بايد ببينيم اين مخزن را در برابر چه خانواده‏اى، چه مدرسه‏اى و چه حزبى قرار مى‏دهيم. پيامبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله مى‏فرمايد:  «اَبواه يهوّدانه وَيُنَصّرانه وَيُمَجِسانَه»  پدر و مادر هستند كه فرزند را يهودى يا نصرانى...

  دربار فرعون يكى از كثيف‏ترين دربارها بود. در سوره قصص، خداوند دربار او را ترسيم فرموده است:   « إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلاَ فِى الْأَرْضِ ... يُذَبِّحُ أَبْنَآءَهُمْ »  به اندازه‏اى در اين دربار، فساد حاكم بود كه همه ممل...

این هنر چه در بیان صحنههای طبیعت تبیین ارزشها و ضد ارزشها پاکیها و ناپاکیها قصهها و داستان سراییها و چه در طرح مثلها و به تصویر کشیدن مراحلی

و مادر از پاکیها پر شده بود.نفس زلیخا نیز در دربار مصر از آلودگی پر شده بود. عقلش خاموش نبود و میتوانست تشخیص دهد ولی تشخیص او تشخیص خوبی نبود. او بدی را انتخاب کرد. اگر مخزن از آلودگی پر شود جایی ندارد که روشن کند و پر از لجن است. این لجن باید پاکسازی شود تا عقل بتواند کار کند. عقل در دریای لجن نمیتواند کاری بکند. موسی و فرعون مصداق پاکیها و ناپاکیها … و وجودش مانند سد آبی است که در پشت آن که با اعضای بدن ارتباط دارد پاکیها آبگیری و یا آلودگیها جمع میشوند. هم با کمک عوامل بیرونی و هم عوامل درونی کار این آبگیری تا پایان عمر ادامه مییابد. این مخزن ذخیرههای خود را به اعضا و جوارح انتقال میدهد. اگر در این مخزن پاکی وجود داشته باشد مانند ایمان به خدا و قیامت و محبت مخزن پاک و رشد یافته است و سرزمین اعضا و جوارح را سیراب میکند و آنها را وادار میسازد که عمل صالح انجام دهند والبلد الطیب یخرج نباته باذن ربه 1.سرزمین پاکیزه گیاهانش به اذن خدا میروید .عبد الله است سرزمین پاکیها و ناپاکیها … و جوارح ابزار تحرک آنند. اگر مخزن این سرزمین وجود انسان از پاکیها پر باشد والبلد الطیب یخرج نباته باذن ربه تمام رویدنیهای بیرون از این مخزن که از آن سیراب میشوند گیاه الهی خواهند شد یخرج نباته باذن ربه ؛ یعنی زارع این زمین پروردگار است انتم تزرعونه ام نحن الز رعون 3 آیا شما زارع هستید یا خداوند زارع است آن گاه از چشم صاحب این مخزن پاک نظر پاک ظهور میکند. از گوش پاک علم الهی ظهور میکند. امیر المؤمنین علیه السلام میفرماید وقفوا اسماعهم العلم النافع لهم 4 .از گوشی که به مخزن پاکی وصل است گیرندگی علم ظهور میکند.از دست نیز همین طور است. شهوت فقط در امر حلال یا در عصمت و عفت و تقوا خرج میشود. پا در مجالسی شرکت میکند که مجالس به پروردگار وصل است فرقی نمیکند که این مجلس عرفه کمیل یا مجلس کسب پاک با درآمد پاک باشد والبلد الطیب یخرج نباته باذن ربه والذی خبث .اما سرزمین آلوده و ناپاک و پر از آشغال لا یخرج الا نکدا گیاه مختصر به درد نخور بیرون میدهد که نه انسان سراغ آن میرود و نه حیوانات والذی خبث لا یخرج الا نکدا .و در سرزمینی که ناپاک است گیاه ناقص میروید . پاک سازی نفس از آلودگیها لطیفهای در سوره مبارک قصص هست که با این بحث ارتباط دارد. از رودها و مخزنهای درونی و پاکی و ناپاکیها

فرقی بین آخرت و دنیا است دنیا هم مرده هم زنده دارد اما آخرت مرده ندارد.آیه دیگر فرق دیگر دنیا و آخرت این است در دنیا خوبیها و بدیها پاکیها و ناپاکیها

طیبات و پاکیها را حلال و خبائث و ناپاکیها را حرام مینماید. تکالیف و گناهان سخت را بر میدارد.

غسل در اشک زنم که اهل طریقت گویند پاک شو اول و پس دیده بر آن پاک انداز گرههای گناه پاکیها خیلی کار میکند و ناپاکیها تا آدم زنده است چه گرههایی

صاحب پاکیها در مرتبهای قرار داشت که دست ناپاکیها از تسلط بر آن پاکیها کوتاه و از دسترس آن خارج و بسیار دور بود. … الرحیم الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی جمیع الانبیا والمرسلین ئو صل علی محمد و آله الطاهرین.از آیات سوره مبارکه یوسف استفاده میشود که درگیری به وجود آمده در کاخ عزیز مصر درگیری بین ناپاکیها و پاکیها … آن ظرفی که ناپاکیها در او جمع بود عاشق بود و آن ظرفی که پاکیها در او جمع بود نیز عاشق بود.

قرآن مجید نقطه آغاز پاکیها درستیها پیروزیها و سعادت دنیا و آخرت را نفس میداند ؛ هم چنین نقطه ناپاکیها و بدبختیها را نیز نفس میداند.

از رودها و مخزنهای درونی و پاکی و ناپاکیها نفس زکی و یا خبیث میشود که نمادش در این سوره یوسف و زلیخا هستند. یوسف یک مخزن دارد که از راه خانواده و به ویژه پدر و مادر از پاکیها

منبع انرژی است و اعضا و جوارح نسبت به نفس همانند کارگر خرج کننده هستند .اگر نفس ظرف درستیها و پاکیها باشد اعضا و جوارح با عمل خود همان پاکیها و درستیها را در حقیقت خرج میکنند و اگر نفس ظرف ناپاکیها … و جوارح بالاجبار با عمل خود خرج کننده همان ناپاکیها و آلودگیها خواهند بود .باید گفت ملاک سعادت و شقاوت انسان و علت خوشبختی و بدبختی او در دنیا و آخرت نفس است .انسان باید با کمال جدیت به دنبال علمی که مصالح و مفاسد نفس را شرح داده ـ که در واقع همان علم اخلاق است ـ برود و چون آگاه به علل خوشبختی و بدبختی نفس شد با کمال شدت آن علم را به کار بندد یعنی از طریق تمرین و ریاضت نفس را به حسنات آراسته کرده و از رذایل پاک نماید و بدون به دست آوردن این علم و آراسته شدن به این دانش و منور شدن به نور این معرفت تهذیب نفس امکان ندارد .این معرفت است که تحصیل آن از اهم واجبات است و به همین خاطر پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآله آن را فریضه دانسته است . این معرفت و عمل به آن به انسان برترین قیم را میدهد و از انسان موجودی الهی و ملکوتی میسازد . امام امیرالمؤمنین علیهالسلام در روایتی فرمودند هیچ حرکتی نیست مگر این که انسان قبل از آن احتیاج به معرفت دارد چون بدون معرفت حرکت انسان حرکت جاهلانه و حرکت جاهلانه حرکت در تاریکی و ظلمت و رفتن به سوی بدبختی است .قال علی علیهالسلام یا کمیل ما من حرکه الا وانت محتاج فیها الی معرفه.علی علیهالسلام فرمود ای کمیل هیچ حرکتی نیست مگر این که تو در آن نیازمند به شناخت و معرفتی .یزید بن مذعور میگوید اوزاعی را پس از مرگ به خواب دیدم و به او گفتم بهترین عملی که به آن تقرب جویم چیست ؟ گفت درجهای بلندتر از درجه اهل معرفت ندیدم .خوشا به حال آن مردمی که قدر و ارزش خود را شناختند به موقعیت عالی خود در این عالم شگفتانگیز پیبردند ودر جستجوی علم و معرفت برخاسته و به نور آگاهی و دانش روشن شدند و قدم در راه سیر و سلوک تا رسیدن به لقا حق گذاشتند و به جایی که باید برسند و آنجا فقط جای انسان است رسیدند .خوشا به حال آن مردمی که با تمام وجود به فرمان خدای مهربان با دیو خطرناک هوای نفس به مبارزه برخاستند و بر این دشمن جانی پیروز شده نفس را از آلودگیها پیراستند و به حسنات و پاکیها

منبع انرژی است و اعضا و جوارح نسبت به نفس همانند کارگر خرج کننده هستند.اگر نفس ظرف درستیها و پاکیها باشد اعضا و جوارح با عمل خود همان پاکیها و درستیها را در حقیقت خرج میکنند و اگر نفس ظرف ناپاکیها … و جوارح بالاجبار با عمل خود خرج کننده همان ناپاکیها و آلودگیها خواهند بود.باید گفت ملاک سعادت و شقاوت انسان و علت خوشبختی و بدبختی او در دنیا و آخرت نفس است.انسان باید با کمال جدیت به دنبال علمی که مصالح و مفاسد نفس را شرح داده- که در واقع همان علم اخلاق است- برود و چون آگاه به علل خوشبختی و بدبختی نفس شد با کمال شدت آن علم را به کار بندد یعنی از طریق تمرین و ریاضت نفس را به حسنات آراسته کرده و از رذایل پاک نماید و بدون به دست آوردن این علم و آراسته شدن به این دانش و منور شدن به نور این معرفت تهذیب نفس امکان ندارد.این معرفت است که تحصیل آن از اهم واجبات است و به همین خاطر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله آن را فریضه دانسته است.این معرفت و عمل به آن به انسان برترین قیم را میدهد و از انسان موجودی الهی و ملکوتی میسازد.امام امیرالمؤمنین علیه السلام در روایتی فرمودند هیچ حرکتی نیست مگر این که انسان قبل از آن احتیاج به معرفت دارد چون بدون معرفت حرکت انسان حرکت جاهلانه و حرکت جاهلانه حرکت در تاریکی و ظلمت و رفتن به سوی بدبختی است.قال علی علیه السلام یا کمیل ما من حرکه الا وانت محتاج فیها الی معرفه 1 .علی علیه السلام فرمود ای کمیل هیچ حرکتی نیست مگر این که تو در آن نیازمند به شناخت و معرفتی.یزید بن مذعور میگوید اوزاعی را پس از مرگ به خواب دیدم و به او گفتم بهترین عملی که به آن تقرب جویم چیست؟ گفت درجهای بلندتر از درجه اهل معرفت ندیدم 2 .خوشا به حال آن مردمی که قدر و ارزش خود را شناختند به موقعیت عالی خود در این عالم شگفتانگیز پیبردند ودر جستجوی علم و معرفت برخاسته و به نور آگاهی و دانش روشن شدند و قدم در راه سیر و سلوک تا رسیدن به لقا حق گذاشتند و به جایی که باید برسند و آنجا فقط جای انسان است رسیدند.خوشا به حال آن مردمی که با تمام وجود به فرمان خدای مهربان با دیو خطرناک هوای نفس به مبارزه برخاستند و بر این دشمن جانی پیروز شده نفس را از آلودگیها پیراستند و به حسنات و پاکیها

صالح و کردار پسندیده خواهند افتاد ؛ زیرا اعضا و جوارح به منزله ابزار نفساند و نفس چون آراسته به پاکیها باشد اعضا و جوارح را با پاکیها تغذیه میکند اما اگر منبع رذایل شود تمام اجزا وجود انسان از آن رذایل و ناپاکیها

صالح و کردار پسندیده خواهند افتاد؛ زیرا اعضا و جوارح به منزله ابزار نفساند و نفس چون آراسته به پاکیها باشد اعضا و جوارح را با پاکیها تغذیه میکند اما اگر منبع رذایل شود تمام اجزا وجود انسان از آن رذایل و ناپاکیها

نفس مرکز خیر و شر قرآن مجید نقطه آغاز پاکیها درستیها پیروزیها و سعادت دنیا و آخرت را نفس میداند ؛ هم چنین نقطه ناپاکیها و بدبختیها را نیز نفس