انسانهاى پستتر از حيوان
وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَالإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَيَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لاَ يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لاَ يَسْمَعُونَ بِهَا أُولئِكَ كَالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ .
و مسلماً بسيارى از جنّيان و آدميان را براى دوزخ آفريدهايم [ زيرا ] آنان را دلهايى است كه به وسيله آن [ معارف الهى را ] در نمىيابند و چشمانى است كه توسط آن [حقايق و نشانههاى حق را ] نمىبينند و گوشهايى است كه به وسيله آن [ سخن خدا و پيامبران را ]نمىشنوند ، آنان مانند چهارپايانند بلكه گمراهترند ؛ اينانند كه بىخبر و غافل [ ازمعارف و آيات خداى ] اند .
از آيات قرآن و روايات اسلامى استفاده مىشود كه مقصود حق از خلقت انسان ، رسيدن او به رشد و كمال الهى و قرار گرفتنش در بهشت برين است .
تمام مايههاى رشد و كمال و سعادت و سلامت در وجود هر انسانى بالقوّه موجود است و به فعليّت رسيدن آن در گرو اتّصال انسان به نبوّت انبيا و امامت امامان است .اين اسلام است كه از روستايى ايرانى ، سلمان و از بيابانگرد ربذه ، ابوذر و از سياه حبشى ، بلال و از دو كارگر ساده و گرفتار در بند رقيّت ، ياسر و سميّه مىسازد . مقصد اصلى از خلقت انسان ، كمال در اين دنيا و بهشت در آن عالم است . خلقت بسيارى از جن و انس براى جهنم ، مقصد واقعى و اصلى نيست بلكه اين يك امر تبعى است ، به اين معنى كه جهنمى شدن انسان در اراده حق تابع عدم قبول شرايط كمال از طرف انسان است و جمله ذَرَأْنَا كه به معناى (خلقنا) است مفهومى بيش از اين ندارد . آيه لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها و دنباله آن به معناى نابود كردن استعدادهاى خدا دادى است و اين نابودى ، معلول هواپرستى انسان و متابعت او از شياطين درونى و برونى است . هنگامى كه انسان در تمام شؤون حيات ، دچار افراط و تفريط شد و از جادّه اعتدال و صراط مستقيم بيرون رفت و جز حاكميّت طاغوت و شهوت و شكم و مال و منال و دنيا و ماديّت چيزى را قبول نكرد ، مشاهده آيات و آثار الهى و شنيدن كلمات حق از زبان انبيا و امامان نفعى به حال او ندارد و همين است معناى : لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها و چنين انسانهايى از چهارپايان گمراهتر و در حقيقت اهل غفلتاند ؛ غفلتى كه علت هلاك آنان و موجب قرار گرفتنشان در عذاب دوزخ قيامت است . انسان اگر با اتصال به وحى و اجراى دستورات الهى ، از بند مادّهپرستى آزاد گردد و از مرض خطرناك غفلت برهد و زندگى خود را بر بيدارى و هشيارى و توجّه بنا نهد ، از تمام موجودات عالم برتر مىگردد . عبداللّه بن سنان مىگويد : از حضرت صادق عليهالسلام پرسيدم : ملائكه بالاترند يا بنىآدم ؟ فرمود : اميرالمؤمنين على بن ابىطالب عليهالسلام مىگفت : خداوند در ملائكه عقل بدون شهوت قرار داده و در حيوانات شهوت بدون عقل گذاشت و در بنىآدم عقل و شهوت قرار داد ؛ كسى كه عقلش بر شهوتش حاكم شود از ملائكه بهتر است و كسى كه شهوتش بر عقلش غلبه كند از بهائم بدتر است
English