremişlerdir." Aişe okadar ku iğneleyiği sözlerden söylediki sonunda Zübeyr hışımlandı. Oğlu Abdullah da Aişe'nin sözlerini te'kid etti. Zübeyr oğluna "Ben yemin ettim ki bu grupla savaşmuyacağım" deyine, Abdullah. "Kettare sini verir sin" dedi. Zübeyr keffare olarak kölesini azat etti ve bir defa Hz. Ali (a.s) ın ordusuna doğru hareket etti.
Hz. Ali (a.s) buyurduki Zübeyre dokunmayın onun savaşmak niyeti yoktur. Zübeyr de kimseyi yaralamadan ve kendisi de yara almadan bir kaç hamle gösterisinde bulundu ve dönüp Aişenin ordusuna hitaben "görüyorsunuz ki benim bunlara saldırmaktan bir korkum yoktur" deyince Abdullah gülerek bu da bir hiyledir" dedi. Ama Zübeyr busozlere aldırış etmek sizin Cemel ordusundan ayrılıp çıktı ve saba vadisine gitti ve arada Amr ibni cürmüz diye bir adama misafir oldu. Uyuduğu zaman Amr kılıcını çekip Zübeyrin başını kesti, bedenini toprağa gömdü ve Kafasını
Hz. Ali (a.s)a getirdi. Hz. Buyurdu "Niçin Zübeyri öldürdün! İyi bir iş yapmadın. Çünkü o senin misatirinidi ve "ben peygamber (s.a.a)den doydum ki Zübeyrin katiline lanet okuyordu ve ona nefrin ediyordu." Amr hayret içinde kaldı ve bir miktar da pişmanlık duyarak Hz. Ali (a.s) a "Ben bilmiyorum ki, siz beni haşime nasıl davranmak gerekir. Birkimse size karşı çıksa banef ediyorsunuz, düşmanınızı öldürse yine lanet ediyorsunuz?!.."
Zübeyrin gitmesinden sonra oğlu Abdullah. (Aişenin emriyle) cemel ordusuna Ali (a.s)ın ordusunu ok yağmuruna tutma emrini verdi. Kufe askerleride o hazretten savaş izni istediler. O hazret her zaman barıştan yana olduğundan, son hadde kadar savaşm önünü alabilecek bir yol arayıpdurdu. Ancak bunların sessiz kalması karşı tarafın, şımar masına ve daha şiddetli saldırılarına neden oluyordu. Kufe askerlerinden bir kaçkişi yaralanınca,
Ali (a.s) müslim isimli bir genci bir cilt Kur'an ile onlara gönderdi taki onları yakından Kur'anın hükümlerine davet etmiş olsun. O saadetli genç kendi isteği ile bu tehlikeli görevi üsttenmişti. Cemel ordusuna yaklaşmıştı ki onların saldırıları sonucu elleri kesildikten sonra şehadete erişti. Kur'an sayfaları dağılıp yere döküldü. Hz. Ali (a.s) bu sahneyi görünce Buyurdular "Şimdi Savaş tatlılaştı". Aralıksız olarak askerlere savaş emri verdi ve oğlu Muhammed Hanefiyeyi düşman saflarına dalmakla görevlen dirdi ve buyurduki: "dağlar yerinden oynasa sen yerinden oynama,
dişlerini sık ve kafatasını Allaha borç ver, Ayaklarını çivi gibi yereçak ve düşman ordusunun son saflarına gözlerini dik ve bilki Zafer yalnızca Allahtandır." Muhammed hanefiyye hemen hamle etti. Gerçi Cesur ve Kahraman bir savaşuydu ancak yağmur taneleri gibi gelen oklar karşısında bir miktar düşünceye daldı ki birez seyrelsin sonra hamle ediyim diye. O anda Hz. Ali (a.s)ı yanında gördü. Sinesine vurarak "Bu ihtiyat ve tereddüt anandan sana geçmiş yoksa babaz öyle değil" dedi ve kendisi tek başına cemel saflarına hamle etti.
Hz. Ali (a.s) kısa zamanda haramana düşen ateş misali Cemel ordusunun parçalamanı başardı. Nice cesaret ve şecaat erbabını yereserdi okadar kılıç vurduki, kılıcı eğildi o anda kenara çekildi, kılıcını dizinde düzeltti yeniden hamle etti, şiddetli çatışmalardan sonra kendi karargahına çekildi ve Muhammed hanefiyyeye "Ey hanefiyyenin oğlu böyle hamle et" dedi. Ashab arzettiler ki "Muhammed benzeri azbulunur cesarette bir kişidir ama sizin cesaret ve kalp kuvvetinize yetişecek olan kimdir?" dediler.
O demde Muhammed hanefiyye Ensardan bir kaç savaşıyla düşman saflarına daldılar, büyük hamlelerdesonra muzaffer bir şekilde döndüler. Bu saldırı sayesinde daha ilkgünden cemel ordusunda büyük bir ruhsal bozukluk meydana geldi. İkinci ve üçüncü günlerde Kufe ordusunun hamleleri sonucu cemel ordusu geriçe kilmeye başladı ve dayanma gücünü tamamen kaybettiler.
Hz. Ali (a.s)ın ile altında bulunan Malik Eşter, Ammar Yasir ve diğer komutanların her biri üstüne düşen cesaret ve şecaat örnekler? Sergile diler ve düşmanı sonbahar yaparakları gibi yerlere serdiler.
Diğer tarjten Talha da etrafındekileri sabır ve dayanıklı dınya davet ediyordu, onların firaretmesine vedajılmalarına mani olmaya çalışmaylardı. Bu sırada meraan binhakem kiTalhadan pek hoşlanmuyordu. Kendi kölesinin ardına saklanrak zehirli bir oku Rolhaya fırlaffı ve o ok gerçekten eserini gösterdi ve Talhayı helıketti.
Talhanın ölümüyle Cemel ordusu perakende olup dağıldıö Firar etmeye başladılar. Hz. Ali(a.s) ın ordusu takibe başladı. Yalnızca beni dabbe kabilesi kalmuştıki Aişenin havdecinin etrafını sarmış ve şidehe onu davunuyorlardı. Hz. Ali(a.s)ın komutanları Aişenin olduğu yöne yölelerek savunmeyı kırdılar öyleki kim elini devenin yalarına atsa kolu dayudan itibaren kopup düşüyordu. Sonuçta Abdurrahman bin suredö giğer bir kavle göre Hz. Hasan(a.s) devenin yularını tutup çekti. Haldeö düştü ve savunucular firar etmek durumunda kaldlar.
Hz. Ali(a.s) Atlını sürüp Aişenin yanına gelerek duyurduleri ki: "Ey Aişe, acaba Allah Resulü(saa)mü böyle yapmanı emretti?" Aişe: "Ya Ebel Hasan sen muzeffer oldun öyle ise iyilik et ve sen maliksin öyle ise ayt ve merhamat buyur"dedi.
Hz. Ali(a.s) Muhammad ibni Ebubekri, kız kardeşine (Aişe) murekib ve gözüe bıraktı. Sonrada onu Medine'ye gönderdi.
Camel harbi oçünün gününde sora erdi.
Hz. Ali(a.s)ın ordusu basrayı kendi tasarrupuna aldı. Önceden işaret edildiği gibi obajetin yir bibin kişilik ordusundan bin yedüyüz kişi şehadete yetiştin Cemel ordusundan (otuzbin kişilik ordu) da yaklaşık onücö bini katledildiler. Sonuçta Talha ve Zübeyrin yardımuyla ve Aişenin eliyle ortaya atılan büyük bir fitnenin olü alınmup oldu ki Talha ve Zübeyrin canı pahasına tamamlandı. Hz. Ali(a.s)ın Basra halkına özellikle Aişeye karşı tavırları Onun tarihi şehsiyetinin göstergesiydi.
Cemel ordusundan firaredenler etrafta saklanış ve dişarı çıkmak cesareti gössteremiyorlardı. Hz. Ali(a.s) ferman sadır ederek "herkim silahını yere koyup teslim olsa umumi atta tabi olacaktır" ouyurdular. Basralılar o hayretın geçmişte yapılanları kendilerine ödeteceöjini. düşünüyorlardı.
Bu haber onlerı sevindirdi ve silahlarını bırakıp culerine döndüler. Hz. Ali (a.s) halkın came günü Basranın büyük mescidinde. teplanmasını emrettiler. Basra halkı da hayır olup o hayıtle namar kıldılar. Hamazdan sonra Hz. Ali(a.s) o ayağa kalktı ve onları tahkır ve tekdir ile buyurduki: "Ey Basralılar siglere bir kadın komutanlık ediyordu ve siz bir devenin arkasından gidiyordular. Gevenin sesi geldiğinde taplanıp sesi kesildiğinde de firar ettiniz. Sizler basit garatılışlı ahdine güvenilmez ve iki yüzlülüğü kendine esas edinmiş bir milletsiniz".
Basra halkıö o haretin sorlerınden utançdıyolalar ve geçmişte olanlardan dolayı ö jündilediler ve o hazretin biatını kabılettiler ve ikinci defa mescitte toplanıp biatlerini yenilediler.
Hz. Ali(a.s) asayişin iyici hakim olması için bir kac, gün kendisi Basrada kaldılar. bu müddet içerisinde minbere giderek halkı ateşli hutbelerle Allaha kul olmaya, takva ve zühde davat etti.
onları fitne ve fesat icadetmekten alıkoymak ve sapıklıktan urak tutmak gyesiyle vaazetti. Kendilerinin de şahit oldukları üzere Aişe Talha ve Zübeyrin yakışık sız hareketlerinin gerçek yüzünü onlara anlattı. Onların ahitlerini bozmalarının nasıl bir fitne ve fesada ve nice ihsanların katline sebebiyet verdiğini anlatıp bukonularda halkı aydınlattı.
Ortalığın yatışmasından sonra Abdullah ibni Abbas'ı oraya vali olarak bırakıp ordu ile birlikte Kufe yelunu tuttu. Diğer beldelere de hakim ve valiler tayin etti. Malik Eşteride Nasibilere hakim tayin etti.
Bu savaş birtakım kötü sonuçları ile birlikte tarihe nakşoldu islamın mancuiyakına büyük darbe vurmaklabirlıkte, calüliyyedönemikin duypularını yeniden alevlendirdi. Buna ilaveten ihtilez ve düşmanluk duypularını muhkemleştirdi. Zira yaklaşık olarak elli bin kişi arasındaki bir çapışma ve üç günlük mücadele sonunda onbeşbin diğer bir rivayete göre de on sekız veya yirmi beş bin kişi katledildi.
Ayıha camal hardinin siyasi sonuçlarından biri bu idi: ki, müslümanların öncceden aralarında olan ihtilatları iyice körükledi. Muaüuzenin Epılatete yaklaşmasını sağladı, çünkü bumddet içinde muaiye ordu toplama ve halkı aldatma fırsatı bulmuş oldu ve Aişenin. Talha ve Zübeyin hacketlerini hakın gözünde aşkaşekilde canlandırmış, böylece Ali(a.s) ile muhalefet zemine ve ortamını hazırlamış oluordu. Osmanın kanıda elinde güzel bir bahaneydi...
--------------
- Aişe'nin önce Osman sonrada Hz. Ali (a.s) ile muhalefetinin nerdeni şuydu ki, o ve hafsa kendikabalarının (Ebubekr ve ömer) dönemlerinde devlet hazine sinden bolkeseden faydalanıyorladı Osman hilafete geldiği gibi devlet hazinesinin kapılarını ardına kadar ümeyye oğullarına açıp, Aişe ve diğerlerine kapalı tuttu sonuçta Aişenin şiddetli muhalefetiyle karşılaştı ve Aişe halkı Osmanın katline teşvik suretiyle kışkırtma faaliyetleri göstermeye başladı.
Ama Aişenin Hz. Ali (a.s) ile muhalefet bir kaç sebebe dağılı idi Birincisi Hz. Ali (a.s) Babasının hilafeti döneminde o'na muhalif ve rakip idi dolayısıyla Ebubekirin şahsiyeti hakkında. istedikleri gibi reklam edeniyoz ve milletin gözünde küyültemiyozlardı halbuki Aişe babasının üstüne birkişi hayol etmek bile istemiyordu.
Diğer yandan Aişe Hz. Hafice-i Kübra'nın Kuma'sıydı. Rasulullahın (s.a.a) Hz. Hatice ve kızı Fatime-i Zehra (a.s) hakkımdaki izhar ettiği muhabbeti kadınsı duygular gereği - sındirmeğe ve hazmetmeye tahammülü yoktu. O, Hz. Peygamber (s.a.a) nazarında herkesten daha değerli olmak istigerdu
- Ancak o hazretin Hz. Haticenin (vefatından sonra bile) fedakarlık ve taziletlerini zikrettiğini görüyordu buna ilaveten O'nun bir yadigarı güzini olan fatıma-i Zehra (s.a)yı da sonsuy bir muhabbet ve sevgi ile karşılamasını hiçbir şekilde tahammüle hazırdeğil-i di. Diğer taraftan Hz. Fatıma Hz. Ali'nin (a.s) hanımı idi, o hazrete karşı da kingütmekteydi.
Aişenin o hazret ile muhalefetinin diğer bir nedenide, Osman onun fazlalık harcamalarını kesmiş, kendi akrabalarına paylamıştı. Ancak Aişe gelecekte - Osmanın ölümünden sonra gelecek şahıstan - bu zararın yezini dolduracek ve eski durumuna gezi döndürecek birini halife olarak hayal ediyordu.
Ama Hz. Ali (a.s)'ın halife olduğunu duyduğu an, kötün ümitleri suya düştü ve bunun Osman döneminden kendinen faati açısından - daha kötü olduğunu anladı. Zira Aişe o hazreti çakiyi tanıyordu. ve biliyordu ki candan sevdiği kendi çokuklarına bile haketmediği halde tekkuruş vermeğe hazır değildi. Nerede kaldı Aişe ve diğerleri?! Aynı zamanda hilafeti beni haşimden alarak kendi kabilesine haskılmak istiyordu.
Bununla birlikte Aişenin mükareze'den el çekmesi düşünülemeyzdi. Öyle ise Hz. Ali (a.s)ın adaletini yük olarak kabul eden ve kabule hazır olmagan, ayaklanmayı tasarlayan bir gurup fitne ehliyle birlik olmak ve onlardan yardım talebetmek - kendi menfi hedefine ulaşmak açısından - Aişe için kaçırılmaz bir fırsattı.
- Arşenindeveye bin mesi nedeniyle bu savaş "Cemel (deve) savaşı" ve Basrada olması nedeniyle de "Basra olması nedeniyle de "Basra harbi"diye adlandırılmıştır.