كظم غيظ
لازم است انسان در برابر اشتباه ديگران نسبت به خود، دچار غيظ و خشم نشود، و اگر شد آن را فرو برد كه فرو بردن خشم و خاموش نمودن آتش غضب از صفات اهل تقوا و مورد خشنودى خداست.
از رسول خدا روايت شده:
«من كظم غيظاً و هو قادر على انفاذه ملأه الله امنا و ايمانا:»
كسى كه خشم و غضب فرو خورد در حالى كه بر بكارگيرى آن جهت انتقام گرفتن قدرت دارد، خداوند او را از امنيت و ايمان پر مىكند.
و از آن حضرت روايت شده:
«اذا غضب احدكم و هو قائم فليجلس فان ذهب عنه الغضب و الا فليضطجع:»
هر گاه يكى از شما خشمگين شد بايد بنشيند، اگر خشم او برطرف نشد بخوابد، در حقيقت معناى واقعى اين روايت كنايه از اين است كه دنبال خشم خود را نگيرد، و به سوى اشتباه كار جهت انتقام نرود.
و آن جناب فرمود:
«يا على لا تغضب فان غضبت فاقعد و تفكر فى قدرة الرب على العباد و حلمه عنهم و اذا قيل لك اتق الله فانبذ غضبك و راجع حلمك:»
يا على خشمگين مشو و اگر شدى بنشين و در قدرت پروردگار نسبت به بندگانش و حلم او دربارهى آنان انديشه كن، كه با آن قدرت بىنهايت به انتقام از خطاكار دست نمىبرد و بلكه با او با بردبارى برخورد مىكند، و چون خطاكار به تو گفت از خدا پروا كن، غضب را پشت سر انداز و به بردبارى رجوع كن.
اميرمؤمنان مىفرمايد:
«بئس القرين الغضب: يبدى المعايب و يدنى الشر، و يباعد الخير:»
خشم همنشين بدى است، عيبها را آشكار مىكند، و زيان و ضرر را نزديك مىنمايد، و خير و خوبى را از انسان دور مىكند.
حضرت باقر فرمود:
«ان هذا الغضب جمرة من الشيطان تتوقد فى قلب ابن آدم و ان احدكم اذا غضب احمرت عيناه و انتفخت اوداجه و دخل الشيطان فيه:»
اين خشم آتشگيرهاى از شيطان است كه در قلب انسان شعلهور مىشود، چون يكى از شما خشمگين شود دو چشمش سرخ مىشود، و رگهايش ورم مىكند و شيطان در آن وارد مىشود، تا خشمگين را وادار به انتقام كند!
اين روايت بسيار مهم از حضرت صادق (ع) نقل شده است:
«الغضب مفتاح كل شر:»
خشم كليد هر زيان و ضررى است.
چون انسان خشم خود را فرو خورد و به حالت طبيعى بازگردد، خداوند به او يارى مىدهد تا از طرف مقابلش گذشت كند و او را مورد عفو قرار دهد.
مسئلهى توبه كه دهمين محور آيات مورد بحث است در آيهى 37 سورهى بقره بسيار مفصل و مشروح بحث شد.
English